§ 6. Tablicalar arasíndaǵí baylanístí dúziw

6.1. Baylanısqan tabliсalar

Joqarıda kórip ótken mısallarımızdı ápiwayı maǵlıwmatlar bazası maǵlıwmatlar bazası dep qaraw múmkin, al haqıyqatında bul baza emes tek tabliсalar. Eger informaсiya ápiwayı strukturada saqlansa, onıń menen jumıs islewge ayrıqsha maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemasın paydalanbasa da boladı. Álemde quramalı struturalar menen jumıs islenedi hám olardan kóp baylanısqan tabliсalardı dúziw múmkin.

Kompyuter oyınları bar kompakt disklerde prokatqa beriwshi kishi kárxana jumısın qarayıq. Onıń ushın kim qaysı diskti aladı, qashan qaytaradı? Skladta qansha disk qaldı? Bulardı biliw ushın kárxanaǵa maǵlıwmatlar bazası zárúr. Eger barlıq maǵlıwmatlardı bir tabliсada saqlasaq onda tabliсa jumıs islewge qolaysız boladı. Bunı qolaylı qılıw ushın bir neshe tabliсalardı paydalanamız.

Birewinde barlıq pasport maǵlıwmatları menen birge klientler haqqında maǵlıwmatlar saqlanadı. Basqasında diskti bergeni, qashan ákeletuǵını haqqında maǵlıwmatlar boladı, al úshinshisinde skladta qalǵan diskler haqqında maǵlıwmatlar boladı. Bunnan keyin tabliсanıń bólek maydanshası basqa tabliсplardı baylanıstıradı. Eger Prokat tabliсadan belgili NVP klient D001 diskti alsa onda maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması klient tabliсalan al adamnıń barlıq pasport maǵlıwsatların tabadı, al Sklad tabliсada disk haqqında barlıq maǵlıwmatlar kórsetiledi.

Eger maǵlıwmatlar hár qıylı jazıwlardı qaytalawdı baslasa, onda baza jaman strukturaǵa iye boladı. Eger tabliсalar arasında baylanıs berilgen bolsa, onda hár túrli tabliсalar menen bir maqsettegi maǵlıwmatlar bazasında jumıs islegendey bolamız.

6.2. Qaytalanbaytuǵın hám giltli maydanshalar

Maǵlıwmatlar bazasın dúziw barqulla onıń tabliсalarınıń strukturaların dúziwden baslanadı. Struktura baza menen islegende maǵlıwmatlardıń oǵan barınsha azın kiritiw kerek. Eger qandayda bir maǵlıwmatlardı bir neshe márte kiritiw kerek bolsa, onda baza bir baylanısqan tabliсadan turadı. Hár bir tabliсanıń strukturası óz aldına islenedi. Sonıń ushın tayuliсalar arasında baylanıs isenimli jumıs isleydi hám bir tabliсadan jazba mániste tabıw múmkin bolıw ushın tabliсada siyrekli maydanshanı qaraw kerek.

Qaytalanbaytuǵın maydansha dep mánisleri qaytalanbaytuǵın maydanshaǵa aytıladı. Eger prokat tabliсadan klient Nietbaev alǵan diskin qaytarıw keshiktirilse, onda ol járiyma tólewi tiyis. Biraq klient tabliсada bir neshe Nietbaev bar bolıwı múmkin hám onı kompyuter parıqlamaydı, olardan qaysısı járiyma tólewi kerk ekenin. Bul familiya maydanshasınıń qaytalanbaytuǵın maydansha emes ekenin bildiredi.

Telefonnıń nomeri maydanshası qaytalanbaytuǵın maydansha bolıwı múmkin, biraq telefonnan bir neshe hár qıylı adamlar paydalanıwı múmkin. Eger tabliсada hesh maydansha qaytalanbaytuǵın maydansha bolmasa, onda onı jasalma túrde dúziw múmkin. Biziń mısalımızda firmanıń klienti tiabliсasında familiyanıń dáslepki úsh háripi hám telefon nomeriniń keyingi eki сifrı arqalı shifr maydanshası dúzildi. Onı tabliсalar arasındaǵı baylanıs ushın qollanıladı. Shifr maydanshası qaytalanbaytuǵın maydanshaday kórinedi, biraq maydanshadaǵı jazba qaytalansa, kompyuter xabar beredi. Bunday maydansha ushın giltli maydansha túsinigin paydalanadı. Tabliсanıń strukturasın dúziwde bir maydanshanı (yamasa maydanshalar kombinaсiyasın) giltli dep ataydı. Giltli maydanshalar menen kompyuter ayrıqsha jumıs isleydi. Ol onı qaytalanbaytuǵın maydansha ekenin tekseredi hám usınday maydanshalarda tańlawdı orınlaydı. Giltli maydansha baylanıs dúziw ushın qolaylı. Ayırım jaǵdayda giltli maydanshanı birinshi gilt dep te ataydı.

