Основы высшей математики_Гусак, Бричикова_2012 -208с
.pdf
Пример 2. Найти ∫ (1− x )3 dx.
Раскрыв скобки и применив соответствующую формулу, получим
∫ (1− x )3 dx = ∫ (1−3 x +3x − x3 )dx = = ∫ dx −3∫ xdx +3∫ xdx −∫ x3 dx =
|
|
|
3 |
|
|
x2 |
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
= x −3 |
x 2 |
+3 |
|
− |
x 2 |
+C = x −2x x + |
3 |
x |
2 |
− |
2 |
x |
2 |
x +C . |
|||||||||
|
3 |
|
2 |
|
5 |
2 |
|
5 |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 3. Найти ∫ cos2 |
x |
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Поскольку |
|
cos2 |
x |
= 1+cos x |
, то |
∫ cos2 |
x |
dx |
= ∫ 1+cos x dx = |
|||||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
||||
= 1 |
∫ dx + 1 |
∫ cos xdx = |
1 x + 1 sin x +C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
2 |
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Метод подстановки
Этот метод (или метод интегрирования введением новой переменной) основан на формуле
∫ f ( x )dx = ∫ f (ϕ(u))ϕ′(u)du,
где x = ϕ(u) – дифференцируемая функция от u. Пример 4. Найти ∫ sin (3 −8x )dx
Введем новую переменную по формуле u =3 −8x, откуда −8dx = du, или dx = − du8 .
Подставляя полученные выражения в подынтегральное выражение, находим:
∫ sin (3 −8x )dx = ∫ sin u(− du8 )= −18 ∫ sin udu = 18 cos u +C . Возвращаясь к переменной х, получаем
∫ sin (3 −8x )dx = 18 cos u +C = 18 cos (3 −8x ) +C.
Пример 5. Найти ∫ |
dx |
|
|
. |
|
x 3x +1 |
||
Чтобы избавиться от иррациональности, положим 3x +1 = u, откуда 3x +1 = u2 , x = u23−1 , dx = 32 udu. Используя соответствующую формулу, находим:
90
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
dx |
= ∫ |
3 udu |
|
= 2∫ |
du |
|
|
= ln |
|
u −1 |
|
+C . |
||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
x |
3x +1 |
|
u2 −1 u |
u2 −1 |
|
|
u +1 |
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
3x +1 −1 |
|
|
||||||||
Переходя к переменной х, получаем ∫ |
|
|
|
|
|
= ln |
|
+C. |
||||||||||||
|
x |
|
|
|
3x +1 +1 |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3x +1 |
|
|||||||||
Пример 6. Найти ∫ |
a2 − x2 |
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
В случае, когда подынтегральное выражение содержит a2 − x2 , |
||||||||||||||||||||
целесообразно |
использовать |
тригонометрическую |
подстановку |
|||||||||||||||||
x = a sin u или x = acos u . Применяем подстановку x = a sin u, откуда dx = acos udu , поэтому
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
a2 − x2 |
dx = ∫ |
|
|
a2 −a2 sin2 u |
acosudu = ∫ cos2 u du . |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a2 sin2 u |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin2 u |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
Последний интеграл сводится к табличным интегралам |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
∫ cos2 u du = ∫ 1−sin2 u du = ∫ |
du |
|
|
|
− |
∫ du = −ctgu −u +C . |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
sin2 u |
|
|
|
|
sin2 u |
|
|
|
|
|
|
sin2 u |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
Заметив, |
что |
|
sin u = |
x |
, |
|
u = arcsin |
x |
, |
|
ctgu = cos u |
= |
|
1−sin2 u |
= |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
sin u |
|
|
|
sin u |
|||||||||||
|
1− |
|
|
|
|
a2 − x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= |
|
a2 |
= |
, окончательно получим |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
a2 − x2 |
|
dx = − |
|
|
|
a2 − x2 |
|
−arcsin |
x |
|
+C . |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
Пример 7. Найти ∫ |
|
x2 |
|
dx. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
