- •ЛЕСаВоДства Вучэбна-метадычны дапаможнік для студэнтаў завочнага факультэта спецыяльнасці 1-75 01 01 «Лясная гаспадарка»
- •Прадмова
- •1. Агульныя ўказанні
- •2. Праграма дысцыпліны
- •1.3. Функцыі лясных экасістэм
- •Раздзел 2. Экалогія лесу
- •2.1. Экалагічныя фактары і лес
- •2.2. Радыяцыйны рэжым і лес
- •2.3. Лес і цяпло
- •2.4. Атмасфернае паветра і лес
- •2.5. Лес і вільгаць
- •2.6. Лес і глеба
- •2.7. Біятычныя экалагічныя фактары ў жыцці лесу
- •2.8. Антрапагенныя і тэхнагенныя фактары і лес
- •Раздзел 3. Класіфікацыя лясоў
- •3.1. Лесарасліннае раяніраванне
- •3.2. Тыпалогія лесу
- •3.3. Канцэпцыі лясной тыпалогіі
- •3.4. Лясная расліннасць Беларусі
- •Раздзел 4. Дынаміка лесу
- •4.6. Біяразнастайнасць лясоў, як аснова іх устойлівасці
- •Частка 2. Лесаводства Раздзел 5. Лесаводства ў сістэмах лесакарыстання і лесавырошчвання
- •5.1. Лесаводства як навука і галіна гаспадаркі
- •5.2. Лесаводчыя сістэмы
- •5.3. Высечкі лесу
- •7.6. Ачыстка лесасек
- •7.7. Лесаводча-экалагічная ацэнка розных спосабаў высечак і лесаўзнаўлення
- •7.8. Захаванне бяспечных умоў працы пры выкананні лесаводчых работ
- •Раздзел 8. Павышэнне прадукцыйнасці і захаванне біялагічнай разнастайнасці лясоў
- •8.1. Мерапрыемствы па захаванні біялагічнай прадукцыйнасці лясоў
- •8.2. Павышэнне прадукцыйнасці лясоў
- •3. Пытанні і заданні да кантрольнай работы Нумар варыянта кантрольнай работы адпавядае дзвюм апошнім лічбам нумара заліковай кніжкі (табл. 1).
- •Пытанні і заданні да кантрольнай работы
- •У табл. 2 прыведзены пералік тэарэтычных пытанняў (№ 1 і № 2) для выканання кантрольнай работы. Табліца 2 Тэарэтычныя пытанні для выканання кантрольнай работы
- •Характарыстыка дрэвастояў
- •Размеркаванне насаджэнняў па класах банітэту (па ўзросце і паходжанні)
- •Стандартная табліца сум плошчаў сячэнняў і запасаў на 1 га пры паўнаце 1,0 сасновых, яловых, бярозавых, асінавых і чорнавольхавых дрэвостояў Беларусі
- •Стандартная табліца сум плошчаў сячэнняў і запасаў на 1 га пры паўнаце 1,0 дубовых, кляновых, ліпавых, грабавых і ясяневых дрэвостояў Беларусі
- •Нарматывы для вызначэння класаў таварнасці [2]
- •Характарыстыка ўзнаўлення пад полагам лесу
- •Выбар метаду ўзнаўлення лесу на высечках
- •Нарматывы для назначэння суцэльных высечак з захаваннем падросту
- •Табліца 13 – Параметры асноўных арганізацыйна-тэхнічных элементаў высечак галоўнага карыстання
- •1. Безагнявыя спосабы:
- •2. Агнявыя спосабы:
- •3. Камбінаваныя спосабы:
- •Малюнак 1 – Схема арганізацыйна-тэхнічных элементаў у квартале спелага лесу з непасрэдным прымыканнем
- •Табліца 14 – Віды высечак догляду за лесам
- •Табліца 15 – Нарматывы высечак догляду за лесам
- •Табліца 18 – Вызначэнне саставу дрэвастоя пасля высечкі догляду
- •4. Указанні да курсавога праекта на тэму «Праект лесагаспадарчых мерапрыемстваў у лясах ______________ лясніцтва _______________ лясгаса»
- •4.1. Структура курсавога праекта
- •4.2. Указанні да выканання асобных раздзелаў праекта
