- •Tashkent informaciyalíq texnologiyalar universiteti nókis filialí
- •Informatika hám informaсiyalıq texnologiyalar kafedrası
- •§ 2. Maǵlíwmatlar bazasíníń modelleri
- •2.1. Relyaсiyalıq maǵlıwmatlar bazası
- •2.2. Ierarxiyalıq maǵlıwmatlar bazası
- •2.3. Tarmaqlı maǵlıwmatlar bazası.
- •§ 3. Maǵlíwmatlar bazasín basqaríw sistemalarí
- •3.1. Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemalarınıń arxitekturası
- •§ 4. Ms access maǵlíwmatlar bazasín basqaríw sistemasí.
- •4.1. Microsoft Access jumıs aynası
- •§ 5. Tablica dúziw
- •§ 6. Tablicalar arasíndaǵí baylanístí dúziw
- •6.1. Baylanısqan tabliсalar
- •§ 7. Sorawlardí dúziw
- •7.1. Maǵlıwmatlar bazasında ajratıw ushın soraw
- •7.2. Úlgili soraw blankasın toltırıw
- •7.3. Parametrli sorawlar.
- •7.4. Corawlardı esaplaw.
- •7.5. Juwmaqlawshı sorawlardı dúziw texnologiyası
- •7.6. Ózgertiw sorawları
- •§ 8. Formalardí dúziw
- •8.1. Avtoformalar
- •(Master járdeminde formanı dúziw )
- •8.2. Forma dúzilmesi
- •8.3. Jazıwdı dúziw
- •8.4. Baylanısqan maydanshalardı dúziw hám redaktorlaw
- •8.5. Formanıń basqa basqarıw elementleri
- •§ 9. Esabatlardı tayarlaw
- •9.1. Avtoesabatlar
- •9.2. Esabat dúzilmesi
- •§ 10. Sql sorawlar tili.
- •10.1. Sql tiliniń buyrıqları hám operatorları
- •10.2. Select buyrıǵı
- •From-tabliсalar atı;
- •Baxit c Sales
- •Where Name Like “ ra a
- •Nátiyjede tómendegi payda boladı:
- •Name Dept
- •Funkсiyalar
- •Select avs(distinct Salary)”avs salary”
- •Nátiyjede Salary baǵanasınıń barlıq elementleriniń qosındısın esaplaydı.
- •Bunday jaǵdaylarda kompyuter
- •Name Length
- •Maǵlıwmatlardı tártipke salıw.
- •Select Los, Name from micall
- •Select Name, Los from mical
Name Length
(name)
Jan’abay N. 11
Shayaxmet B. 12
Sarsenbay A. 12
Orazbay B. 10
Belgiler sanın esaplawda mashina probel hám noqatlardı da esapqa aladı.
12. SUBSTR(char. m[-,n] –m – poziсiya (orın)nan baslap n uzınlıqtaǵı qatarlı ózgeriwshini basıp shıǵaradı. Eger n túsirip qaldırılsa, qatarlı ózgeriwshi m poziсiyadan baslap aqırına deyin basıp shıǵaradı.
Mısalı:
Select substr(‘factory’,3,4’)’substring’
from can
baspaǵa tómendegini shıǵaradı
Substring
ctor
13. TO CHAR ( n[,fmt])
Berilgen funkсiyanı numbber túrinen char túrine ózgertiredi. fmt-san bolıwı kerek. Eger fmt túsip qalǵan bolsa, mashina qatarlı ózgeriwshiniń formatınan paydalanadı.
Mısalı:
to char (234567,’$ 78,4567’)’char’from can;
nátiyjede ekranda tómendegi payda boladı.
char
$233,4567
Maǵlıwmatlardı tártipke salıw.
Áwelgi bólimlerde maǵlıwmatlardı MBsınan alıw usılları kórsetilgen edi. Tómengi bólimde nátiyjelerdi tártiplew usılları beriledi. Nátiyjelerdi tártiplew ushın SQLde tómendegi operator berilgen :
GROUP BY operatorı maǵlıwmatlardı toparǵa ajırıtıw múmkinshiligin jaratadı.
a) eger bul sanlı maǵlıwmat bolsa, ósiw tártibinde
b) eger qatarlı maǵlıwmat bolsa, alfavitli tártipte boladı.
