Тапсырма:

Сенімділіктің төмендегі құрылымдық схемасы бойынша, жүйенің сенімділігін есепте. Жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең

1

3

2

5

4

Әдебиеттер нег. 2 [53-54] , дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Күрделі құрылымдық схемаларды қарапайым түрге келтірудің қандай тәсілдерін білесің?

2. Жұлдызды схеманы үшбұрышқа және керісінше түрлендіру тәсілінің негізінде не жатыр?

3. Есептеудің негізгі кезеңдерін атап өтіңдер.

№11 практикалық сабақ

Тақырып: Күрделі құрылымды базалық элементке жіктеу тәсілі.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау.

Әдістемелік нұсқау: Сенімділікті есептеу кезінде _{келесі тәртіпті ұстану қажет.}

1 Базалық бөлшек ретінде 5 бөлшекті алыңдар.

2 5 –ші бөлшекті қысқа тұйықтап, алынған жаңа схемаға 5 бөлшекті тізбектей жалғаймыз. Жаңа схеманың сенімділігін (істен шықпау ықтималдылығы) есептеу кезінде, 5 бөлшектің жұмыс істеу ықтималдылығы р₅ алынады.

3 5 –ші бөлшекті ажыратып, алынған схемаға 5 бөлшекті тізбектей жалғаймыз. Жаңа схеманың сенімділігін (істен шықпау ықтималдылығы) есептеу кезінде, 5 бөлшектің істен шығу ықтималдылығы (1-р₅) алынады.

4 Жүйенің ізделіп отырған сенімділігі 2-ші және 3-ші пунктерде есептеліп табылған сенімділіктердің қосындысына тең.

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Әдебиеттер нег. 2 [54,55], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Күрделі құрылымдық схемаларды қарапайым түрге келтірудің қандай тәсілдерін білесің?

2. Есептеудің негізгі кезеңдерін атап өтіңдер.

3. Бұл тәсілді қолдану барысында қандай пайымдамалар жасалады?

№12 практикалық сабақ

Тақырып: Күй тәсілі.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 8 дәрісте келтірілген. Күй тәсілі бойынша есептеу барысында келесі кестені қолданған жөн.

Күйлердің реттері	Бөлшектердің күйдері					Күйлердің ықтималдылықтары
	1	2	3	4	5
1 2 … 16

Кестені толтыру барысында «+» таңбасымен бөлшектердің жұмыстық күйін, ал «-» таңбасымен істен шығу күйлерін белгілеу қажет (жұмыстық күй 16 тең). Жүйенің ізделіп отырған сенімділігі әрбір күй ықтималдылықтарының қосындысына тең (кестенің соңғы бағанасы).

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Әдебиеттер нег. 1 [71,72], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1 Сенімділіктің құрылымдық схемасы тізбектей жалғанған үш бөлшектен тұрады. Схеманың жұмыстық және істен шығу күйлерін анықтаңдар.

2 Сенімділіктің құрылымдық схемасы параллель жалғанған үш бөлшектен тұрады. Схеманың жұмыстық және істен шығу күйлерін анықтаңдар.

2. Тәсілдің кемшілігі неде жатыр?

№13 практикалық сабақ

Тақырып: Минималды жол және минималды қима тәсілі .

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау: Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 8 дәрісте келтірілген. Минималды жол және минималды қима тәсілімен құрылымдық схемаларды құру ережесі:

1 Алынған бір минималды жолдың бойындағы жүйе бөлшектері бір-бірімен тізбектей жалғанады, ал жолдар болса, бір-бірімен параллель қосылады. №10 практикалық сабақта келтірілген құрылымдық схема үшін минималдық жолдар болып келесі бөлшектердің жиынтығы алынады: 1,3; 1,5,4; 2,4; 2,5,3;

2. Әрбір минималдық қима бойында орналасқан бөлшектер бір-бірімен параллель жалғанады, ал қималардың өздері бір-бірімен тізбектей қосылады. №10 практикалық сабақта келтірілген құрылымдық схема үшін минималдық қималар болып келесі бөлшектердің жиынтығы алынады: 1,2; 3,4; 1,5,4; 2,5,3;

Минималдық жол тәсілі жүйенің істен шықпау ықтималдылығын жоғарғы жақтан шектейді, ал минималдық қима – төменгі жақтан шектейді .

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Әдебиеттер нег. 1 [73-75], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Минималды жолды құрудың ережесі

2. Минималды қиманы құрудың ережесі

3 Минималды жол мен минималды қима тәсілдерінің нәтижелері бірдей ме?

№14 практикалық сабақ

Тақырып: Сенімділікті логико-ықтималдылық тәсілмен есептеу.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 8 дәрісте келтірілген. Төменде есептеуді негізгі кезеңдері келтірілген.

1. Жүйенің жұмыс істеу шарттарының сөз жүзінде айтылуы.

2. Жүйе жұмысының жұмыс істеу шартын логикалық функция F_л .арқылы өрнектеу.

3. Логикалық функцияны минимизациялау (қайталанбайтын формаға келтіру)

4. Логикалық функцияны F_л арифметизациялау

5. Оқиғаларды олардың ықтималдылықтарымен айырбастау

6. Жүйенің істен шықпау ықтималдылығын анықтау.

7. Алынған нәтижеге талдау жасау

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Ескертпе: Логикалық функцияны F_л қайталанбайтын формаға келтіру үшін, функцияны 5 –ші базалық бөлшек бойынша екі құрылымға жіктеу қажет.

Әдебиеттер нег. 1 [75-79], нег. 2 [55-58], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Есептеудің негізгі кезеңдерін атаңдар

2. Математикалық логиканың негізгі заңдары

3. Қарапайым логикалық операцияларды атаңдар

4. Бұл тәсілдің кемшілігі

№15 практикалық сабақ

Тақырып: Граф өткелдерді қолдану тәсіліне негізделген есептеулер.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 9 дәрісте келтірілген. Есептеу кезінде (9.3), (9.4) және (9.5) формулаларын пайдаланыңдар.

Тапсырма: Жүйе үш бөліктен тұрады. Әр бөліктің істен шығу қарқыны =0,01 1/сағ. тең, ал қалыпқа келтіру қарқыны =2,0 1/сағ. Күйлердің граф өткелдері төменде берілген. Жүйенің жұмыс қабілеттілігінің ықтималдылықтарын және жүйенің даярлық коэффициентін (ықтималдылықтардың қосындысымен анықталады) табыңдар.

Ескертпе:: 1-ші күй – бөлшектердің бардығы жұмыс істеп тұр, күй ықтималдылығы р₁; 2-ші күй – бөлшектің біреуі істен шыққан, ықтималдылығы р₂; 3-ші күй - бөлшектің екеуі істен шыққан, ықтималдылығы р₃; 4-ші күй – жүйенің барлық бөлшектері істен шыққан. λ_іј және μ_іј сәйкесінше мәндері:

λ ₁₂=3λ=0,03; λ₂₃=2λ=0,02; λ₃₄= λ=0,01

μ₂₁= μ=2; μ₃₂=2 μ=4; μ₄₃=3 μ=6;

Әдебиеттер нег. .2 [58-68], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Тікелей граф-өткел бойынша теңдеудерді құру ережесі.

2. Есептеулерді жеңілдетудің жолдары

Қалыпқа келтірілетін жүйелерді есептеудің қандай тәсілдерін білесіңдер?