Жоспары:

1.Нормативті құқықтық базасы.

2.Салық реформасы.

Лекцияның мәтіні.

Тәуелсіздік алғаннан кейін бірінші кезекке дербес бюджет, салық және кезең жүйелерін құру мәселелерін құру шықты. Іс жүзінде оларды тақыр жерден құруға тура келді. Бірінші кезеңде нормативті құқықтық базаны жасау талап етілді.

Екі жүйені қирату алғашқы жылдары мемлекеттік бюджеттің өте үлкен сәйкезсіздіктеріне соқтырып әлеуметтік кепілдіктер мөлшері нақты экономикалық мүмкіндіктерден асып тұрды. Мысалы 1991 жыл бюджет тапшылығы 20 пайыз артық болды.

Теориялық түрғыдан бюджет тапшылығын төмендетуге

кәсіпорындардан алынатын салықтарды кілт ұлғайту және әлеуметтік бағдарламаларды сондайлық кілт қысқырту есебінен жетуге болады. Алайда салық ауыртпалығын үнемі ұлғайту орынды емес, өйткені бұл іскерлік белсенділіктің төмендеуіне және экономиканың көлеңкеге кетуіне соқтыратын еді. Сондай-ақ кәсіпорындарға үлкен салықтарды төлеуге жеткілікті қаражат болмады.

Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып салық реформасын жүргізіді. 1995 жылы Президенттің салық және бюджетке төленетін төлемдер туралы заң күші бар жарлығы шықты. Оған сәйкес үш еседен астамға

қысқырды. Салық органының қызметі принципті түрдегі басқа сипатқа ие болды. Салықтар мембюджетті толықтырудың әдісі ретінде ғана емес, сонымен бірге инвеститциялық өндірістік қызметті ынталандырудың құралы ретінде де қарастырыла бастады.

Қазақстан Республикасының экономикасының дамуының негізгі

параметрлері

Аттары	2000 ж (есеп)	2001 ж (бағалау)	2002 ж	2003 ж (болжау)	2004 ж (болжау)
ЖІӨ млрд теңгемен	2596	3044	3499	3891	4329
Шынайы өсімі %	109,6	110,2	107	107	105,3
Тұтыну бағасының индексі (%)	109,8	106,8	106,5	105,9	105,8
Орташа 1 жылда	113,2	108,4	106,2	106,3	105,9
Теңгенің АҚШ долларына курсы
Жыл соңында	145,4	150,5	157,0	164,4	168,9
Ораташа бір жылда	142,4	147,1	154,6	161,1	166,6
Тауарды экспорттау млн. доллар	9615	9740	10356	10890	11455
Тауарды импорт жасау, млн. доллар	6850	8360	9447	10480	11225
Мұнайдың әлемдік бағасы (BREHT араласпасы) доллар 1 бареллге	28,2	26,5	24	20	19

Енді эканомикалық тұрақтану кезеңі басталған кейін салық жүйесінде біз екпінді өндіріс саласынан айналым саласына көшірдік. 2002-ж ҚҚС ставкасы 16 пайызға дейін, әлеуметтік салықты 26-ден 21 пайызға дейін төмендеттік. 2004-ж бірінші қаңтардан бастап ҚҚС ставкасы 15 пайызға дейін төмендеді, ал әлеуметтік салықты есептеу кезінде 20-дан 7 пайызға дейін регрестік ставка әрекет етеді.

Қазақстанда принциптік тұрғыдағы жаңа және осы заманғы екі деңгейлі банк жүйесі құрылды, оны халықаралық барша қаржы ұйымдары ТМД-дағы үздік жүйе деп атайды. Ұлттық банк тәүелсіз болды. Бұл мемлекеттік ақша кредит саясатының тиімділігін кілт даму сергіне ие болды. Өз кезегінде Банк саласындағы реформаларлар бағалы қағаздар рыногін қалыптастыру жөніндегі белсенді күш - жігермен нығайтылды. Несие қызметін дамытудың негізгі бағыттарын белгілейтін мемлекеттік шағын несие бағдарламасын жасау, сондай-ақ шағын несиеге мониторинг жүргізудің тиімді жүйесін қалыптастыру қажет деп білемін.

Қазақстан өзінің ұзақ мерзімдік және орта мерзімдік міндеттерін нақты айқындап алды. Мұның іс - әрекет жоспары бар, оны жүзеге асыру үшін көп және қажырлы жұмыс істеп ғана қоймай қоғамның жойылуын, халықтың ынтымығын тұрақтылықты сақтай білу керек.