Тақырып 11. Өнімді өткізу және өндіріс шығындары

Сабақтың мазмұны: Өнімнің өзіндік құны ­ өнімді өндіруге және өткізуге кеткен шығындар жиынтығы.

Өнімнің өзіндік құны техникалық, технологиялық ұйымдастырушылық және басқа да факторлар әсерінен динамикалық өзгереді. Бұл факторлар келесідей шығындардан көрінеді:

­ шикізат пен материалдар;

­ еңбекақы

­ шартты ­ тұрақты шығындар.

Шығындардың өзгерісін есептейік.

Тапсырма 1. Кәсіпорында 2-ші тоқсанда материалға және шикізатқа жұмсалған шығын 1-ші тоқсанмен салыстырғанда 40%-ға өскен, соның негізінде өнімді өндіру және оны сату көлемі өзгерген.

Өнім бірлігіне келетін өндірістің ауыспалы шығынын құрайтын басқадай шығындар өзгеріссіз қалды, меншікті шығын жиынтығы 22800 теңгеге өсті, жалпы тұрақты шығын өзгермеді. 1-ші тоқсанда өндірістегі меншіктің шығын жиынтығы 98200 теңге, ал тұрақты шығынның үлесі – 30200 теңгені құрды. I-ші тоқсанда өнімнің өзіндік құнында шикізат және материал шығын үлесі 70% құрайды. Өндіріс көлемі қанша пайызға өзгергенін анықтау керек.

Тапсырма 2. Кәсіпорын бір түрлі өнім өндіреді, бірлік бағасы 230 теңге. Айнымалы шығынның үлесі 180 теңге. Жалпы тұрақты шығындар көлемі 550000 теңге. Жолдамалы төлемінің өсу қорытысында жалпы тұрақты шығын 8%-ға өскен. Тұрақты шығынның өсуі өнім мөлшеріне дағдарыстық көлемнің қалайша әсер ететінін анықтау керек.

Тақырып 12. Кәсіпорын маркетингтік және өндірістік қызметі

Сабақтың мазмұны: Кәсіпорынның жылдық өндіріс бағдарламасына сәйкес келешекте даму жоспарының негізінде мемлекет тапсырысы, тұтынушылармен шаруашылық келісім-шарттары және жабдықтаушы мекемелермен өндіріс қуаттылығын анықтайтын өнім номенклатурасы, өнімді дайындау мерзімі мен өндіріс көлемінің жобасы анықталады.

Тапсырма 1. Кәсіпорын негізгі өнімді 325,6 мың теңге сомасына шығарды. Шетке орындалған жұмыс құны 41,15 мың теңгені құрды. Өзі өндірген жартылай фабрикат - 23,7 мың теңге, оның ішінде 80% өзінің өндірісінде пайдаланды. Жыл аяғында аяқталмаған өндіріс көлемі 5,0 мың теңгеге көбейді. Материалдық шығын тауарлы өнімнің құнынан 40%-ды құрды.

Сатылған өнім, жалпы және таза өнім көлемін анықтау керек

Тапсырма 2. Кәсіпорынның есепті мезгілінде жоспарлы және нақты мәліметі бойынша өнім шығару келесі кестеде келтірілген:

Бұйымдар	Шығару, мың теңге
	жоспар бойынша	нақты орындалған
А	81,45	80,23
Б	92,73	93,5
В	44,8	44,8
Г	-	20,32
Д	31,6	-
Е	26,85	47,34

Өнім көлемі бойынша жоспарды орындау пайызы және ассортиментін анықтау керек.

Тақырып 13. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету

Сабақтың мазмұны: Қазіргі нарықтық экономика негізінде шығарылган өнімнің сапасына басқалай талап қояды. Бұл қазіргі дүниеде кез келген кәсіпорынның өміршендігі, оның тауарлар нарығындағы және қызмет көрсетудегі орнықты жағдайы бәсекеге жарамдылық деңгейін көрсетеді.

Тапсырма 1. Өнімнің сапасын басқаруды жетілдіруде отандың өндірушілердің алдына қойылатын негізгі проблемалар. Сапаға қойылатын талаптар

Тапсырма 2. Қазақстан Республикасында стандарттау жөнінде мынадай нормативтік құжаттар