§ 4. Ms access maǵlíwmatlar bazasín basqaríw sistemasí.

4.1. Microsoft Access jumıs aynası

Microsoft Access programmasın Bas menyu arqalı jiberiledi, yaǵnıy PuskProgrammıMicrosoft Access shertsek, ámeliy programma iske túsedi hám ekranda Access aynası payda boladı:

Aynanıń birinshi baslama qatarında ámeliy programmanıń atı Microsoft Access dep jazıladı, ekinshi qatarında bolsa tómendegi tártipte menyu bólimleri jaylasqan:

Fayl Pravka Vid Vstavka Servis Okno?

Úshinshi (tórtinshi,...) qatarlarda ásbaplar paneliniń (kóp jaǵdaylarda Vid menyusiniń Standart paneliniń) piktogrammaları jasylasqan. Ásbaplar paneliniń tómengi bólegi jumısshı maydan boladı. Jumısshı maydanda dialog aynası payda boladı. Bul ayna járdeminde biz jańa MBnı dúzemiz yaki bir MB nı ashıp olar ústinde islewimiz múmkin.

Access aynası altı obektten:Tabliсa, Zapros (soraw), Forma, Otchet (esabat), Makros hám Modulden turadı hám tiykarınan solar menen is júritiledi.

Tabliсa - MB nıń maǵlıwmatlar saqlaytuǵın tiykarǵı obekti.

Soraw - MB daǵı maǵlıwmattlardı tártiplew, qıdırıw, filtrlew, ózgertiw hám qayta islew wazıypaların orınlaydı.

Forma - MB ǵa jańa maǵlıwmatlardı kiritedi yaki aǵımdaǵı MBdaǵı maǵlıwmatlar ústtinde paydalanıwshı ushın qolay bolǵan túrli kórinistegi formalardı jaratadı. Demek, forma ekran obekti bolıp, elektronlı blanka túrinde ańlatılıp, onda maǵlıwmatlar kiritiletuǵın maydan bar hám sol maydanlarǵa kerekli maǵlıwmatlar jaylastırıladı hám tabliсa solayınsha payda etiledi.

Esabat - MB quramındaǵı maǵlıwmatlardan kereklisin printerge shıǵarıwshı qǵaǵazdaǵı tiykarǵı hújjet.

Makros - bir neshshe buyrıqlar jıyındısı tiykarında payda bolǵan makro buyrıq bolıp, paydalanıwshı tárepinen tabliсa dúziwde júdá qıyın proсesslerdi sheshedi.

Modul- VISUAL BASIC programmalastırıw ortalıǵında jazılǵan programma bolıp, standart emes ámellerdi paydalanıwshı tárepinen orınlawına múmkinshilik jaratadı.

Sanap ótilgen obektler ústinde islew ushın aynanıń oń tárepinde Otkrıt (ashıw) Konstruktor (dúziw) hám Sozdat (dúziw) degen túymeler jaylasqan. Demek, bul túymeler Access tiń islew tártibin ańlatadı.

Otkrıt (ashıw) túymesin tańlanǵan obektti ashadı. Eger bul tabliсa bolsa, onda onı kóriw múmkin, jańa jazıwdı kiritiw yamasa burın kiritilgendi ózgertiw múmkin.

Konstruktor túymesi shertilse, ol halda obektttiń dúzilisi payda boladı. Ol onıń mazmunın emes, al strukturasın ashadı. Eger bul tabliсa bolsa, onda oǵan jańa maydanshanı kiritiw múmkin yamasa bar maydanshanıń qásiyetin ózgertiw múmkin. Eger bul forma bolsa, onda onı ózgertiw múmkin yamasa basqarıw elementlerin dúziw múmkin. Bul tártip MB nıń paydalanıwshıları ushın xızmet etpeydi, al dúziwshileri ushın xızmet etedi.

Sozdat (dúziw) túymesi shertilse, ol halda jańa obektler dúziw hám onı basqarıw kerek boladı.

Solay etip, joqarıdaǵı sanalǵan tártipler tiykarında obektler ústinde tómendegi túrde jumıs orınlaydı:

• mexanikalıq usıl menen;

• avtomatlastırılǵan jaǵdayda;

• tabliсa ustası (master) járdeminde.