(1+ x )8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Преобразуя подынтегральную функцию, получаем |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ |
|
|
|
|
x2 |
dx = |
∫ (x2 +2x +1) −2x −1 dx |
|
= ∫ |
(1 + x )2 −2x −2 +1 dx = |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
(1 + x )8 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1 + x )8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1 + x )8 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
(1+ x )2 −2 |
(1+ x ) +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
2dx |
|
|
|
dx |
|
= |
|
|||||||||||||||||||
|
= ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
dx |
= ∫ |
|
|
|
|
− ∫ |
|
|
|
dx + ∫ |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
(1+ x ) |
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
7 |
(1 |
+ x ) |
8 |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1+ x ) |
|
|
|
|
|
(1+ x ) |
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= ∫ |
d ( x +1) |
− |
2∫ |
d ( x +1) |
|
+ ∫ |
d ( x +1) |
= |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
7 |
8 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x +1) |
|
|
|
|
|
|
|
( x +1) |
|
|
|
|
|
( x +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
= ∫ ( x +1)−6 d ( x +1) −2∫ ( x +1)−7 d ( x +1) +∫ ( x +1)−8 d ( x +1) =
91
|
( x +1)−5 |
( x +1)−6 |
( x +1)−7 |
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
||
= |
−5 |
−2 |
−6 |
+ |
−7 |
+C =− |
|
|
|
+ |
|
|
|
− |
|
|
|
|
+C. |
|
( |
)5 |
3 |
( |
)6 |
7 |
( |
)7 |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
5 |
|
x +1 |
|
x +1 |
|
x +1 |
|
||||||
|
|
|
|
Интегрирование по частям |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
И н т е г р и р о в а н и е п о |
ч а с т я м выполняется по формуле |
|||||||||||||||||
|
∫ udv = uv −∫ vdu или ∫ u( x )v′( x )dx = u( x )v( x ) −∫ v( x )u′( x )dx, |
|
|||||||||||||||||
где u = u( x ), v = v( x ) |
– дифференцируемые функции переменной х. |
||||||||||||||||||
Эта формула получена из равенства d (uv) = udv +vdu . Пример 8. Найти ∫ x cos3xdx.
Положим x = u, cos3xdx = dv . Из первого равенства путем дифференцирования получаем du = dx, а из второго с помощью интегри-
рования определяем функцию v = 13 sin 3x.
По формуле интегрирования по частям получаем
∫ x cos 3xdx = x 13 sin 3x −∫ 13 sin 3xdx = 3x sin 3x + 19 cos 3x +C .
Пример 9. Найти интеграл ∫ x2 sin 2xdx.
Полагая x2 = u, sin2xdx = dv , находим du = 2xdx, v = −12 cos 2x . По формуле интегрирования по частям получаем
∫x2 sin 2xdx = x2 (−12 cos 2x )−∫ (−12 cos 2x )2xdx =
=−12 x2 cos 2x +∫ x cos 2xdx.
Применяя еще раз формулу интегрирования по частям, не выписывая явно u и dv, находим
∫x cos2xdx = ∫ x 12 d (sin2x ) = 12 x sin2x − 12 ∫ sin2xdx =
=12 x sin2x + 14 cos2x +C .
Следовательно,
∫ x2 sin 2xdx = −12 x2 cos 2x + 12 x sin 2x + 14 cos 2x +C .
Пример 10. Найти интеграл ∫ ex sin xdx .
Положим u = ex , dv = sin xdx, отсюда du = exdx , v = −cos x . Применяя формулу интегрирования по частям, получаем
∫ex sin xdx = ex (−cos x ) −∫ (−cos x )exdx = −ex cos x +∫ ex cos xdx
Кинтегралу в правой части снова применяем формулу интегрирования по частям, не вводя явно u и v:
92
∫ex cos xdx = ∫ exd (sin x ) = ex sin x −∫ ex sin xdx,
∫ex sin xdx = −ex cos x + ∫ ex cos xdx = −ex cos x + ex sin x − ∫ ex sin xdx;
∫ex sin xdx +∫ ex sin xdx = ex sin x −ex cos x,
2∫ ex sin xdx = ex sin x −ex cos x. Следовательно, ∫ ex sin xdx = e2x (sin x −cos x ) +C.
8.2. Интегрирование рациональных функций
Неопределенный интеграл от целой рациональной функции (многочлена) находится непосредственно:
∫(a0 +a1x +a2x2 +... +an xn )dx =
=a0 ∫ dx +a1∫ xdx +a2 ∫ x2dx +... +an ∫ xndx =
=a0x + a21 x2 + a32 x3 +... +an nxn++11 +C .
