
Лекции
.pdfИ, если придать этому выражению условие равновесия тела (среды, помещенной в электромагнитное поле) то, результат искомый выглядит как
1 |
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||
|
B rot H D rot E E div D |
|
|
|
D B |
tot |
E |
|
jtot |
B |
0 . |
(1.3) |
|
4 |
4 c t |
c |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Третье слагаемое в (1.3) это сила Лоренца, действующая на сторонние (и свободные) заряды и токи.
f (1) f L |
|
E |
1 |
j |
|
B . |
|
|||||||
tot |
|
tot |
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Второе слагаемое имеет вид силы, связанной с изменением количества движения, |
|
|||||||||||||
f ( 2 ) |
|
|
1 |
|
|
|
D |
B . |
(1.4) |
|||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
4 c t |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
В таком случае вектор |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
g |
|
1 |
D B |
|
(1.5) |
|||||||||
|
c |
|
||||||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Можно понимать как вектор плотности импульса. Минковский так и поступил. Так что, если оставаться в представлениях механики Ньютона, импульс, связанный с полями в веществе, есть
g ( M ) |
|
1 |
D B . |
|
|
||
4 |
c |
Если принять материальные уравнения в следующей форме (как часто можно увидеть в учебниках)
D E , |
B H , |
(1.6) |
означающие, что среда линейная и дисперсия отсутствует, то вектор плотности импульса Минковского может быть выражен через вектор Пойнтинга
g ( M ) |
|
1 |
D B |
|
S |
|
c |
c 2 |
|||
4 |
|
|
Однако, если определить с самого начала, что плотность импульса есть
g ( A ) |
|
1 |
(E H ) |
1 |
S , |
(1.7) |
|
c |
c 2 |
||||
4 |
|
|
|
как в теории электромагнитного поля в свободном пространстве, то возникает разность этих величин
g ( M ) g ( A ) |
|
1 |
D B E H . |
|
|
||
4 |
c |
При условии выполнимости материальных уравнений (1.6) эта разность есть
11

g ( M ) g ( A ) 1 E H .
4 c
Производная по времени от этой разности «импульсов» есть сила Абрагама.
Первое слагаемое в (1.3) можно понимать как силу натяжения Максвелла. Если принять тензор натяжений в следующей форме (в форме Минковского)
|
|
( M ) |
1 |
E |
D |
|
H |
|
B |
|
|
1 |
|
|
E D H B , |
||
ik |
|
k |
i |
k |
|
i k |
|||||||||||
|
ik |
4 |
|
i |
|
|
|
8 |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
то компоненты силы, действующей на вещество, помещенное в электромагнитное поле, определяются из тензора натяжений согласно формуле
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f |
|
|
|
ik |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
В качестве самостоятельного упражнения, можно показать, что |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
E |
i |
|
|
E |
k |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
H |
i |
|
|
|
H |
k |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
( x ) |
|
|
( x ) |
||||||||||
f i |
tot E i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Bk |
|
|
|
E k |
E k |
|
|
H k |
H k |
|
. |
||||||||||||||||
|
x k |
x i |
|
|
x k |
x i |
|
|
|
x i |
x i |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f |
i |
|
|
|
tot |
E |
|
|
|
j |
tot |
|
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
D |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 c |
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
E |
k |
|
|
|
|
|
|
|
D |
k |
|
|
|
H |
k |
|
|
|
|
|
|
B |
k |
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D k |
E k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B k |
H k |
|
|
. |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
x i |
|
x i |
|
|
x i |
|
x i |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пусть среда однородна, то есть градиенты диэлектрической и магнитной проницаемостей равны нулю. Тогда плотность силы, действующей на среду дается выражением
f i |
|
( M ) |
|
E |
1 |
jtot |
B |
1 |
|
||
ik |
tot |
|
|
|
|
D B |
|||||
|
|
x k |
|
|
c |
|
|
4 c t |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
Выражение (1.3) есть другая запись этого выражения.
