На сортировку / 210217 / 210217 / Darkhan_rgr_OBZh

Қазақстан Республикасы ­­білім және ғылым министрлігі

Коммерциялық емес АҚ «Алматы энергетика және байланыс университеті»

Жылуэнергетика факультеті

Өмір тіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау кафедрасы

Өмір қауіпсіздік негіздері пәнінен

ЕСЖ №1

Тақырыбы: Төтенше жағдайлар және табиғи апаттар кезіндегі іс-шаралар және оны есептеу

Нұсқа: №2

Орындаған: ТЭк-15-1

тобының студенті Аманжолов А.

Тексерген: т.ғ.қ., доцент Жандаулетова Ф. Р.

Алматы, 2017

Мазмұны

Кіріспе.........................................................................................................................3

Есептеу бөлімі............................................................................................................4

Қорытынды...............................................................................................................10

Пайдаланған әдебиеттер..........................................................................................11

Кіріспе

Қоғамның дамуы адамның өмір-тіршілігін жеңілдетуге бағытталған айрықша жасанды орта туғызды. Бұл ыңғайлылық пен жеңілділік адамдардың қалаларға жиналуының арқасында әрі адамдардың мамандануынан туып отыр.Өз жеке шаруашылығын жүргізіп отырған адамның қолынан бәрі де келеді, жан-жақты істей алады. Ал қала тұрғыны көбінесе бағытталған мамандардың иесі, үй-тұрмысы тіршілігіне қамы жоқ, сондықтан құбырдан судың ағуы, элетр жүйесінің бұзылуының өзі қалалықтарды қиын жағдайға душар етеді.

Тіршілік қауіпсіздігі - адамның өмір сүру ортасымен қауіпсіз қарым-қатынасы мен оны қорғауға,төтенше жағдайларда шаруашылық объектілерінің тұрақты жұмыс істеуіне, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарын ескерту мен жоюға, сондай-ақ осы заманғы зақымдау құралдарының қолданылуына бағытталған шаралар кешені.

Адамды қоршап жатқан ортаның бәрі потенциалды апат туғызады. Бұл апаттар кез келген уақытта болып қалуы мүмкін. Сондықтан адамның өзімен қоса,мемлекет өз азаматтарының өмір қауіпсіздігіне жауапты. Төтенше жағдайларды ескеріп, алдын-алу мемлекеттің бірден- бір шарасы.

Осы есептеу-графикалық жұмысты жасау барысында біз болуы мүмкін кейбір төтенше жағдайларды және соған байланысты іс-шараларды оқып үйренеміз.

Есептеу бөлімі

№1 есеп

Қаланың солтүстік ауданы 45 кПа артықша қысым аймағына түседі. Құрылыс тығыздығы 35% көшелердің ені 20 м, ғимараттар көбінесе 5 қабатты болып келеді. Үйінділердің пайда болу мүмкіндігі мен олардың биіктіктерін анықтау.

Шешуі:

1.2 кесте бойынша 40кПа артықша қысым болған кезде біріңғай үйінділер қалыптасады.

1.3 кестеден, 35% құрылыс тығыздығы үшін мүмкін болатын үйінділер биіктігі - 2,2 м. Берілген мәліметтерді ескере отырып, көшедегі үйінділерді тазалау жұмыстарын жоспарлауға болады.

30% - 1,9 м

35% - Х

40% - 2,5 м

Бұл теңдеуді пропорция құру арқылы есептейміз:

№2 есеп

Сағат 11 сағ. 00мин. нысана аумағындағы радиация деңгейі 30 р/сағ. Егер ядролық соққы 08 сағ.00мин. жасалған болса, онда жарылыстан сағаттан кейінгі радиация деңгейін анықтаңыз.

Шешуі:

1) Радияция деңгейі өлшенген уақыт пен ядролық жарылыс болған уақыт арасындағы уақыт айырмашылығын анықтаймыз. Ол 3 сағ.тең.

11:00 - 08:00=3 сағ.

2) №11 кесте бойынша 3 сағаттан кейінгі радиация деңгейінің К₃=0,267.

3) Келесі формула бойынша 1 сағ. кейінгі радиация деңгейін анықтаймыз. Рt=30

Рt=Рo*Кt Рt= Рt/К₃=30/0,267=112,36р/ч

№ 3 есеп

1) Су қоймасының көлемі W= 30 млн.м³, тесіктің ені В=20м, бөгетке дейінгі судың биіктігі h=25м, судың орташа қозғалыс жылдамдығы = 5м/с. Бөгеттен 50км қашықтықтағы толқынның бұзылу параметрлерін анықтау.

Шешімі:

формуласы бойынша берілген қашықтықта толқынның бұзылу пара-

метрлерін анықтаймыз.

2) 2.8 кесте бойынша берілген қашықтықтағы толқын биіктігін анықтаймыз.

h₅₀=0.15*25=3.75

t₅₀=2,6T T=2,6*3.33=8.658сағ

№4 есеп

Нысана алаңындағы зілзала қарқындығы, Рихтер шкаласы бойыншаVll баллға дейін жетті.

Берілген нысанада металдық каркасы мен жүк көтергіштігі 25-50 т.

Кран құрылғылары бар өндірістік және әкімшілік және кірпіштен құрылған ғимараттар, металлдық және темірбетондық эстакададағы құбырлар бар.

Зілзала кезіндегі нысана элементтерінің бұзылу сипаты қандай болады?

Шешуі:

2.7 кесте бойынша, өндірістік ғимараттар, әкімшілік ғимараттар, онша зақымданбаған.

Қоймалық кірпіштер ғимараттар орташа бұзылады.

