2.Адкрыты 2 Сакавіка 1982 на Шпітальнай выспе (Валынскім умацаванні) Брэсцкай крэпасці на месцы дзяцінца старажытнага горада Бярэсця.

З 1969 па 1981 гг. і ў 1988 г. пад кіраўніцтвам доктара гістарычных навук прафесара Лысенка Пятра Фёдаравіча праводзіліся раскопкі, у выніку якіх былі выяўленыя больш за 220 драўляных пабудоў XI - XIII стст., тры вулічныя маставыя, частаколы, шматлікія прадметы матэрыяльнай культуры таго часу. Была выкрытая плошчу больш за 1800 м2, з якіх больш за 500 м2 да мацерыка.

Раскоп 11ст.

1 8 Студзень 1972 г. Савет Міністраў БССР прыняў рашэнне аб стварэнні музея «Бярэсьце» і будаўніцтве спецыяльнага павільёна. Яго праект распрацавалі архітэктары «Белдзяржпраекта» В. У. Крамарэнка, М. К. Вінаградаў, У. І. Шчарбіна. Павільён плошчай 40 x 60 м пабудаваны з бетону, шкла, анадаванага алюмінія і ўяўляе сабой двухсхільныя перакрыцце са светлавым ліхтаром па цэнтры. Яго абрысы нагадваюць старажытнае жыллё і адначасова пласты зямлі, якія раскрываюць старажытны горад.

У цэнтры павільёна - раскоп, які займае плошчу 1118 м2. На глыбіні 4 метраў знаходзіцца частка рамеснага квартала - 28 драўляных жылых і гаспадарчых пабудоў XIII ст., Дзве вулічныя маставыя, частакол, рэшткі глінабітных печаў.

Культурны пласт таўшчынёй да сямі метраў, вялікая вільготнасць дазволілі захаваць шматлікія пабудовы на 5-9 вянкоў, а некаторыя нават на 12 вянкоў, што з'яўляецца вялікай рэдкасцю. Раскопкі выявілі арыгінальную планіроўку старажытнага Бярэсця, дзе асноўным планіровачных элементам былі вуліцы. Жыллё прымыкалі да вуліцах глухімі сценамі, ставіліся ў 3-4 шэрагу паміж вуліцамі на адлегласці 0,4-0,6 м адзін ад аднаго. Гэта былі наземныя аднакамерныя квадратныя ў плане збудаванні, ссечаныя ў просты кут з круглых бярвенняў хвойнай пароды. Дзвярныя праёмы прасякаць з 3-4-га вянка знізу на вышыню 06/07 вянкоў, вокны на вышыню аднаго-двух вянкоў размяшчаліся амаль пад самым дахам. Дахі былі двухсхільныя, пакрытыя колатым дошкамі. Падмуркам служылі падкладкі пад вуглы дамоў ці рэшткі папярэдніх пабудоў.

У перыяд стварэння музея асаблівая ўвага надавалася праблеме захавання драўляных будынкаў. Упершыню група навуковых супрацоўнікаў Беларускага тэхналагічнага інстытута ім. С. М. Кірава ў складзе Ю. В. Віхрова, В. А. Барысава і С. Ю. Казанскай ажыццявілі кансервацыю археалагічнай драўніны ў палявых умовах шляхам павярхоўнай і глыбіннай насычэння водным растворам фенолавых спіртоў з наступнай тэрмаапрацоўкай. Гэты метад быў распрацаваны рэктарам Беларускага тэхналагічнага інстытута ім. С. М. Кірава прафесарам В. Е. Віхровым.

П а абодвум бакам раскопу размешчаны экспазіцыйныя залы агульнай плошчай 252 м2. У экспазіцыі музея прадстаўлена каля 1200 прадметаў, якія раскрываюць наступныя тэмы: узнікненне і гісторыя старажытнага горада Бярэсце, планіроўка і забудова горада, жалезаапрцоўваючае рамяство, апрацоўка каляровых металаў, кастарэзнае, гарбарнае рамёствы, прадзенне і ткацтва, ганчарства і дрэваапрацоўка, рэканструкцыя жылля берасцяніна (XIII ст.), земляробства, жывёлагадоўля, паляванне і рыбалоўства, гандаль, культура, а таксама гісторыя даследавання Бярэсця.

Выкрытая частка дзяцінца - гэта безумоўна рамесны квартал.

Аб існаванні ў Бярэсце розных рамёстваў сведчаць рэшткі разнастайных інструментаў, зыходнага сыравіны, паўфабрыкатаў, гатовай прадукцыі.