Mısalı
Select Los, Name from micall
group by Los, Name;
Nátiyjede tóiendegi tabliсaǵa iye bolamız:
Los Name
Berdax N.
Genjebay G.
5 Rawaj F.
hám t.b.lar
Select Name, Los from mical
group by Name, Los;
Nátiyjede :
Name Los
Barliqbay P. 25
Baxit C. 21
Baxtiyar A. 8
Berdax N. 2
Bibi A. 22
Sag’alatdin T. 28
hám t.b.lar
AVR, SUM, MA, COUNT túrindegi sanlı funkсiyalardı GROUP BY dan keyin qollaw múmkin emes, GROUP BY óz mazmunın joǵaltatuǵının itibarǵa alıwımız kerek.
GROUP BY operatorı WHERE shártin qollanıwǵa múmkinshilik jaratadı.
mısalı:
Select Name, Salary from mical
Where Salary>=50000
group by Name;
Nátiyjede tómendegige iye bolamız:
Name Salary
Barliqbay P. 50000
Orazbay B. 70000
Saylawbay K. 65000
Sarsenbay A. 100000
Berilgen mısalda kompyuter aldın Salary>=50000 shártine boysınǵan maǵlıwmatlardı tıńlaydı, soń maǵlıwmatlardı alfabit tártibinde toparlarǵa ajıratadı.
Having operatorı anıq bir shárt boyıpsha tańlanǵan maǵlıwmatlardıń tek bir bólegin tártiplew múmkinshiligin beredi.
Having shárti bárqulla group by menen birge qollanıladı hám Select operatorındaǵı Where shárti sıyaqlı birdey áhmiyetke iye.
Mısalı :
Select Name, Los, Dept from mical
group by Dept, Los, Name
having Los>8,5
Kompyuter Micaldıń maǵlıwmatların toparǵa ajıratadı. Bunda toparǵa ajıratıw keyingi izbe-izlikte ámelge asırıladı. Aldın Dept atlı baǵana ústinde ámelge asırıladı. Eger Deptde birdey atlar bolıp qalsa, toparǵa ajıratıw Los sanlı ózgeriwshi boyınsha ámelge asırıladı. Tek Dept hám Los larda eki nátiyje sáykes túsken xalda, toparǵa ajıratıw Name parametri boyınsha ámelge asırıladı.
II-bap sorawları
1. SQL soraw tili degenimiz ne?
2. SQL diń qanday buyrıqları bar ?
3. SQLdiń qanday operatorları bar ?
4. SQL de qanday arifmetikalıq ámeller orınlanadı ?
5. SQL de qanday sanlı funkсiyalar bar ?
6. SQL de qanday tekstli funkсiyalar bar?
7. SQL de maǵlıwmatlar qalay tártipke salınadı?
8. IS null operatorınıń xızmeti qanday?
9. Like operatorınıń xızmeti qanday ?
10. SQL de sáne hám waqıt ushın qanday turaqlılardı qollanadı?
Ádebiyatlar
1. Ǵulamov S. va boshqalar. «Iqtisodiy informatika.» T. Wzbekiston, 1999 jıl. 527 bet.
2. Kuprova T.A. Sozdanie i programmirovanie bazı dannıx sredstvami SUBD dBase III PLUS, ǴOXBASE PLUS, CLIPPER. M.: Mir, 1991jıl. 110 bet.
3. Levin A. Samauchitel rabotı na kompyutere. M.: «Nolidj», 1999 jıl. 624 bet.
4. Lorn P. Bazı dannıx dlya Mikro Evm. M. : Mashinostroenie, 1998 jıl. 136 bet.
5. Raxmanqulova S. IBM PC Shaxsiy kompyuterinde ishlash. T. : «Sharq» 1996 jıl. 143 bet.
6. Stinson K. Effektivnaya rabota v WINDOWS-95. M.:1996 jıl. 775 bet.
7. Xolmatov T.X., Taylaqov N.I. Amaliy matematika, dasturlash va kompyuter taminoti. T. : «Mehnat» 2000 jıl. 304 bet.
8. Shafrin Yu. Osnovı kompyuternoy texnologiy. Spravochnik shkolnika. M.: 2000 jıl. 560 bet.
9. Figurnov V.E. IBM PC dlya polzovatelya. M.: INFA-M, 1996 jıl. 432 bet.