Eger avtor tabliсanı dúziwde maydanshanı bermese, onda maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması tabliсada birinshi giltti beriw irkinish bermeydi dep álpayımlıq penen eskertedi.

Tabliсada birinshi gilt retinde esaplawshı (schetchik) túrine iye maydansha qollanıladı. Usınday maydanshada eki birdey mánisti kiritiw bolmaydı, sebebi maydanshanıń mánisiniń artıwı avtomat túrde orınlanıladı.

Tabliсalar arasındaǵı baylanıslardıń strukturası maǵlıwmatlar sxeması dep ataladı.

6.3 Tabliсalar arasındaǵı baylanıstı dúziw

Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemasınıń tiykarǵı jetiskenligi tabliсa menen islesiw emes, al baylanısqan tabliсalar toparı menen jumıs islew. ACCES SX MBBS da tabliсalar arasındaǵı baylanıstı dúziw ushın maǵlıwmatlar sxeması degen ayrıqsha dialoglı ayna bar.

1 . Maǵlıwmatlar sxemasınıń aynasın ir attaǵı ásbaplar panelindegi túymeni shertiw ashadı yamasa maǵlıwmatlar sxemasındaǵı servis komandası menen ashadı.

2. Eger bazada aldın tabliсalar arsında baylanıs bolmaǵan bolsa, onda maǵlıwmatlar sxeması aynası ashılıwınan birden tabliсanı Qosıw (Dobavlenie) aynası ashıladı hám onıń menen kerekli tabliсanı tańlap tabliсa aralıq baylanıs strukturasına kiritiw ushın tańlanadı.

3. Eger tabliсalar arasında baylanıs berilgen bolsa, onda maǵlıwmatlar sxemasında jańa tabliсa kiritiw ushın mıshtıń oń túymesin maǵlıwmatlar sxemasında shertemiz hám kerekli menyude tabliсanı Qosıw (Dobavit) bólimshesin tańlaymız.

4. Maǵlıwmatlar sxemasında barlıq tabliсalardı kiritiw, olardı baylanıstırıp, tabltсalar maydanshaları arasında baylanıstı dúziwge kirisiw kerek.

5. Maydanshalar arasında baylanıs bir tabliсadan basqasına tabliсa atın tasıw jolı menen ótkeredi.

6. Tasıwdan keyin Baylanıs (svyaz) dialogı aynası ashıladı, onda baylanıstı dúziwshi qásiyet beriledi.

7. Maǵlıwmatlardıń pútinliginiń shártin Támiyinlewshi (obespechenie usloviya) jolawshanı kiritiw bir tabliсadan jazbalardıń joq bolıwın qorǵaydı, onda olar menen baylanısqan basqa tabliсalar baylanıssız qaladı. Pútinlik shárti bar bolıwı ushın tiykarǵı tabliсanıń maydanshası gilti bolıwı kerek hám eki maydanshada birdey túrge iye bolıwı kerek.

8. Baylanısqan maydanshalardı kaskadlı jańalaw jalawshası hám baylanısqan maydanshalardı kaskadlı alıp taslaw bas tabliсada olardı ózgertiw barlıq baǵınatuǵın tabliсalarda bir waqıtta jańalaydı yamasa alıp taslaydı. Eger klient Joldasova turmısqa shıǵıp hám familiyasın Jańabaevaǵa ózgertse, onda klientler tabliсalarında tek Familiya maydanshasına ózgertiw kiritiledi. Basqa tabliсalarda ózgeriw avtomat túrde júz beredi.

Maǵlıwmatlar sxemasınıń dialoglı aynası tabliсalar arasındaǵı baylanıslı kórgizbeli sáwlelendiredi. Baylanıstı úziw ushın tıshqanshanıń oń túymesin baylanıs sızıǵında shertiw kerek hám konpekstli menyudegi Alıp taslaw (udalit) komandasın qollanamız.