Киләчәк заман хикәя фигыльләр
Билгеле киләчәк заман хикәя фигыль сөйләү моментыннан соң һичшиксез булачак эшне белдерә. Ул фигыль тамырына -ачак/-әчәк (-ячак/-ячәк) кушымчасы ялгап ясала. Тартык авазга тәмамланган тамырларга – -ачак/-әчәк кушымчасы, ә сузыкларга тәмамланган тамырларга -ячак/-ячәк кушымчасы ялгана.
|
Мин киләчәкмен |
Мин әзерләячәкмен |
|
Син киләчәксең |
Син әзерләячәксең |
|
Ул киләчәк |
Ул әзерләячәк |
|
Без киләчәкбез |
Без әзерләячәкбез |
|
Сез киләчәксез |
Сез әзерләячәксез |
|
Алар киләчәкләр |
Алар әзерләячәкләр |
Билгеле киләчәк заман хикәя фигыльнең юклык формасы -ма/-мә кушымчасы белән ясала. Бу очракта фигыль тамырына юклык кушымчасыннан соң -ячак/-ячәк кушымчасы ялгана:
|
Мин килмәячәкмен |
Мин әзерләмәячәкмен |
|
Син килмәячәксең |
Син әзерләмәячәксең |
|
Ул килмәячәк |
Ул әзерләмәячәк |
|
Без килмәячәкбез |
Без әзерләмәячәкбез |
|
Сез килмәячәксез |
Сез әзерләмәячәксез |
|
Алар килмәячәкләр |
Алар әзерләмәячәкләр |
Таһир бүген килмәячәк.
Иртәгә без театрга барачакбыз.
Билгесез киләчәк заман хикәя фигыль киләчәктә булачак эшне билгесезлек төсмере белән, фараз рәвешендә белдерә. Ул фигыль тамырына -ыр/-ер (-ар/-әр, -р) кушымчасы ялгап ясала:
|
Мин |
барырмын |
килермен |
эшләрмен |
|
Син |
барырсың |
килерсең |
эшләрсең |
|
Ул |
барыр |
килер |
эшләр |
|
Без |
барырбыз |
килербез |
эшләрбез |
|
Сез |
барырсыз |
килерсез |
эшләрсез |
|
Алар |
барыр(лар) |
килер(ләр) |
эшләр(ләр) |
Билгесез киләчәк заман хикәя фигыльнең юклык формасы 1 нче затта – -ма/-мә, 2 нче һәм 3 нче затларда -мас/-мәс кушымчалары белән ясала:
|
Мин |
бармам |
килмәм |
эшләмәм |
|
Син |
бармассың |
килмәссең |
эшләмәссең |
|
Ул |
бармас |
килмәс |
эшләмәс |
|
Без |
бармабыз |
килмәбез |
эшләмәбез |
|
Сез |
бармассыз |
килмәссез |
эшләмәссез |
|
Алар |
бармас(лар) |
килмәс(ләр) |
эшләмәс(ләр) |
Бәлки, тагын очрашырбыз әле.
Ул иртәгә килмәс, ахры.
Билгесез киләчәк заман хикәя фигыль мәкаль һәм әйтемнәрдә заманга бәйсез эш-хәлләрне белдерә:
Батыр яуда беленер.
Эт өрер, бүре йөрер.
Алтын-көмеш җирдә ятмас.
Киләчәк-үткән заман хикәя фигыль -ачак/-әчәк (-ячак/-ячәк) кушымчалы фигыльгә иде ярдәмче фигыле ялганып ясала һәм киләчәктә үтәләчәк, үтәлергә тиеш булган эшне үткәнгә күчерү өчен кулланыла. Зат-сан кушымчалары ярдәмче фигыльгә өстәлә:
|
Мин |
барачак идем |
киләчәк идем |
|
Син |
барачак идең |
киләчәк идең |
|
Ул |
барачак иде |
киләчәк иде |
|
Без |
барачак идек |
киләчәк идек |
|
Сез |
барачак идегез |
киләчәк идегез |
|
Алар
|
барачак иделәр (барачаклар иде) |
киләчәк иделәр (киләчәкләр иде) |
Киләчәк-үткән заман хикәя фигыльнең юклыгы ике төрле юл белән ясала: бармаячак иде, барачак түгел иде.
Җавапны табиб үзе әйтәчәк иде.
Быел Динә укырга керәчәк иде.
Син Мәскәүгә бармаячак идең.