При нахождении неопределенного интеграла от дробной рацио-
нальной функции R( x ) = |
P |
( x ) |
|
a |
+ a x +... + a xn |
(n > m) предва- |
||
n |
|
= |
0 |
1 |
n |
|||
Qm ( x ) |
b |
+b x +... +b xm |
||||||
|
|
|
||||||
|
|
|
|
0 |
1 |
m |
|
|
рительно выделяют целую часть, а остаток – правильную рациональ-
ную дробь S ( x ) = |
Nk ( x ) |
|
(k < m) – разлагают на элементарные дроби |
|||||
Qm ( x ) |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|||
вида |
A |
, |
|
Bx +C |
|
, где a, p, q, A, B, C – действительные чис- |
||
( x −a)α |
(x2 + px +q)β |
|||||||
ла, α, β – натуральные числа.
Пример 11. Найти интеграл ∫ x5 − x +1 dx . x3 + x
Подынтегральная функция является рациональной, т.е. отношением двух многочленов. Поскольку степень числителя дроби выше степени знаменателя, можно выделить целую часть. В результате деления числителя на знаменатель получаем;
|
|
|
|
|
|
x5 − x +1 |
= x2 −1+ |
|
1 |
. |
||
|
|
|
|
|
|
|
x3 |
|
||||
|
|
|
|
|
|
x3 |
+ x |
|
|
+ x |
||
Остаток предствляем в виде суммы элементарных дробей |
||||||||||||
1 |
1 |
|
A |
|
Bx +C |
|
|
|
|
|
||
|
= |
|
= |
|
+ x2 |
|
, где коэффициенты А, В, С пока не оп- |
|||||
x3 + x |
x (x2 +1) |
x |
+1 |
|||||||||
ределены. Определим эти коэффициенты:
93
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
= |
A(x2 |
+1)+(Bx +C ) x |
= |
|
( A +B) x2 +Cx |
+ A |
, |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x2 +1) |
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x (x2 +1) |
|
|
|
|
|
x (x2 +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 = ( A +B) x2 +Cx + A . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Сравнивая коэффициенты при одинаковых степенях х, получаем |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
уравнения: A +B = 0, C = 0 , A =1, откуда A =1, B = −1, C = 0 . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Разложение на элементарные дроби принимает вид |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
− |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x (x2 +1) |
|
|
|
x |
x2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
Следовательно, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
xdx |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
dx = ∫ |
|
|
|
− |
∫ |
|
|
|
= |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
3 + x |
|
x (x2 + |
1) |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
x |
x2 |
+1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
= ∫ dx − 1 ∫ |
d (x2 +1) |
= ln |
|
|
|
|
− 1 ln (x2 +1) +C |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x |
|
= ln |
|
|
|
|
|
|
+C . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x 2 |
|
|
x2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 +1 |
|
1 |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
Принимая во внимание полученный результат, находим искомый |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
x5 |
− x +1 |
|
|
|
= |
|
2 |
−1+ |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
∫ x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
− x |
+ln |
|
|
|
|
|
|
+C . |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
3 + x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 +1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 + x |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
Пример 12. Найти интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
x2 + x +2 |
|
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x3 − x2 − x −2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Так как x3 − x2 − x −2 = ( x −2)(x2 + x +1) , то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x2 + x +2 |
= |
|
|
|
A |
|
+ |
Bx +C |
= |
|
A(x2 + x +1) +(Bx +C )( x −2) |
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x −2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x |
3 |
− x |
2 |
− x |
−2 |
|
|
|
x |
2 |
+ x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( |
x |
|
|
|
) |
(x |
2 |
+ x |
+1) |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Приводя подобные члены, находим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + x +2 |
|
= ( A +B) x2 +( A +C −2B) x +( A −2C ) . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 − x2 − x −2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 − x2 − x −2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Приравнивая коэффициенты при одинаковых степенях х, полу- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
чаем систему уравнений: A +B =1, A +C −2B =1, A −2C = 2 , из кото- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
рой находим, что A = 8 , |
|
B = − |
1 |
, |
C = − |
3 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Следовательно, |
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
x2 + x +2 |
|
dx = |
8 |
∫ |
dx |
− |
1 |
∫ |
|
|
|
|
x +3 |
|
|
|
|
dx = |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 |
|
2 |
7 |
x −2 |
7 |
x |
2 + x +1 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x2 − x − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
94
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
= 8 |
∫ |
d ( x −2) |
− |
1 |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + 2 |