№5 есеп

Қаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан XOO-ның авария болған жағдайдағы химиялық жұқтыру ошағының қауіптілігін бағалау керек. Көлемі 1500 м³ газголдерде сығылған хлор сақтаулы тұр, ауа температурасы -40º С. Авария орны нысана аймағының солтүстік жағынан 150 м қашықтықта орналасқан. Әрі қарай 350 м тереңдікте санитарлық қорғау зонасы, оның арғы жағында тұрғын үй кварталдары орналасқан. Газголдерде қысым атмосфералық болады.

Шешуі:

1.« А » шартына байланыста метеошарт - изотермия, жел жылдамдығы 1 м/с, жел бағыты - солтүстікке бағытталған.

2.3,13 Q₀=d*V_x=0.0008*1500=1.2

3.3,12 формула бойынша (Qэ₁=к₁*к₃*к₅*к₇*Qc) мұндағы к₁-сақтау шарттарына байланысты болған коэфицент, к₃ - басқа СДЯВ токсодозасына әсерінің қатынасымен анықталатын коэфицент. к₅ - ауаның вертикаль тұрақтылығын ескеретін коэфицент, изотермия 0,16-ға тең, к₇ - ауа температурасының ықпалын ескеретін коэфицент.( сығылған газдар үшін 1-ге тең ), Q₀ - апат кезіндегі төгілген зат мөлшері.

Q_э1= 0,28*0,026*0,04*1*1,2=0.00035 тонна

4. 5.4 кесте бойынша улану аймағының тереңдігін анықтаймыз: Г=1,25 км

5. Тұрғын аудандарындағы улану тереңдігі: 1,25-0,15-0,35=0,75 км.

Осы шығатын нәтиже, уланған ауа бұлттары химиялық қауіпті объектінің қызметкерлері мен жұмысшылары үшін " Тұрғындарының бір бөлігі үшін 750 м қашықтықтағы " төндіреді.

№6 есеп

1. Қала ХАЛҚЫНЫҢ саны 200 мың.адам.

2. Қалада 14 ауқымды кәсіпорындар, ал оның 3-химикатты және қауіпті.

- 10 мектеп;

- 10 балабақша;

- 8 емдік орындар көлемі әрқайсысының 150 ;

- қоғамдық нәрдің 20 кәсіпорын;

- 10 котельный

- 1 берік водозабор бар, 8 тонна хлоры бар ғимаратта;

- темір жолдарында цистернасы 45 тонна аммиак.

3.Су құбырының ортақ созылымдылық жүйесі - 250 км;

- Канализациялық жүйе - 200 км.

4. Қалада 12400 үйлер, әрқайсысында орташа 25 адам тұрады.

5. Қала сыртында 2 демалатын үйдің сыйымдылығы 300 адам.

6. Құтқарушылардың саны басшылыққа алынатын құжаттардың талаптарына сәйкес. Инженерлік және арнайы техникамен ТО-ның дайын құрастырула-рының қамтамасыздығы - 90%.

7. Қаланың ГО күштерін басқару үшін радиобайланыс құралдары бар.

8. Қаланың маңдарында мотоатқыштар полкі орналасқан.

Ғимараттардың мінездемесі

Тұрғын:

- А үлгіде - 20%, Б үлгіде - 50%, В үлгіде - 30%

Өнеркәсіптік:

- Б үлгіде - 60%, В үлгіде - 40%

Мектептер:

- Б үлгіде - 100%

Бала бақшалар:

- А үлгіде - 20%, Б үлгіде - 50%, В үлгіде - 30%

Емдеу мекемелері:

- А үлгіде - 10%, Б үлгіде - 70%, В үлгіде - 20%.

Котельныйлар:

- Б үлгіде - 100%.

№7 есеп

Артығымның қысымын, серпіндінің толқынының, майданын тегіс бетте тағайының, бағдарламалық құрылымның шығырын анықтау.

Құралдың салмағы 300Н, биіктігі 50см, ұзындығы 30см, ені 35см, ауырлық центрі мен қысымның ортасы құралдың ортасындағы жылжуды күште.

Шешуі: көлденең қиманың аудандары үшін мына формула қолданылады:

S=0,5*0,3=0,15

P_ck > *=2125 н/м²

Қиратушы толқын күшінің 20,8 КПа артық қысым күшімен құрал аударылады.

Қорытынды

Бұл есептеу-графикалық жұмыста табиғи апаттар болған жағдайдағы есептеулер берілген. Ал осы апаттардың негізгілерінің алдын алу жолдарын қарастырайық.

Адам - табиғаттың ғажайып өнімі.Адамның жаратылысының өзі таңғаларлық дәреже. Адам баласы табиғат өнімі болғандықтан сол таби-ғатқа,қоршаған ортаның жайнап тұруына,өзінің денсаулығының жақсы бо-луына көп көңіл бөлуі керек.

Пайдаланылған әдебиеттер

1.Сохранов М.Қ. Хакимжанова Т.Е. Основы безопасности жизнидеятельности.. Алматы,2002

2.Дүйсебаева М.Қ., Хакімжанов Тімжанов Т.Е. Адам өмірінің қауіпсіздігінің негізі Алматы,2002

3. Арпабеков С. Өмір-тіршілік қауіпсіздігі, оқулық,Алматы,2004

4. Методические указания к выполнению расчетно-графических работ,

Торгаев А.А., Байзакова С.М. Алматы,2013

5. Атаманюк В.Г. Гражданская оборона.-М.Высшая школа,1986-207 с.

6. Боровский Ю.В. Гражданская оборона.-М.:Просвещение,1991-223с.

7.М.К. Дюсебаев, Ж.С.Абдимуратов оқу құралы Тіршілік қауіпсіздігінің негіздері, АЭжБУ Алматы, 2013ж