- •(Па б.Д. Жылкіну)
- •Літаратура Асноўная
- •Дадатковая
У табл. 2 прыведзены пералік тэарэтычных пытанняў (№ 1 і № 2) для выканання кантрольнай работы. Табліца 2 Тэарэтычныя пытанні для выканання кантрольнай работы
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
1. |
Вызначэнне лесазнаўства (лясной экалогіі) і лесаводства. Гісторыя лесаводства на Беларусі. Айчынныя вучоныя ў галіне лесаводства. |
|
2. |
Гісторыя лесаводства ў замежжы. Замежныя вучоныя ў галіне лесаводства. |
|
3. |
Сучаснае развіццё лесазнаўства. Стварэнне лясной экалогіі (біягеацэналогіі). Міжнародныя і айчынныя навуковыя цэнтры ў галіне лесазнаўства. |
Працяг табл. 2
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
4. |
Паняцце аб лесе. Характэрныя рысы лесу. Асаблівасці лясных дрэў. Фактары лесаўтварэння. Лес як экалагічная сістэма. Кампаненты лясной экасістэмы. |
|
5. |
Дрэвастой як асноўны кампанент лесу. Адрозныя прыкметы дрэвастою. |
|
6. |
Формы і кампаненты біялагічнага кругавароту ў лясных экасістэмах. Інтэнсіўнасць кругавароту ў лесе. Кругаварот энергіі, азоту, мінеральных рэчываў у лясных экасістэмах. |
|
7. |
Уплыў лесагаспадарчай дзейнасці на біялагічны кругаварот у лесе. Спосабы лесаводчай рэгуляцыі біякругавароту. |
|
8. |
Прадукцыйнасць лясоў, яе віды. Затраты рэчыва і энергіі на ўтварэнне адзінкі масы драўніны. |
|
9. |
Характарыстыка лесу як крыніцы драўніны, лекавай, тэхнічнай і іншай сыравіны для лясной і хіміка-механічнай вытворчасці. |
|
10. |
Кліматарэгулюючае, поле– і глебаахоўнае, гідралагічнае значэнне лясоў. Сацыяльная функцыя лясоў, выкарыстанне лясоў у мэтах рэкрэацыі. |
|
11. |
Лес – стабілізатар біясферы. Вугляродадэпанаванне і кіслародапрадукцыйнасць лясных экасістэм. Асяроддзеўтваральная функцыя лясоў, аптымізацыя лясістасці ў Рэспубліцы Беларусь. |
|
12. |
Роля знешняга асяроддзя ў жыцці лесу. Класіфікацыя экалагічных фактараў. Узаемнае дзеянне экалагічных фактараў на лясныя экасістэмы. |
|
13. |
Кліматычныя фактары ў жыцці лесу. Значэнне клімату ў лесаводстве. Сувязь распаўсюджвання і прадукцыйнасці лясоў з кліматам. |
|
14. |
Роля святла ў жыцці лесу. Размеркаванне святла ў лесе ў залежнасці ад структуры насаджэнняў. Адносіны дрэвавых парод да святла і метады вызначэння яго спажывання. |
|
15. |
Уплыў святла на фарміраванне дрэў, іх плоданашэнне і прадукцыйнасць. Уплыў лесу на рэжым святла. |
|
16. |
Адносіны дрэвавых парод да цяпла. Аптымальны для дрэвавых раслін тэмпературны рэжым глебы і паветра. Зімаўстойлівасць і адносіны дрэвавых парод да замаразкаў. |
Працяг табл. 2
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
17. |
Уплыў на лес гранічных нізкіх і высокіх тэмператур. Меры па зніжэнню страт ад гранічных тэмператур. |
|
18. |
Састаў паветра і яго значэнне ў жыцці лесу. Уплыў лесу на газавы састаў атмасферы. Змяненне канцэнтрацыі вуглякіслага газу і кіслароду ў лесе па вертыкалі. Асаблівасці ляснога паветра. |
|
19. |
Лес і вецер. |
|
20. |
