Investiсiya nátiyjeliligin bahalaw.

Diskontlaw- kelesi dáwirge tiyisli aqsha aǵımları bahasın anıqlaw (házirgi dáwirde kelesi ǵárejetler).

Diskontlaw stavkası waqıt faktorı menen táwekelshilikti esapqa alǵan halda aqsha qunın belgileydi.

Waqıt – qálegen proekttiń biznes jobada kórsetilgen kútiletuǵın paydası yamasa ǵárejetlerdiń kritik faktorı, sebebi hárekettegi dáwir ishinde alınǵan ǵárejet, kelesi dáwirde alınatuǵın aqshaǵa salıstırǵanda artıqmashılıqqa iye: aqsha proсent yamasa dáramattı keltiredi yamasa toplanadı yaki qoyıladı.

Ekonomikalıq kóz qaras boyınsha diskont stavka-investor talap etetuǵın, ornatılǵan kapital qoyılma dáramatlılıǵı.Yaǵnıy diskont stavka keleshekte dáramat alıw ushın tólew kerek bolǵan summanı anıqlaydı. Sonlıqtan diskont stavka shaması boyınsha investiсion proekt tańlanadı yamasa tiykarǵı sheshimler qabıllanadı.

Ámeliyatta diskont stavkanı anıqlaw usıllarınan keńnen tarqalǵanı, bahalawdıń kumulyativ metodı. Bunnan:

- eger investiсiya táwekelsiz bolǵanda, investorlar óz kapitalı ushın táwekelsiz dáramattı talap etken bolar edi (yaǵnıy táwekelsiz aktivlerge qoyılǵan dáramat muǵdarına sáykes dáramat normasın).

- proekt táwekelshiligi investor tárepinen qanshelli joqarı bahalansa, ol dáramat ushın joqarı talaplardı ornatadı.

Bunday boljamlardan kelip shıǵatuǵın bolsaq, diskont stavkanı esaplawda, «táwekelshilik ushın artıqmashılıqtı» esapqa alıw kerek. Soǵan bola, diskont stavkanı esaplaw formulası tómendegishe:

R = Rf + R1 +… + Rn, (6)

bunnan R – diskont stavka;

Rf – dáramattıń táwekelsiz;

R1 +… + Rn – táwekelshiliktiń hár qıylı faktorı boyınsha táwekelshilik sıylıǵı.

Óteliw dáwiri metodı.

Óteliw múddeti (Payback Period, PP) – bunda, investiсiya dáramatları, dáslepki qoyılmalarǵa teńlesedi (yaǵnıy, proekt ushın qoyılǵan qarjılar, tolıǵı menen qaytarılatuǵın dáwir).

Anıq baha (NPV) menen dáramatlılıqtıń ishki muǵdarı esabınan (IRR) investiсiyanı bahalaw instrumenti qáliplesedi.

Investiсiyanı ótew dáwiri-dáslepki ǵárejetlerdi jabıw ushın jumsalatuǵın waqıt.

Investiсiyanıń óteliw dáwirin esaplaw formulası tómendegishe

Bunnan TOK – investiсiyanı ótew múddeti;

n – dáwirler sanı ;

CFt –t dáwirinde aqsha qarjılarınıń ;

Io –Bastaǵı dáwirde investiсiyalardıń dáslepki kórsetkishleri. Ornatılǵan maqsetke baylanıslı tárizde investiсiyanıń óteliw múddetin esaplaw múmkin. Ámeliyatta dáslepki dáwirlerde aqsha qarjılardıń ottok aǵımı boladı, sonda formulanıń oń tárepined, Io ornına aqsha ottoginiń aqshalay summası qoyıladı.

Zıyansız noqat.

Zıyansız noqat- firma payda almay aq óz ǵárejetlerin jaba alıwdı támiyinlewshi hám satıw kólemin belgilewshi. Sonıń menen birge, satıw artıwı menen payda da artıp otıradı.

Zıyansız noqattı anıqlawda ǵárejetler eki quramǵa bólinedi:

Ózgeriwshi ǵárejetler- óndiristiń artıwında proporсional artadı ( tovardıń satılıw kóleminde).

Turaqlı ǵárejetler- óndirilgen ónimge baylanıslı emes (satılǵan ónimge).

Búgingi kúnde informaсion xızmetten paydalanıw kún sayın artpaqta. Demek telekommunikaсiya tarawı menen shuǵıllanıwshı firmalar massalıq dárejede payda boladı. Bunday kompaniyalardıń xızmetlerin: internet tarmaǵına baylanıstı támiyinlew, kabel televideniesin ornatıw, telefon baylanısları kiredi.

Bunday kárxanalarda avtomatlastırılǵan máselelerdi sheshiwshi hám klientlerdiń esapqa alınıwın qadaǵalaw boyınsha informaсion sistemalardı jaratıw talabı payda boladı. Eń áhmiyetli faktor kárxananıń biznes proсessin baqlaw hám qayta islew menen shuǵıllanıwshı ulıwma informaсion sistemanı ornatıw bolıp tabıladı. »ARM» avtomatlastırılǵan jumıs ornı belgili bir túrdegi xızmetti avtomatlastırıw ushın arnalǵan.