|
|
|
|
d |
(x + |
1 )−1 ∫ |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
2 + x + |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
x −2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 + x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 7 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
= 8 ln |
|
x −2 |
|
|
|
− |
|
1 |
|
ln |
|
|
|
x2 + x +1 |
|
|
− |
5 |
|
3 arctg |
(2x +1) |
|
3 |
+C . |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
З а м е ч а н и е. Интеграл |
|
|
|
∫ |
|
|
|
x +3 |
dx |
|
сводится к двум таблич- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x2 + x +1 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ным интегралам: ∫ du = ln |
|
u |
|
|
|
, ∫ |
|
|
|
du |
|
|
|
|
= |
|
1 arctg u . Действительно, |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
u2 +a2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u |
|
|
(x + 1 )+ |
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x +3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ |
|
|
|
|
dx = ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
2 2 dx = ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
dx + |
∫ |
|
|
|
|
|
|
= |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x2 + x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + x + |
1 |
2 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 + x +1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
= |
1 |
∫ |
|
|
2x +1 |
|
dx + |
5 |
|
|
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
= |
1 |
∫ |
(x2 + x |
+1)′dx |
+ |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
x2 + x +1 |
2 |
|
|
|
x2 + x +1 |
2 |
|
|
|
x2 + x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d (x2 + x +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
+ |
5 |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
|
∫ |
|
+ ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 dx |
|
|
|
|
= |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
1 |
1 3 |
|
2 |
|
|
|
x |
2 |
+ x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
3 |
|
2 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
(x |
|
|
+2 |
2 x + |
4 )+ |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x + 1 ) |
+ |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2x +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 ln |
|
x2 + x +1 |
|
+ |
5 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
ln |
|
x |
2 |
+ x +1 |
|
+ |
5 3 |
|
arctg |
|
(2x +1) 3 |
|
+C. |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
Пример 13. Найти интеграл ∫ |
|
x3 +5x2 −13x −9 |
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x4 −10x2 +9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
Поскольку x4 −10x2 +9=(x2 −1)(x2 −9) |
= ( x −1)( x +1)( x −3)( x +3), |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 +5x2 −13x −9 |
= |
|
|
A |
|
|
|
|
|
+ |
|
|
B |
|
|
|
+ |
|
|
C |
|
|
|
+ |
|
|
|
D |
|
= |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x − |
1 |
|
|
x + |
1 |
|
x + |
3 |
|
|
x −3 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x4 −10x2 +9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
= |
A( x +1)(x2 |
−9)+B( x −1)(x2 −9)+C |
( x −3)(x2 −1)+D( x +3)(x2 −1) |
= |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x −1)( x +1)( x |
+3)( x −3) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
=x3 ( A +B +C +D) + x2 ( A −B −3C +3D) − x (9A +9B +C +D) + x4 −10x2 +9
+9B −9A +3C −3D . x4 −10x2 +9
95
|
|
Приравнивая коэффициенты при одинаковых степенях, по- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
лучаем систему |
уравнений: |
A +B +C +D =1, A −B −3C +3D = 5, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
9A +9B +C +D =13 , |
9B −9A +3C −3D = −9 , |
решение которой A =1, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
B = |
1 , C = −1, D = |
1 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Разложение данной дроби на элементарные имеет вид |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x3 +5x2 −13x −9 |
= |
|
|
1 |
|
|
|
+ 1 |
|
1 |
|
− |
|
1 |
|
|
|
− 1 |
|
1 |
|
|
, поэтому |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
−1 |
|
|
x |
+3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
x4 −10x2 +9 |
|
|
2 x +1 |
|
|
|
2 x −3 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ |
x3 |
+5x2 −13x −9 |
|
dx = ∫ |
|
d ( x −1) |
+ |
1 |
∫ |
d |
( x +1) |
− ∫ |
|
d ( x +3) |
+ ∫ |
d ( x −3) |
= |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x4 −10x2 +9 |
|
x −1 |
2 |
|
|
|
x +1 |
|
|
x +3 |
x −3 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x −1) ( x +1)( x −3) |
|
+C. |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
=ln |
|
x −1 |
|
+ 2 ln |
|
x +1 |
|
−ln |
|
x +3 |
|
+ 2 ln |
|
x −3 |
|
+C =ln |
|
|
|
( x +3) |
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
8.3. Интегрирование рационально-тригонометрических
функций
Интегралы вида ∫ sin ax sin bxdx , ∫ cos ax cos bxdx, ∫ sin ax cos bxdx находят с помощью тригонометрических формул:
sin αsinβ = 12 (cos(α−β) −cos(α+β)), cos αcosβ = 12 (cos (α−β) +cos (α+β)) , sin αcosβ = 12 (sin (α−β) +sin (α+β)).