Значэнне вільгаці ў жыцці лесу. Адносіны дрэвавых парод да вільгаці. Крыніцы ўвільгатнення лясных фітацэнозаў. |
|
21. |
Водны баланс у лесе і на высечках. Уплыў лясоў на водны баланс. |
|
22. |
Адмоўныя з’явы, звязаныя з асаблівасцямі воднага рэжыму. Ацэнка водаахоўных функцый лесу. |
|
23. |
Значэнне глебы ў жыцці лесу. Уплыў рэльефу і глебы на кампаненты лесу, на прадукцыйнасць дрэвастояў. |
|
24. |
Патрабавальнасць дрэвавых парод да механічнага саставу, утрымання азоту і зольных рэчываў у глебе. Кругаварот азоту і элементаў мінеральнага жыўлення. |
|
25. |
Роля ляснога подсцілу ў забеспячэнні насаджэнняў элементамі жыўлення. Уплыў лесу на працэсы глебаўтварэння. |
|
26. |
Узаемадзеянне паміж кампанентамі ляснога фітацэнозу. Асаблівасці наглебавага покрыва ў лесе і на высечках. |
|
27. |
Роля фауны ў лясным біягеацэнозе, рэгуляванне яе саставу і колькасці. |
|
28. |
Антрапагенныя фактары, іх класіфікацыя, уплыў на жыццядзейнасць лясоў. Трансфармацыя лясоў пад уплывам антрапагенных фактараў. |
|
29. |
Лесараслінныя падзоны. Лесарасліннае раяніраванне. Геабатанічныя падзоны на тэрыторыі Беларусі, прынцыпы іх выдзялення. |
|
30. |
Агульныя паняцці лясной тыпалогіі і яе вытокі. Эвалюцыя тыпалагічных канцэпцый Г.Ф.Марозава. |
|
31. |
Біягеацэнатычная тыпалогія У. М. Сукачова. Эдафа-фітацэнатычныя рады тыпаў лесу.
|
Працяг табл. 2
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
32. |
Класіфікацыя тыпаў лесараслінных умоў. Суадносіны класіфікацыйных сістэм У.Н.Сукачова і П.С.Паграбняка. |
|
33. |
Дынамічная тыпалогія І.С.Мелехава. |
|
34. |
Сучасная структура лясоў Беларусі. Фармацыйны састаў, карэнныя і вытворныя фармацыі лясоў. |
|
35. |
Беларускі лесатыпалагічны напрамак. Крытэрыі выдзялення тыпаў лесу і лясных асацыяцый. |
|
36. |
Характарыстыка тыпаў лесу сасновых лясоў. |
|
37. |
Характарыстыка тыпаў лесу яловых лясоў. |
|
38. |
Фармаванне саставу і структуры дрэвастояў. Умовы ўтварэння чыстых і змешаных, простых і складаных дрэвастояў. |
|
39. |
Узроставыя змяненні і ўзроставая структура лясоў. Стадыі развіцця аднаўзроставых насаджэнняў. |
|
40. |
Дыферэнцыяцыя дрэў у лесе і натуральнае разрэджванне. Класіфікацыя дрэў у лесе. |
|
41. |
Паняцце аб натуральным узнаўленні лесу. Умовы асяроддзя і з`яўленне новых пакаленняў лесу. Уплыў абіятычных фактараў на паспяховасць узнаўлення лесу. Уплыў асноўных кампанентаў лесу на ўзнаўленне. |
|
42. |
Насеннае ўзнаўленне лесу. Этапы ўзнаўлення. Вегетатыўнае ўзнаўленне, яго віды. |
|
43. |
Метады і шкалы ацэнкі натуральнага аднаўлення лесу. |
|
44. |
Змены саставу дрэвастояў у натуральных умовах. Біялагічная і гаспадарчая ацэнка змены парод. Прычыны і класіфікацыя змен. |
|
45. |
Узаемазмены асноўных лесаўтваральнікаў Беларусі. Меры папярэджвання непажаданай змены лясных парод. |
|
46. |
Тыпы ўстойлівасці лясных экасістэм. Патрабаванні, ад якіх залежыць устойлівасць лясных экасістэм. Паказчыкі стану ўстойлівасці або дыгрэсіі. |
|
47. |