Упражнение 1. Для плоской волны в однородном пространстве без дисперсии найти вектор плотности импульса.
Рассмотреть гармоническую волну и электромагнитный всплеск.
Упражнение 2. Вывести выражение для силы, действующей на разряженную среду из молекул, обладающих только дипольным моментом.
2.2. Волновые уравнения
Уравнения Максвелла
rot E |
1 |
|
B |
, |
rot H |
1 |
|
D |
|
4 |
jtot , |
(2.1) |
c |
|
|
c |
|
|
|||||||
|
|
t |
|
|
t |
c |
|
12
div B 0 , |
div D 4 tot |
(2.2) |
можно переписать в виде уравнений второго порядка, если подействовать оператором rot на каждое из (2.1) уравнение.
|
|
|
rot rot E |
1 |
|
rot |
|
B |
|
1 |
|
|
|
|
rot B . |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
c t |
|
|
|
|
||||||||||||
Используя материальные уравнения |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
D E 4 P и B H 4 M , |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
можно записать |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rot |
B rot |
|
|
H |
4 rot M , |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
и учитывая уравнения (2.1), представить ротор магнитного поля (индукции) как |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
rot B |
1 |
D |
|
|
|
4 |
|
jtot |
|
4 rot M . |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
t |
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Таким образом, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rot rot E |
|
1 |
|
|
2 D |
|
|
|
4 |
|
|
|
jtot |
|
|
4 |
|
|
rot M |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
c 2 |
|
|
t 2 |
|
c 2 t |
|
|
c t |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
1 2 E |
|
|
1 2 P |
|
|
4 |
jtot |
|
|
|
4 |
rot M |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
c 2 t 2 |
|
c 2 |
|
|
t 2 |
|
c 2 t |
|
|
c t |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 2 E |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
P |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
jtot |
|
|
|
|
|
|
|
c rot M . |
|
||||||||||||||||
|
c 2 t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
c 2 t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
Если определить полный усредненный ток как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
P |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
(2.3) |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
J |
jtot |
|
|
|
|
|
|
c rot M |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
то волновое уравнение для электрического поля записывается как |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
rot rot E |
|
1 |
|
|
|
2 E |
|
|
4 |
|
|
|
J . |
|
(2.4) |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
c |
2 |
|
|
|
t 2 |
|
c |
2 |
|
|
|
t |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
Из второго уравнения (2.1) следует, что |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
rot B rot H 4 rot M |
|
|
1 |
|
D |
|
4 |
jtot 4 rot M . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
t |
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
Используя материальные уравнения D E 4 P и B H 4 M , можно это уравнение переписать как
13

|
1 E |
|
4 P |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 E |
|
4 |
|
P |
|
||||||||||
rot B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
jtot 4 rot M |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
jtot |
|
|
c rot M . |
|||||||||||
c t |
|
|
t |
|
|
|
c t |
|
t |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
c |
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
||||||||||||
Или, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rot B |
1 |
|
E |
|
4 |
|
J . |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Отсюда следует второе волновое уравнение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
rot rot B |
1 |
rot |
E |
|
|
|
4 |
rot J , |
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
t |
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rot rot B |
|
1 |
|
2 B |
|
|
|
|
4 |
rot J . |
|
|
(2.5) |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c 2 |
|
t 2 |
|
|
|
c |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задав P , M и jtot можно использовать любой из волновых уравнений для определения одного из полей, а второе найти из уравнений (2.1).
