2 Трактордың тарту есебін жүргізу

2.1. Трактордың тарту есебін жүргізу әдістемесі

Трактордың тарту есебі деп қозғалтқыштың көрсеткіштерін және трактордың өзінің көрсеткіштерін ілмектегі тарту күшіне байланыысты есептеу жолымен анықтауды айтады. Берілген тарту класына қатысты трактордың тарту сипатттамасы қозғалтқыштың реттегіш сипатттамасын құруды, сонымен қатар оның қозғалтқыш бөлшектерінің жерге тиіп тұрған жағдайларында беріктік қасиеттері мен беріліс қорабы жиынтығын және трансмиссияны толық ескере отырып, транспорттық диапозон берілісіне дейінгі төменгі берілістен трансмиссияның беріліс сандары қатарын анықтауды қажет етеді. Трактор тартуын есептеу соңында жобаланатын трактордың жұмысшы көрсеткіштерін және оларды жобалау мақсатында тарту сипаттамасын салу және талдау қажет. Трактордың тарту параметрлерін есептеу үшін берілетін бастапқы мәліметтер: қызметі, жобаланатын трактор үлгісі, оның беріліс қатарларының құрылымы, қозғалтқыш жұмысының негізгі көрсеткіштері.

Реттегіш сипаттама иінді біліктің айналу жиілігі реттегішімен жұмыс істегендегі қозғалтқыш көрсеткіштері өзгеру заңдылықтары туралы мәліметтер беріледі. Жанармайдың меншікті шығыны g_e қисығының реттегіш тармағын салу үшін g_e мәнін 3....4 аралық нүктелер үшін келесі тәуелділікті қолдана отырып анықтауға болады:

g_e=(G_т/ N_e)*10³ (2.1)

Трактор қозғалтқышының реттегіш сипаттамасының есебін 2.1 кестеге түсіреміз.

2.1 Кесте – Трактор қозғалтқышының реттегіш сипаттамасының есебі

Қөрсеткіштер	Есептейтін формула	Мән-дері
1	2	3
Номинал режимдегі жанармайдың сағаттық шығыны, кг/сағ	Gтн= geн* Neн/103 Gтн
Номинал айналдырушы момент, Н*м	Мкн=9554*(Neн/nн)
Бос жүріс кезіндегі иінді біліктің айналу жиілігі, мин-1	nxmax= nн*(1+0,01*δр
Қозғалтқыш бос жүріс кезіндегі жанармай шығыны, кг/сағ	Gтх=(0,25….0,30)*Gтн
Максимал айналдырушы моменті, Н*м	Мкmax=Мкн*(1+0,01*μ
Иінді біліктің айналу жиілігі максимал айналдырушы момент мәнінде, мин-1	nм=(0,4…..0,6)*nн
1	2	3
Максимал айналдырушы моменттегі жанармайдың меншікті шығыны, г/кВт*сағ	geм=(1,15…1,2)*geн
Максимал айналдырушы моменттегі тиімді қуат, кВт	Neм=Мкmax*nм/9554
Максимал айналдырушы моменттегі жанармайдың сағаттық шығыны, кг/сағ	Gтм=geм*Neм*10-3
Иінді біліктің айналу жиілігі бірқалыпсыздығы дәрежесі	δр
Қозғалтқыштың бос жүрісі кезіндегі жанармайдың меншікті шығыны, г/кВт*сағ	geх=(Gтх/Neх)*103	∞

Трактор қозғалтқышының реттегіш сипаттамасын салуға қажетті есептелген мәліметтерді 2.2. кестеге түсіреміз.

2.2. кесте- Трактор қозғалтқышының реттегіш сипаттамасын салуға қажетті есептелген мәліметтер.

nд,мин-1	Мк,Н*м	Ne,кВт	Gт,кг/сағ	ge,г/кВт*сағ
бос жүрісте nх
0,3*nн
0,6*nн
Номинал режимде nн
Мк max болғанда nм

2.1 сурет- Трактор қозғалтқышының реттегіш сипаттамасы

2.1 cуретте жобаланатын трактордың қозғалтқышының айналдыру моменті N_e; n_д; G_т; g_e=f(М_к) функциясындағы реттегіш сипаттамасы салынды. Тарту ПӘК -ің есебі 2.3 кестеде келтірілген.

2.3 кесте - Тарту ПӘК -і есептеу

Қөрсеткіштер	Есептейтін формула
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
Ілмектегі тарту күш, кН	Ркр
Текке айналу коэффициенті	б/100
Текке айналу ПӘК-і	ηб=1-δ
Трансмис-сияның ПӘК-і	ηтр
Жүріс кедер- гісін есепке алатын ПӘК	ηf= =Ркр/(Ркр+Рf)
Тарту ПӘК	ηтар= =ηтр*ηf*ηб

Жетекші дөңгелеқтегі айналдыру моментті М_к анықтау үшін 2.4 кестені толтырамыз.

2.4 кесте- Сәулелі диаграмманы тұрғызу

Қөрсеткіштер	Есептейтін формула	Берілістің номері
		I	II	III	IV
1	2	3	4	5	6
Трансмиссияның беріліс саны	iтр
Шинаның табанының диаметрі, м	Д
Шина профилініңені,м	В
Пневматикалық шинаның деформация коэффициенті	λш=0,90…0,95
Дөңгелек радиусы, м	гк= =(Д+2*В)*λш/2
Ілмектегі тарту күш, кН	Ркр

1	2	3	4	5	6
Трактордың дөңгелеуіне кедергісі,кН	Pf
Трансмиссияның ПӘК-і	ηтр
Жетекші дөңгелеқтегі айналдыру моменті,Н*м	Мк

2.2 суретте трактордың тарту ПӘК – і қисықтығы салынады.

2.2 суретте координат басынан солға қарай қабылданған масштаб бойынша трактордың дөңгелеуіне кедергісі Р_f мәнін белгілейді де 0₁ нүктесін алады.