Фактары, якія вызываюць пашкоджанні і парушэнні ўстойлівасці лясных экасістэм. Шляхі павышэння ўстойлівасці лясоў Беларусі. |
|
48. |
Разнастайнасць дрэвавых, кустарнікавых, паўкустарнікавых і кустарнічкавых відаў, натуральна растучых у лясах Беларусі. Разнастайнасць раслін жывога наглебавага покрыва. |
Працяг табл. 2
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
49. |
Разнастайнасць відаў, папуляцый, іх прыродных спалучэнняў (згуртаванняў флоры і фауны) як аснова захавання біясферы, яе збалансаванасці і цэласнасці. Фітацэнатычная, структурна-функцыянальная і генетычная разнастайнасць як неабходныя ўмовы ўстойлівасці лясных экасістэм. |
|
50. |
Змяненні у відавым саставе лясных біягеацэнозаў пад уплывам антрапагенных фактараў у апошнія дзесяцігоддзі. Стварэнне ахоўваемых прыродных комплексаў як мера захавання біяразнастайнасці лясных экасістэм. |
|
51. |
Паказчыкі біяразнастайнасці. Нацыянальная праграма захавання біялагічнай разнастайнасці лясоў |
|
52. |
Задачы лесаводства. Сучасныя праблемы лесаводства. Дзяржаўныя рашэнні ў галіне лесаводства ў Рэспубліцы Беларусь. Асноўныя накірункі развіцця лясной гаспадаркі Беларусі на бліжэйшы перыяд і перспектыву. |
|
53. |
Групы і катэгорыі ахоўнасці лясоў. Асноўныя патрабаванні да лесакарыстання і вядзення лясной гаспадаркі ў залежнасці ад груп і катэгорый ахоўнасці лясоў. |
|
54. |
Лесаводчая канцэпцыя і лесаводчыя сістэмы. Лесаводчыя сістэмы з практыкі айчыннага і міжнароднага лесаводства. |
|
55. |
Месца высечак лесу ў сістэмах лесавырошчвання і лесакарыстання. Класіфікацыя высечак лесу. |
|
56. |
Стандарты Беларусі, Тэхнічныя кодэксы ўсталяваўшайся практыкі, правілы, настаўленні, інструкцыі па высечках лесу. |
|
57. |
Тыпы тэхналагічных працэсаў лесасечных работ. Тэхналагічныя комплексы машын на высечках лесу, іх кароткая характарыстыка. |
|
58. |
Задачы догляду за лесам пры лесавырошчванні. Віды лесаводчага догляду за лесам. |
|
59. |
Эканамічныя перадумовы і біялагічныя асновы высечак догляду за лесам. Задачы высечак догляду за лесам. Сучаснае значэнне высечак догляду. |
|
60. |
Віды і метады высечак догляду. Асаблівасці высечак догляду ў лясах рознага мэтавага назначэння. |
|
61. |
Арганізацыйна-тэхнічныя элементы і нарматывы высечак догляду. Тэхналогія лесасечных работ на высечках догляду. |
Працяг табл. 2
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
62. |
Ландшафтныя высечкі ў рэкрэацыйных лясах: высечкі фармавання, рэканструкцыйныя, планіровачныя, фармавання ўзлеску, высечкі ў падросце і падлеску. Мэты, нарматывы, тэхналогія. |
|
63. |
Высечкі абнаўлення і перафармавання. Мэты, нарматывы, тэхналогія. |
|
64. |
Распрацоўка ветравалаў і бураломаў. Біятэхнічныя высечкі. Абрэзка суччаў. Рыхленне глебы. Хімічны догляд за саставам дрэвастояў. |
|
65. |
Адметныя асаблівасці суцэльных высечак. Віды суцэльных высечак, мэты і задачы іх правядзення. Арганізацыйна-тэхнічныя элементы. Лесаводчыя патрабаванні пры суцэльных высечках. |
|
66. |
