2. Лизингтік мәмілеге қатысушылар

Лизингтік мәмілеге қатысушылар – жеке тұлға ретінде кәсіпкерлер және заңды тұлғалар ретінде лизинг беруші мен лизинг алушы және лизинг затын сататын сатушы ретінде қарастырады.

Лизинг алушы – кәсіпкерлік мақсат үшін лизинг затын лизинг келісім шарты негізінде алатын лизингтік мәміле қатысушысы.

Сатушы – лизинг мәміле қатысушысы, бұдан лизинг беруші лизинг затын сауда-саттық келісім-шарты бойынша алады.

Сатушы қайтарма лизинг кезінде лизинг алушы ретінде де қатыса алады.

Лизинг заты ретінде ғимараттар, құрылыстар, машиналар, жабдықтар, жер учаскелері және басқалай тұтынылмайтын заттар болуы мүмкін.

Тұтынылмайтын заттар – қозғалатын және қозғалмайтын мүліктер, пайдалануда тозады, бірақта пайдалану процесінде натуралдық қалпын жоғалтпайды.

Лизинг заты болып құнды қағаздар табиғат ресурстары табылмайды.

Банктік лизинг – лизингтің бір түрі, мұнда лизинг беруші ретінде банк көрсетіледі.

3.Лизингтік төлемдер, олардың түрлері және есептесу әдістері

Лизингтік төлемдер – келісім-шарт бойынша лизинг алушының мүлікті пайдалану құқығын алу үшін лизинг берушіге төлейтін сомасы.

Есептесу әдісі бойынша лизингтік төлемдер келесіге бөлінеді:

1) біртіндеп жалпы сомамен төлеу;

2) аванспен төлеу;

3) төменгі лизингтік төлемдер;

4) белгіленбеген төлемдер.

Біртіндеп жалпы сомамен төлеу – лизингтік келісім-шартта қарастырылған төлемдер сомасы (амортизациялық төлемдер, қарызды құралдарды пайдаланған үшін төлемдер және т.б ). Мұнда төлем кестесі жасалынады: бірінші төлемді затты алғанда төлейді, әрі қарай кезеңмен төлейді.

Аванспен төлеу – лизинг алушы келісім-шартқа қол қою кезінде лизингтік фирмаға объектінің құнынан 15-20% аванс ретінде төлейді, ал қалғанын затты алу хаттамасын толтырарда немесе квартал сайын 3-5 жыл ішінде төлейді.

Төменгі мөлшердегі төлемдер – лизинг алушының лизингті алу кезіміне төлейтін барлық төлемдер және оған қоса егерде мүлікті лизинг мерзімі өткен соң алған жағдайдағы сома.

Белгіленбеген төлемдер – келісімде қарастырылған өнімді өткізу көлеміне байланысты жалға алған жабдықтарға, өнімді өткізуден тускен пайдадан процент мөлшеріндегі төлемдер.

Лизингтік төлемдер кезеңі бойынша:

1. бір мерзімді төлем, егерде келісім-шартта лизинг берушіге аванс қарастырылған жағдайда;

2. кезеңмен төленетін төлемдер, жақтардың келісілген кестесі бойынша.

Лизинг алушының қаржылық жағдайы мен мүмкіншіліктерін ескеріп келесідей лизингтік төлемдер төлеу әдістері белгіленеді:

1. бірдей мөлшерде ( бірқалыпты тікелей линиялық төлемдер );

2. өсу мөлшері бойынша көбінесе тұрақты қаржылық жағдайы жоқ лизинг алушыға қолданылады, себебі бастапқы этапында аз мөлшерде лизингтік төлем төлейді, соңынан жабдықтарды игеріп, көп өнім шығара бастағанда жарналарын көбейтеді.

3. Азайту мөлшері бойынша – тұрақты қаржылық жағдайы бар лизинг алушыға қолданылады, олар бастапқы кезеңде лизинг берушіге бережағының көп бөлігін төлеп тастауды көздейді.

Тақырып 12. Шағын бизнес: мәні және қазіргі жағдайы (Дербес бизнеске жол)

3. Шағын кәсіпкерліктің мәні

4. Шағын кәсіпкерлік субъектілері

5. Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау

6. Шағын кәсіпкерліктің дамуына кедергі келтіретін себептер

1. Шағын кәсіпкерліктің мәні

Шағын бизнес– нарық жағдайында субъектінің алдын ала белгіленген заңдар мен ережелер негізінде кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруы.

Шағын бизнес қызметі ҚР-ның “Жеке кәсіпкерлік туралы” заңымен реттеледі.(31 қаңтар 2006)

Шағын бизнесті ұйымдастыру немесе шағын кәсіпорын қызметін 3 түрлі бағытта ұйымдастыруға болады:

1. жеке кәсіпкерлік

2. әріптестік

3. корпарация құру

Жеке кәсіпкерлік – шағын бизнестің ең қарапайым формасы. Ол жеке кәсіпкерлікті ұйымдастыру лицензиясын алу арқылы жүзеге асады.

Әріптестік – екі және оданда көп меншік иелерінің өз мүліктерін біріктіру арқылы кәсіпорын қалыптастыру.

Корпорация – шағын, ірі бизнес саласындағы кәсіпорындардың бірігуі.

Шағын бизнес негізінен ҚР-ның жеке кәсіпкерлік туралы заң арқылы реттейді.Бұл заң бойынша кез-келген кәсіпкер өз қызметін ұйымдастыра алады, құқықтық жағынан қорғайды және оны дамытуға мүмкіндік алады. Кез келген кәсіпорын өзінің ұйымдық құқықтық формасына қарамастан мемлекеттік тіркеуден өту қажет.

Мемлекеттік тіркеу жеке кәсіпкердің заңды тұлға құрмауы арқылы жүргізілетін қызметтіне беріледі.Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік тіркеу куәлікте мерзімі көрсетілмесе кәсіпкердің бұл қызмет түрімен мерзімсіз уақытқа дейін жүзеге асыратынның білдіреді.Егер жеке кәсіпкер лицензияға тиісті қызметті жүзеге асыратын болса,ол қызмет түріне лицензия алады.

2. Шағын кәсіпкерлік субъектілері

Жеке кәсіпкерліктің объектісі мен субъектісі болады.

Объектісі - кәсіпкерлік қызметке бағынатын жеке тұлғаның іс-әрекеті, яғни ол тауар өндіру немесе қызмет көрсету.

Субъектісі болып жеке тұлғалар болып табылады.

Кәсіпкерліктің 3 түрі бар:

1. Өндірістік

2. Коммерциялық

3. Қаржылық

Өндірістік – бұл кәсіпкердің белгілі бір өнім түрлерін өндіруге бағытталған қызметін айтады. Яғни кәсіпкердің іс-әрекеті тікелей өнім өндіруге байланысты. Өндірістік кәсіпкерліктің түрлері:

1. өнім өндіру

2. иновациялық

3. ғылыми - техникалық

4. өндірістегі тұтыну қызметі

5. ақпараттық кәсіпкерлік қызметі, яғни мұнда ақпарат негізгі өнімі болып табылады.

Коммерциялық – бұл кәсіпкерлік түрі дайын өнімді немесе ресурстарды сату, алып сатумен айналысады.

Қаржылық – бұл қызмет түрі нарықтағы ақша несие механизмінің негізгі субъектісінің қызметін сипаттайды. Мыс: сақтандыру, қор биржасындағы делдал, т.б.