10. Байланыс жолдарының даму кезеңдері

Жобалау жұмыстары бірнеше кезеңнен тұрады. Олар жобалау алдындағы зерттеу, технико-экономикалық негізде дәлелдеу, байланыс жолының өтетін жерін (трассасын) анықтау, жобалауға берілетін техникалық тапсырыс, техникалық жоба, жұмыстық жоба, бұрыннан белгілі жобаларды пайдалану.

Технико-экономикалық негіздеу.Байланыс жолын жобалау және оны салу туралы шешім байланыс жолының шаруашылықта керектігіне, экономикалық қажеттілігінің негізінде қабылданылады. Бұл шешімді қабылдағанда байланыс жолдарын салудың әртүрлі әдістері салыстырылып және егер бұрыннан бар болса, байланыс жолдарын қайта салу мен жаңадан салудың тиімділігі ескеріледі. Технико-экономикалық негіздеу мынадай бөліктерден тұрады.

Технико-экономикалық негіздеу жасалып болғаннан кейін ол жоғарға салалық басқару орындарына тексеруге беріліп, содан кейін министрлікте бекітіледі.

11. Байланыс жолдарының жіктелуі

Қазірдегі қолданылып жүрген байланыс жолдары – әуе байланыс жолдары, кабельдік (симметриялық, коаксальдық, оптикалық-талшықтық) және радиорелейлік байланыс жолдары. Байланыс жолдарымен олардың тоғысатын байланыс тораптарының жиынтығын байланыс желісі деп атайды. Байланыс желілері біріншілік және екіншілік желілерге бөлінеді. Біріншілік желі жоғарыда айтылғандай байланыс тораптарымен байланыс жолдарының жинақтарынан тұрады. Екіншілік желіге байланыстың белгілі түрі – телефон және телеграф байланыстары, радиохабар тарату, теледидар, деректемелер беру, басқару жүйелерінің байланыс жолдары жатады

12.

13.

14. Байланыс жолындағы сыртқы әсерлер және олардан қорғау шаралары

Сыртқы әсер етушілерге жататындар: электр энергиясын жолдар; электрленген темір жолдар; атмосфералық әсерлер (найзағай); радиостанциялар; электр қуатымен істейтін өндірістік-тұрмыстық қондырғылар т.б. Осылармен бірге кабелді байланыс жолының салынған мақайының әсерінен кабель қабығының тотығып бұзылуы да болуы мүмкін.

Әуе байланыс жолына сыртқы электрлік және магниттік әсер етілсе, жер астына салынған немесе металдық қабығы бар кабель байланыс жолына тек қана магниттік әсер етиеді. Байланыс жолы тізбектеріндегі индукцияланған токтың жиілігі тасушы сигналдың жиілігіне тең болып бөгеулік әсер тигізеді. Ал кабелдің металл қабықтарында индукцияланған ток байланыс тізбектеріндегі бөгеулік токтарды азайтады.

өзара әсерлерді азайту үшін мынадай шаралар қолданылады:

1) өзара әсерлері аз болатын байланыс жолымен сигнал тарату жүйелерінің түрлерін таңдап қолдану

2) симметриялы байланыс жолының әр бөлігіндегі бөгеуліктер, басқа бөлігіндегі бөгеулікке қарама-қарсы болып, бірін-бірі жоятын шараларды қолдану

3) өзара әсерлердің шамасын бір жерден (мысалы, күшейткіш бөлігінің шетінде) өлшеп, соны азайтатын шара қолданылады. Күшейткіш орналасқан жерде сол күшейткіш бөлігінің қорытынды әсерін өлшеп, сол әсерге қарсы байланыс контурын қосады;

4) тізбекті, бірнеше тізбек тобын немесе тұтас кабельді металл қабықшамен экрандау арқылы сол тізбекті, тізбек тобын немесе кабельді өзара әсерден қорғайды.

5) көп тізбекті телефон кабелінің ішінен ауысу өшуліктері үлкен (жоғары жиіліктегі норманы қанағаттандыралатын) тізбектерді таңдап алып, оларды жоғары жиілік сигналдарын беруге пайдаланады.