Віды паступовых высечак. Лесаводчыя патрабаванні пры паступовых высечках. |
|
67. |
Раўнамерна-паступовыя высечкі. Арганізацыйна-тэхнічныя элементы. Аб’екты правядзення. |
|
68. |
Групава-паступовыя высечкі. Арганізацыйна-тэхнічныя элементы. Аб’екты правядзення. |
|
69. |
Палосна-паступовыя і працягла-паступовыя высечкі. Арганізацыйна-тэхнічныя элементы. Аб’екты правядзення. |
|
70. |
Віды выбарачных высечак галоўнага карыстання, іх адметныя асаблівасці. Арганізацыйна-тэхнічныя элементы дабраахвотна-выбарачнай высечкі. Аб’екты правядезння дабраахвотна-выбарачнай высечкі. |
|
71. |
Метады высечак лесу Дауэрвальд, Ворратспфлеге. Экалагічна арыентаваныя высечкі (Швецыя, Фінляндыя). Экалагічна-арыентаванае лесаводства (Любек – Германія, Вернон – Канада, Межоле – Латвія). |
|
72. |
Меры садзейнічання натуральнаму ўзнаўленню лесу. |
|
73. |
Спосабы ачысткі месцаў высечак лесу. Ачыстка лесасек у залежнасці ад лесараслінных умоў, тэхналогіі лесасечных работ, лесанарыхтоўчых машын і абсталявання. |
|
74. |
Спосабы ачысткі месцаў высечак лесу. Ачыстка лесасек у залежнасці ад сістэм і спосабаў высечак лесу, тэрмінаў лесасечных работ. |
Заканчэнне табл. 2
|
№ п/п |
Тэарэтычныя пытанні |
|
75. |
Уплыў розных спосабаў ачысткі на лесараслінныя ўмовы і аднаўленне лясоў. Тэхніка і тэхналогія ачысткі. Лесаводчая, экалагічная і эканамічная ацэнка розных спосабаў ачысткі лесасек. |
|
76. |
Перавагі і недахопы суцэльных і несуцэльных высечак. Уплыў тэхналогіі высечак на ўзнаўленне лесу. |
|
77. |
Сертыфікацыя сістэм лесааднаўлення і высечак лесу. Экалагічнае планаванне ляснога ландшафта пры выкананні высечак лесу і лесааднаўленні. |
|
78. |
Лесаводчая і экалагічная ацэнка розных спосабаў высечак і аднаўлення лясоў. Сучасныя тэндэнцыі ўдасканальвання спосабаў галоўных высечак у Беларусі і замежжы. |
|
79. |
Захаванне бяспечных умоў працы пры выкананні лесаводчых работ. |
|
80. |
Сучасныя падыходы да захавання біяразнастайнасці лясоў Беларусі. Нацыянальная экалагічная сетка. Канцэпцыя экалагічнага каркасу лясной тэрыторыі. Прыёмы лесагаспадарчай дзейнасці з захаваннем біялагічнай разнастайнасці. |
|
81. |
Класіфікацыі мерапрыемстваў па павышэнню прадукцыйнасці і якасці лясоў. Павышэнне прадукцыйнасці шляхамі аптымізацыі відавой і ўзроставай структуры лясоў, лясной селекцыі, меліярацыі, лесааднаўлення, высечак догляду, абароны і аховы лясоў, рацыянальнага лесакарыстання, шматмэтавй і комплекснай лясной гаспадаркі, іншымі метадамі. |
У кожнай кантрольнай рабоце прапануецца для дадзенага варыянта выканаць практычныя заданні (№ 3–№ 8).
Заданне 3.
Па дадзеных табл. 3 вызначце: а) форму, састаў, клас банітэту, паўнату, клас таварнасці, сярэднюю вышыню і сярэдні дыяметр дрэвастояў; б) дайце лесаводча-таксацыйную характарыстыку дрэвастояў.
Тлумачальная запіска да выканання задання 3.
Лес складаецца з асобных участкаў, якія адрозніваюцца адзін ад аднаго шэрагам лесаводча-таксацыйных характарыстык (паказчыкаў).
Табліца 3