Интегралы вида Im,n = ∫ sinm x cosn xdx , где m и n – четные числа, находятся с помощью тригонометрических формул
sin2 x = 12 (1−cos 2x ) , cos2 x = 12 (1+cos2x ), sin x cos x = 12 sin 2x . Если хотя бы одно из чисел m или n нечетное, то предварительно
от нечетной степени отделяется один множитель и вводится новая переменная, в частности, если n = 2k +1, то
= ∫ sinm x cos2k+1 xdx = ∫ sinm x cos2k x cos xdx = = ∫ sinm x (1−sin2 x )k d (sin x ) = ∫ tm (1−t2 )k dt .
Интегралы вида ∫ R(sin x, cos x )dx , где R – рациональная функция, приводятся к интегралам от рациональной функции новой переменной t с помощью подстановки
tg x2 = t ,
96
при этом sin x = |
|
2t |
, cos x = 1 |
−t2 |
, dx = |
2dt |
. |
1 |
+t2 |
1+t2 |
|
1+t2 |
|||
Пример 14. Найти интеграл ∫ sin 7x sin 5xdx.
Так как sin 7x sin 5x = (cos 2x −cos12x ) , то 2
∫sin 7x sin 5xdx = 12 ∫ (cos 2x −cos12x )dx =
=12 (sin22x − sin1212x )+C = 14 sin2x − 241 sin12x +C .
Пример 15. Найти интеграл ∫ sin4 x cos3 xdx .
Поскольку одна из степеней является нечетной (n = 3), то интеграл можно найти так:
∫sin4 x cos3 xdx = ∫ sin4 x cos2 x cos xdx =
=∫ sin4 x (1−sin2 x )d (sin x ) = ∫ (sin4 x −sin6 x )d (sin x ) =
=∫ sin4 xd (sin x ) −∫ sin6 xd (sin x ) = sin55 x − sin77 x +C .
Пример 16. Найти интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
2 +3sin x +2cos x |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
Применяя подстановку tg |
x |
= t |
и соответствующие формулы, по- |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
2dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
1 + t2 |
|
|
|
|
|
= |
|
|
2dt |
= |
dt |
|||||
лучаем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|||||||||||
|
2 +3sin x +2cos x |
|
|
|
|
|
3 2t |
|
2 |
(1 −t2 ) |
4 +6t |
2 +3t |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 + (1 + t2 ) + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1 + t2 ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Следовательно, |
|
|
|
dt |
|
= |
∫ |
|
dt |
= |
1 |
∫ |
d |
(3t ) |
= |
|
|||||||||||||||||
2 +3sin x +2cos x |
2 +3t |
3 |
2 |
+3t |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
= 1 ln |
|
2 |
+3t |
|
+C = 1 ln |
2 +3tg |
x |
+C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
Интегрирование гиперболических функций |
|||||||||||||||||||||||||||
Интегралы In,m = ∫ shnxchmxdx |
находят с помощью табличных |
||||||||||||||||||||||||||||||||
интегралов, причем при четных n и m используют формулы ch2x =
= 12 (ch2x +1) , sh2x = 12 (ch2x −1), shxchx = sh22x .
Интегралы от нечетных степеней shx , chx находят путем отделения множителей первой степени и введения новой переменной.
97
Пример 17. Найдите интеграл ∫ ch3xsh3xdx. Преобразуя подынтегральную функцию, находим:
∫ch2x sh3x dx = ∫ ch2x sh2x shx dx = ∫ ch2x (ch2x −1)d (chx ) =
=∫ ch4xd (chx ) −∫ ch2xd (chx ) = ch55x − ch33x +C .
За м е ч а н и е. Здесь использована формула ch2x −sh2x =1.
Пример 18. Найти интеграл ∫ ch2xsh2xdx . Преобразуя подынтегральную функцию, получаем:
∫ sh2xch2xdx = ∫ (shxchx )2 dx = ∫ 1 |
(sh2x )2 dx = |
1 |
∫ sh22xdx = |
||||||
|
∫ ch4x −1 dx = 1 |
4 |
|
|
|
4 |
|
||
= 1 |
∫ ch4xdx − 1 |
∫ dx = |
1 |
sh4x |
− 1 x +C . |
||||
32 |
|||||||||
4 |
2 |
8 |
8 |
|
|
|
8 |
||
Пример 19. Найти интеграл ∫ thxdx. Так как thx = chshxx , то
∫ thxdx = ∫ chshxx dx = ∫ d (chchxx ) = ln (chx ) +C .