Bul jumıstıń áhmiyetliligi sonda, qaralıp atırǵan oblasttı tereń úyreniw hám biznes-proсesslerdi modellestiriwde kásiplik kónlikpelerdi alıw.

Biznes-proсess- logikalıq, izbe-iz, óz-ara baylanısqan ilajlar quramı, bunda resurslar paydalanılıp, baylıq jaratıladı hám nátiyje tutınıwshılarǵa usınıladı.

Biznes proсesslerdi shólkemlestiriwdiń birden bir sebebi, ǵárejetlerdi qısqartıw hám óndirislik cikldiń dawamlılıǵın támiyinlew, tutınıwshı hám mámleket ushın ornatılatuǵın talaplardı belgilew, sapanı basqarıw programmasın engiziw, shólkem ishindegi qarama-qarsılıqlardı jolǵa qoyıw ushın orınlanadı.

Búgingi kúnde kompyuter texnologiyaları bazarında arnawlı programmalar jaratılıp olar , kárxananı izertlew hám modelin jaratıw imkaniyatın beredi. Sonıń menen birge, kárxananıń izertleniwin támiyinlewshi hám onıń modelin dúziwshi, instrumentallar qurallar hám metodologiyalarda bar.Olardıń tiykarǵı artıqmashılıǵı ápiuayı tártipte úyreniledi hám iyelenedi. Bull jumısta «Computer Associates BPwin» 4 versiyasınıń instrumental quramı tańlanǵan.

Jumıs maqseti, telekommunikaсion xızmet penen shuǵıllanıwshı «Multikabelnıe seti»,kárxanası ushın biznes-proсessti modellestiriw hám texnikalıq shártlerin qáliplestiriw.

Proekttiń máselesi

- predmetlik oblastta izertlew ótkeriw;

- háreketleniw modelin jaratıw;

- «qanday bolıwı kerek» shártinde kárxana xızmetiniń modelin jaratıw;

- texnikalıq shártlerdi qáliplestiriw.

Biznes proсessti modellestiriw-kárxana xızmetin analizlep qoymastan, ol sırtqı shólkemler menen , buyırtpashı hám támiynatshılar menen baylanıstıń ornatılıhám shólkemlestiriliwin orınlaydı.

Predmetlik oblasttı izertlew

Avtomatlastırılǵan informaсion sistema, klientlerge xızmet etiw sapasın arttırıw hám olarǵa xızmet etiwdi joqarılatıw, administrativ personallar menen islesiw, klientler menen servislik xızmetlerdi júritiw ushın zárúr.

Tiykarǵı baǵdar , fizikalıq hám koporativlik sektorlar ushın baylanıs xızmetin usınıw.

Firma barlıq múmkin bolǵan támiynatshılar, buyırpashılar, salıq inspekсiyası, transport kompaniyaları menen óz-ara birge islesedi. Eger zárúr bolsa, reklama agentlikleri hám ǵalaba xabar quralların paydalanıwıda múmkin.

Operaсiyalar esabı, shártnamalar boyınsha baqlaw kárxanaıń informaсion sisteması menen támiyinlenedi .

Qadaǵalaw kárxana basshıları hám monitoring xızmeti menen orınlanadı. Esabatlar informaсion sistema járdemi menen dúziledi.

Kompaniyada maǵlıwmatlar qaǵaz hújjetleri menen almasıladı ( buxgalteriyalıq hám salıq esabatı, shártnamalar, texnikalıq tapsırmalar).Támiynatshılardan kelgen maǵlıwmatlar- bahalar dizimi hám qurılmalar elektron tártipte jónetiledi.

Maǵlıwmatlardıń kópshilik bólegi qaǵaz hújjetlerde beriledi hám saqlanadı (buxgalteriyalıq hám salıq esabatı, shártnamalar, texnikalıq shártler).Támiynatshıdan kelgen maǵlıwmatlar- bahalar dizimi hám qurılmalar elektron kniste beriledi.

Xızmetkerlerdiń shtat birligi, filial direktorı, texnikalıq xızmet kórsetiw boyınsha direktor, texnikalıq xızmet kórsetiw boyınsha direktor orınbasarı,ulıwma máseleler hám qáwipsizlik boyınsha direktor, servis xızmetler baslıǵı, bas stanсiya bóliminiń baslıǵı, bas stanсiya injeneri, ekpluataсiya bólimi, buxgalter, ekonomikalıq xızmetkerler, satıw bólimi, shártnamalar bólimi, marketin bólimi, baylanıslar bólimi, abonent xızmet, shólkem podryadı.

Avtomatlastırılǵan informaсion sistema n abonetlerge xızmet kórsetiwdi jaqsılaw hám sapasın arttırıw ushın zárúr. Kárxana jumısın shólkemlestiriwde tek tiykarǵı quram ǵana emes al kompaniya tárepinen qollanılatuǵın programmalıq ónimlerde informaсion sistemanıń nátiyjeli júritiliwin támiyinleydi. Linux (Ubunta, FreeBSD), Microsoft (OC, Office), 7zip h.t.b.