2.3. Векторный и скалярный потенциалы
Для микроскопических уравнений Максвелла можно ввести векторный и скалярный потенциалы, что хорошо известно. Первая пара уравнений Максвелла обеспечивает существование таковых потенциалов. У макроскопических уравнений Максвелла первая пара уравнений имеет аналогичный вид:
rot E |
1 |
|
B |
, |
div B 0 . |
(2.6) |
|
|
|||||
|
c |
|
t |
|
|
|
Из уравнения для магнитного поля следует, что существует вектор A , такой что |
|
|||||
B rot |
A . |
(2.7) |
Если подставить (2.7) в уравнение для электрического поля в (2.6), то получится уравнение
rot E |
1 |
|
|
rot A |
1 |
rot |
A |
, |
|||||
|
|
|
|
||||||||||
|
c |
t |
|
|
|
|
|
|
c |
t |
|||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
1 |
|
A |
|
|
|
|
|
||
rot E |
|
|
|
|
0 . |
|
|
||||||
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
Следовательно, выражение в скобках есть градиент какой-то функции. Традиционно ее выбирают следующим образом
E 1 A . c t
Так, что помимо (2.7) уравнение
14
E |
1 |
|
A |
|
(2.8) |
|
|
||||
|
c |
|
t |
|
|
Определяет отображение полей E и B на другие поля A |
и . Это отображение не |
||||
единственно, вместо вектора A может быть использован другой вектор A ' , такой что |
|||||
A ' A f |
|
для f . |
|
При этом
B ' rot A ' rot( A f ) rot A B .
Чтобы электрическое поле было бы инвариантно относительно такой замены потенциала A , надо скалярный потенциал тоже преобразовать.
E ' |
1 |
|
A ' |
' |
1 |
|
A |
|
1 |
|
|
f ' |
1 |
|
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
c |
|
t |
|
c |
|
t c |
|
t |
|
c |
|
t |
|
|
1 |
|
f |
|
|
' |
|
|
|
. |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
Отсюда видно, что если
|
|
|
|
' |
1 |
|
f |
, |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
E ' |
1 |
|
A ' |
' |
1 |
|
A |
E . |
|
||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
c |
|
t |
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
||||
Преобразования |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A A ' A f , |
|
' |
1 |
|
f |
, |
(2.9) |
||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
при любой функции f f (r , t ) , называются калибровочными преобразованиями.
Полезно найти уравнения, котором удовлетворяют потенциалы A и . Ранее было получено уравнение
rot B |
1 |
|
E |
|
4 |
J . |
|
|
|
||||
|
c |
|
t |
c |
Подставив в него выражения для полей через потенциалы, можно получить следующее уравнение
rot rot A |
1 |
|
2 A |
|
4 |
J |
1 |
|
|
. |
c 2 |
|
t 2 |
c |
c |
|
t |
||||
|
|
|
|
|
|
Раскрыв двойное действие оператора ротор, получим
(div A ) 2 A |
1 |
|
2 A |
|
4 |
J |
1 |
|
|
, |
c 2 |
|
t 2 |
|
|
|
|||||
|
|
|
c |
c |
t |
или
15

|
2 |
|
1 2 A |
|
|
|
|
4 |
|
|
1 |
|
||||||||||||
|
|
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
J div A |
|
|
|
. |
(2.10) |
|||
|
c 2 |
t 2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
c t |
|
||||||||||||
Из уравнения для вектора электрической индукции |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
div D |
4 c , |
|
|
|
|
|
|
||||
И материального уравнения |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D E 4 P |
|
|
|
|
|
|
||||
следует, что |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
div E 4 c |
4 div P 4 , |
|
||||||||||||||||||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
div |
|
|
|
|
|
|
|
4 |
, |
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
div A 2 4 . |
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Нужно добавить и отнять вторую производную по времени от скалярного потенциала, чтобы получить волновое уравнений (оператор дАламбера):
1
div c t
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
2 4 . |
|
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
c |
|
t |
|
Отсюда следует уравнение
2 |
|
1 2 |
|
|
1 |
|
1 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
div A |
|
|
|
. |
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
c |
|
|
|
|
c t |
c t |
Упраженение
Показать, что величина
|
1 |
|
|
|
div A |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
калибровочно инвариантна при некотором условии.