Пример 20. Найти интеграл ∫ cth2xdx. Преобразуя подынтегральную функцию, находим:
|
|
|
∫ cth2xdx = ∫ ch2x dx = ∫ 1+sh2x dx = ∫ |
dx |
+∫ dx = |
|
||||||
|
|
sh2x |
|
|||||||||
|
|
|
|
sh2x |
sh2x |
|
|
|
|
|||
|
|
|
= −cthx + x +C = x −cthx +C . |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
Задачи |
|
|
|
|
|
|
Найдите неопределенные интегралы |
|
|
|
|
|
|||||||
1. ∫ 6x4 −8x3 −4x2 +3x −5 dx . 2. ∫ (2 + x )3 dx. 3. |
∫ |
x2 |
|
dx. |
||||||||
x2 −1 |
||||||||||||
|
x2 |
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|||
4. ∫ |
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
x2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Методом подстановки найдите интегралы |
|
|
|
|
|
|||||||
5. ∫ x |
2 sin x3dx . 6. ∫ |
|
dx |
. 7. ∫ x2 x3 −7dx. 8. ∫ x |
125 −5x2 dx. |
|||||||
7 |
−8x |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Методом интегрирования по частям найдите интегралы
9. ∫ ( x +7)exdx. 10. ∫ x ln6xdx . 11. ∫ xarctg4xdx . 12. ∫ x3e−x2dx.
98
|
Найдите интегралы от рациональных функций |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
13. ∫ |
dx |
|
|
|
. 14. |
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
(x2 +3)dx |
|
|
|
|
. 15. ∫ |
|
|
2x |
2 |
+5x |
+9 |
|
|
dx . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x3 +1 |
|
|
x |
3 −2x2 −13x −10 |
x3 +5x2 +2x − |
8 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
16. ∫ |
|
|
|
(x2 +3)dx |
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
x3 +7x2 +16x +12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Найдите интегралы от рационально-тригонометрических функций |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
17. ∫ sin3 x cos3 xdx. 18. ∫ cos 7x cos 9xdx . 19. ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
+8cos2 x |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
20. ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
5 +sin x +2cos x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
Найдите интегралы от гиперболических функций |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
21. ∫ |
|
dx |
|
|
|
. 22. |
|
∫ sh24xdx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
ch2 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ответы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
1. 2x3 −4x2 −4x +3ln x + |
5 |
. 2. 8x +8x x +3x2 +2x2 |
|
x |
. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
3. x + |
1 ln |
|
|
. 4. |
|
x −arctgx. 5. −1 cos x3. 6. −1 ln |
|
7 −8x |
|
. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x +1 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
7. |
2 (x2 − |
7)2 . 8. − |
|
|
(25 − x2 )2 |
. 9. ( x +6)ex |
. 10. |
|
(2ln6x −1). |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x |
|
+1) . |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
11. |
1 |
|
|
2 |
+ |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. 12. |
− |
1 |
e |
−x |
3 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
8 |
(4x |
|
4 |
)arctg4x − x |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x −5)2 |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 (2x −1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
x +2 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
13. |
|
1 ln |
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
3 |
arctg |
|
. 14. |
ln |
|
|
. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x +1 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3 |
|
|
|
|
x2 + x +1 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
15. ln |
( x +4)2 |
|
x +2 |
|
. 16. 12ln |
|
x +3 |
|
−11ln |
|
x +2 |
|
− |
|
|
|
|
7 |
|
|
|
. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
( x +2) |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
17. |
|
sin4 x |
− |
sin6 x |
. |
|
18. |
|
sin 2x |
+ |
sin16x |
. |
19. |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tgx |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
4 |
|
|
|
32 |
|
|
|
3 |
arctg |
. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3tg |
+1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
sh8x |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
20. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. 22. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. 21. 4th |
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
5 |
|
|
|
|
|
2 5 |
|
|
|
|
|
4 |
|
|
16 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
З а м е ч а н и е. Во всех ответах присутствует ещё одно слагаемое C – произвольная постоянная.
99
