3.Мәтінді оқып, төменде берілген тапсырмаларды орындаңыз Қазақстан қорықтары

Марқакөл (Шығыс-Қазақстан облысы). 1976 жылы Оңтүстік Алтайдың табиғи кешенін қорғау мен тану үшін құрылған. Жалпы ауданы 75 мың га. Қорықта 721 өсімдік түрлері, 59 аң түрлері мен 254 құстың түрлері бар. Негізгі түрлері – марал, аю.Тектоникалық текті Марқакөл таулы көлі ерекше қызығушылық танытады: теңіз деңгейінен 1485 м биіктікте орналасқан, ауданы 544 шаршы метр, тереңдігі 27 м. Онда сирек кездесетін сиг-ускуч балығы тіршілік етеді

Үстірт қорығы (Маңғыстау облысы). 1984 жылы құрылған. Аумағы - 223 га. Үстірт шоқысының батыс бөлігін алып жатыр. Тұрақты ағынсуы жоқ. Ағынсыз ойыстар бар, олардың ең ірісі – Барсакелмес, өлшемі 70x30 км. Қорықта 261 өсімдік түрлері, 27 түрлі аңдар, 111 түрлі құс және бауырымен жорғалаушылардың -27 түрі тіршілік етеді. Сұр кесіртке Қызыл кітапқа енгізілген. Сирек кездесетіндер қатарына үстірт муфлоны, ұзынаяқты кірпі, жайран, қарақал, бүркіт, улы жылан, құзғын, балобан жатады.

Батыс Алтай (Шығыс-Қазақстан облысы). 1992 жылы құрылған. Жалпы ауданы 56 мың га. Қорықта 564 өсімдік түрлері, 30 түрлі жануарлар түрлері, 120 құстың түрлері бар. Ондағы жарыққылқанды (сібір балқарағайы) және қараңғықылқанды (шырша және пихта) тайга табиғи кешені ерекше назар аударады.

Алакөл 1998 жылдың сәуірдің 21 қурылған.

Алакөл Қазақстанның көз жауын алатын көлдерінің бірі. Жоңғар Алатауының солтүстік шығысында жатқан тұзды көл миниралды тұздар мен күкіртті батпаққа бай. Сонымен қатар, Сіз көл бойында 35 км созылып жатқан Құстар Аралынана Фламинго құстары мен басқа да 40 түрлі құстарды көре аласыз.

Алматы (Алматы облысы). 1961 жылы құрылды. Аумағы 73,3 га құрайды. 137 өсімдік түрлері, 39 жануарлар түрі мен 200 ге жуық құстың түрлері бар. Сирек кездесетіндердің қатарына тянь-шань қоңыр аюы, қар барысы, түркістан сілеусіні кіреді. Қорыққа Іле өзені жазығының бос бөлігі қызықты табиғи нысаны – 150 метрлік «Ән салғыш құмдар» құмды төбе жатады, оның ерекшелігі құмдық еңістермен қозғалғанда қатты дыбыс береді. Табиғаты өте көркем. Мұнда мұздар, қарлар мен құздар да бар.

Орындалатын тапсырмалар:

- Мәтіннің мазмұнына қарай сұраулы сөйлемдер құраңыз

- Өзіңіз қандай қорықтарды жақсы білесіз ?

- Мәтіннен өзіңізге қажетті мәлімет алдыңыз ба ?

- Сізге қандай өсімдік, құс, аң көбірек ұнайды?

25 - нұсқа

Мәтінді тыңдап, тапсырмалады орындаңыз

«Астана»

1. Астана қаласы Қазақстанның астанасы болып қай жылы жарияланды?

2. Астана қаласында таң қалдыратын қандай ғимараттар бар?

3. Төле би ескерткіші қай жерде орналасқан?

4. Қазақстан Республикасының алғашқы астанасы қай қала болды?

5. Қазақстанның ХХІ - ғасырдағы бақытты болашағын білдіретін символды атаңыз?

Лексика-грамматика

1. Табыс септігінің жалғауы жасырын

тұрған сөзді табыңыз

А) Менің пәтерімде үш бөлме бар

Ә) Кітапханашыдан кітап алды

Б) Самат жатақханада тұрады

В) Аудиторияда сабақ өтіледі

Г) Кинодан соң үйге қайтты

2. Қазақ тілінде неше әріп бар

А) 43

Ә) 42

Б) 27

В) 47

Г) 35

3. Сөздердің ішінен Ұ дыбысы дұрыс жазылған сөзді табыңыз

А) Уран

Ә) Үрпек

Б) Шұңқұр

В) Әнұран

Г) Әңгіме

4. Жіңішке буынды сөзді табыңыз

А) Әзірбайжан

Ә) Алакөл

Б) Елтаңба

В) Көшпенділер

Г) Бірқазан

5. Үнді дауыссыздарды табыңыз

А) З, К, Қ, Л, М, Ң

Ә) А, О, Ы, І, Ә, У

Б) Р, Л, М, Н, Ң, Й, У

В) П, Ф, Қ, К, Т, С, Ш

Г) Д, Ғ, Б, В

6 .Ілгерінді ықпал бойынша дұрыс

жазылған сөзді табыңыз

А) Ғарышкерлерге

Ә) Құрылысшілерге

Б) Құрылысшілерғе

В) Ғарышкерлерғе

Г) Ғарышкерлерға

7, Кейінді ықпалды табыңыз

А) Падиша

Ә) Ескерткіш

Б) Жайнамаз

В) Аманкүл

Г) Бәрібір

8. Ұяң дауыссыз дыбыстардан құралған

сөздерді табыңыз

А) Біздің

Ә) Апа

Б) Қақпа

В) Қараша

Г) Екен

9. Үндестік заңына бағынбайтын

қосымшаны табыңыз

А) Қалалық

Ә) Білімді

Б) Әсемпаз

В) Кілтті

Г) Дұрыс

10 . Жіңішке буынды сөзді көрсетіңіз

А) Уәде

Ә) Қуат

Б) Бірақ

В) Кітап

Г) Ұзын

11. Болжалды келер шақты табыңыз

А) Айтамын

Ә) Барармын

Б) Келмек

В) Көрген

Г) Отыр

12. Мақсатты келер шақты табыңыз

А) Отырмыз

Ә) Келе жатыр

Б) Бармақпын

В) Келді

Г) Келер

13. Тәуелдік жалғауының II жағында

тұрған сөзді табыңыз

А) Университеттің мерекесі

Ә) Мен өзіңнің кім екеніңді білмей

қалдым

Б) Ауа райы өзгерді

В) Күн шығып тұр екен

Г) Өздері келер деп ойладым

14. Шығыс септігінде тұрған сөзді

табыңыз

А) Адамзат

Ә) Адамзатқа

Б) Адамзаттан

В) Адамзаттың

Г) Адамзатты