Говорят, что калибровка фиксируется, если потенциалы связаны уравнением
|
1 |
|
|
|
|
div A |
|
|
|
|
0 . |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
В этом случае, волновые уравнения для потенциалов имеют вид
2 A |
1 |
|
2 A |
|
4 |
J , |
c 2 t 2 |
|
|||||
|
|
c |
(2.11)
(2.12)
(2.13)
16
2 |
1 |
|
2 |
4 . |
(2.14) |
c 2 |
|
t 2 |
|||
|
|
|
|
2.4. Потенциалы Герца
Уравнения (2.13) и (2.14) содержат усредненные заряды и токи, но может быть более удобно было бы иметь такие уравнения, в которые непосредственно входят поляризация и намагниченность. Если сторонние и свободные заряды и их токи отсутствуют, то можно найти такие величины, для которых поляризация и намагниченность являются источниками.
Векторный потенциал, как любой вектор, может быть разложен на две составляющие – вихревую и потенциальную компоненты, то есть
A A1 A 2 ,
причем,
div A1 0 и rot A 2 0 .
(есть такая математическая теорема). Из первого условия следует, что существует такой вектор Π1 , что
A1 rot Π 1 .
Из условия фиксирующего калибровку (2.12) следует, что
div( A 1 A 2 ) |
|
1 |
|
|
|
0 , |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
t |
|
|
|
||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
div( A 2 ) |
1 |
|
|
0 . |
||||||||||||||||
c |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|||||
Если взять вектор Π 2 , такой что |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A 2 |
1 |
|
|
|
|
Π |
2 , |
|
|
|
|
||||||||
c |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|||||||||
то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
||
div |
|
|
|
Π |
|
|
|
|
|
|
|
, |
||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||||||
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|||||
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
откуда
div Π 2 .
Таким образом, введены два вектора, такие, что
A rot Π 1 |
|
1 |
|
|
Π |
2 , |
div Π 2 . |
(2.15) |
c |
|
|||||||
|
|
|
t |
|
|
|
Эти векторы называются потенциалами Герца.
Подстановка (2.15) в волновое уравнение для скалярного потенциала дает следующее уравнение:
17
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
div Π |
|
|
|
4 , |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
div P 4 div P . |
|
|||||||||||
div |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Здесь учитывается, что свободных зарядов нет. Следовательно, |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
div |
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
|
|
4 P 0 . |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
и |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
|
|
|
4 P 0 . |
(2.16) |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
t |
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
(с точностью до rot s , но ….). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Подстановка (2.15) |
|
в |
волновое |
|
|
уравнение |
для векторного |
потенциала дает |
следующее уравнение:
|
2 |
|
1 2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
4 |
|
||||
|
|
|
|
|
rot Π |
|
|
|
|
|
Π |
|
|
|
J . |
|
c 2 t 2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
1 |
|
c t |
|
2 |
|
c |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Или,
|
|
2 |
|
1 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
1 2 |
4 |
P |
|
|
|||||||||||||||||||||||||
rot |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π 2 |
|
|
|
c rot M |
|||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
c |
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
|
c t |
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
Учитывая (2.16), это выражение перепишется как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
1 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 P |
|
|
|
|
|
4 P |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
rot |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c rot M |
, |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c t |
|
|
|
|
|
c t |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rot 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
|
4 rot M , |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
2 |
|
|
t |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rot |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
1 4 M 0 . |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Отсюда следует (с точностью до градиента произвольной функции) |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Π |
|
|
4 M 0 . |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
2 |
|
t |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18

Таким образом получены волновые уравнения, в которых источниками являются поляризация и намагниченность.
|
2 |
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
Π |
|
4 P , |
(2.17) |
|||||
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
||||||||
|
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
2 |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
2 |
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
Π |
|
|
4 M . |
(2.18) |
||||||
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|||||||||
|
|
|
c |
|
t |
|
|
1 |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Упражнение.
Найти напряженности электрического и магнитного полей через потенциалы Герца.
Дополнение (к Упражнению) Сила, действующая на диполь, может быть найдена так.
На точечный заряд, как все известно, действует сила Лоренца
|
( lor ) |
|
|
1 |
|
|
F |
|
|
e E |
|
je |
B . |
|
c |
|||||
|
|
|
|
|
|
Диполь представляет собой два связанных заряда различной полярности, так что в целом диполь нейтрален. Но под действием внешнего поля заряды могут начать двигаться, что порождает молекулярный ток, как бы. Пусть два заряда разделены на небольшое расстояние, по сравнению с масштабом усреднения микроскопических полей, так что сила действующая на заряды есть
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
Fdip |
|
e E (r1 ) |
|
je |
(r1 ) B (r1 ) |
|
e E (r2 ) |
|
je |
(r2 ) B (r1 ) . |
|
c |
c |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
где r1, 2 r d / 2 . Длина вектора d много меньше длины вектора r . Аргументы полей в этом выражении надо в ряд Тейлора разложить, так что
F (1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 E |
i |
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 E |
i |
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
E |
i |
(r ) |
|
|||||||||||
|
E |
|
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
E |
|
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
, |
|||||||||||||||||||||||||||||
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
e |
k |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
i |
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
xk |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
2 xk |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xk |
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
и |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
F ( 2 ) |
|
1 |
|
|
|
j |
|
|
(r d / 2 ) B |
|
(r d / 2) |
1 |
|
|
|
j |
|
|
(r d / 2 ) B |
|
(r d / 2 ) |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
ikl |
k |
l |
|
ikl |
k |
l |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
i |
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
F ( 2 ) |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 j |
k |
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 B |
l |
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
j |
|
|
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
B |
|
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
l |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
i |
|
|
|
|
|
c |
|
ikl |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 jk (r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 Bl (r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
j |
k |
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
n |
|
|
B |
l |
(r ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
ikl |
|
|
|
|
|
2 xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 ikl jk (r ) Bl (r ) c
Пологая, что e d p и je (r ) (1 / 2) p / t , можно записать
19

(1) |
(p )E , |
( 2 ) |
|
1 |
p |
B . |
||
Fdip |
Fdip |
|
|
|
|
|||
|
t |
|||||||
|
|
|
|
c |
|
|
Почему там 1/2 появилось?
Если считать, что поляризация как в газоподобной среде есть произведение плотности молекул на поляризуемость (дипольный момент) одной молекулы, то можно (грубо весьма) записать поляризацию как
|
( P )E |
1 |
|
P |
B . |
(сила0) |
|
Fdip |
|
|
|
|
|||
|
t |
||||||
|
|
c |
|
|
|
В линейном приближении поляризация пропорциональна напряженности электрического поля, если дисперсией пренебречь, то просто можно записать
|
P E . |
|
|
|
||
Тогда, |
|
|
|
|
|
|
|
(E )E |
|
E |
B . |
||
Fdip |
|
|
|
|
||
|
t |
|||||
|
|
c |
|
|
Используя тождество
t
|
E |
|
B |
|
|||
E B |
|
|
B E |
|
|
, |
|
t |
t |
||||||
|
|
|
|
|
силу, действующую на дипольную разряженную среду можно записать как
|
|
|
|
|
|
E |
B |
|
|
|
B |
|
||||||||||||
Fdip |
(E )E |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
E |
|
. |
|
||||||||
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
t |
|
||||||||||
Используя одно из уравнений Максвелла, а именно |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
rot E |
1 |
|
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
c |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Это выражение переписывается как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
F |
|
(E )E |
|
|
|
|
E B |
|
E rot E . |
(сила1) |
||||||||||||||
dip |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
c |
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Надо использовать некоторую формулу. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
E rot E i ikl E k l nm n E m |
|
( ikl l nm ) E k n E m |
|
|||||||||||||||||||||
( in km im kn ) E k n E m E k i E k E k k Ei . |
||||||||||||||||||||||||
Следовательно, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
E rot E |
1 |
|
|
(E E ) (E )E . |
(формула1) |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|