74.Симметриялы кабелдердің қолдану орындары

Симметриялы кабельді байланыста ең ауқымды қолданысқа ие болған келесі изоляция түрлері:

· құбырлы, трубка түрінде жүктелген (сур. 2.3,а) қағаз лента түрінде

жасалынады, қағаз-қуысты изоляцияларда болады, қағаздың біртекті қабатын көрсететін де болады;

· кордельді, сымға спиральды орналасқан кордельден тұрады, және кордельдің үстіне жайылған ленталар;

· біріңғай, пластмассаның біріңғай қабаттарына жасалынады;

· қуысты, пенопластың біріңғай қабаттарынан тұрады.

· баллонды, ішіне сым еркін орналасқан, жіңішке пластмассалық

трубканы көрсетеді, бұл трубка перидты спираль бойынша бастырылған және желіні изоляция центрінде сенімді ұстайды.(сур 2.3)

Жасалу топтары.Жеке изолирленген желілер симметриялы кабельдер элементтері деп аталатын топта ширатылады.

Топта желіні ширату тәсілдерінің бірнеше түрі бар:

· жұпты шиыршық «П» (сур. 2.5,а);

· жұлдызды шиыршық «З» (сур. 2.5,б);

· егіз жұпты шиыршық «ДП» (сур. 2.5,в);

· екі жұлдызды шиыршық «ДЗ» (рис. 2.5, г).

 

 

Сур 2.5 шиыршық желілер түрлері

Жұлдызды шиыршық ең үнемді, электрлік параметрі жағынан ең тұрақты болып келеді. Жоғарғы жиілікті симметриялы кабельді байланыста жоғары қолданыс тапты. Өндірісте жұпты шиыршық ең қарапайым болып саналады және қалалық телефондық кабельдерді дайындауда қолданылады.

«ДП» және «ДЗ» шиыршықтары шиыршық жасау амал тәсілдерінің көбеюі, сандарының өсуі салдарынан бар симметриялық кабельдер конструкциясында кең қолданыс таппады.

75 .Симметриялы кабелдердің құрылымы және сипаттамалары.

Байланыс кабельдерін өндіруде ең үлкен пайдалануға ие болған мыс. Кабельді желілер үшін көбінде ММ маркалы ρ = 0,0175 Ом·мм²/м үлесті кедергісі бар жұмсақ сымдар қолданылады. Симметриялы жоғарыжиілікті кабельдер үшін ең үлкен пайдалануды 0,9; 1,05; 1,2 мм диаметрлі мыс сымдар иеленіп отыр. Қалалық телефондық желілі кабельдер үшін ең көп таралғаны 0,32; 0,4; 0,5; 0,7 мм. диаметрлі мыс сымдар болып отыр.

Токөткізгіш сым изоляциясы. Изоляцияланған материалдың қасиеттері электрлік қатынаста келесі сипаттамалар бойынша анықталады:

1. Электрлік беріктілікпен Uпр, онда изоляция үлгісі жүріледі;

2. Диэлектрикте ток ағынын сипаттайтын, ρ тұрақты токта бөлінетін электрлік кедергімен;

3. Электрлік өріс ықпал етуімен, диэлектрде зарядтар ығысу деңгейін сипаттайтын, диэлектрлік өткізгіштікпен ε;

4. Диэлектриктегі энергия шығынын сипаттайтын, диэлектрлік шығынның тангенс бұрышынмен   ;

Кабельді сымды изолирлейтін материалдар жоғары үлесті көлемді кедергілі, диэлектрлік шығыны аз, диэлектрлік өткізгіштік мәні төмен, және созылмалы, иілгіштік қасиеті болуы керек. Сонымен қатар, олар технологиялық өңдеуге өте икемді, және де ескіруде төзімді болуы керек.

Байланыс кабелінде изоляцияланған материал ретінде кабельді қағаз, полистирол, полиэтилен және басқа да полимерленген пластмассалар қолданылады. 2.1 таблицада кабельді диэлектриктердің негізгі сипаттамалары көрсетілген.

76 Сымдардың орамын гильзамен оқшаулау

Әуе байланыс жолының сымдарының бір-бірінен және жерге қатысты электрлік жоғары оқшаулануын қамтамасыз ету үшін оларды оқшаулағыштарға орнатады. Әуе байланыс желісінде электр кедергісі жоғары, диэлектрлік шығыны аз және механикалық беріктігі жоғары ТФ (телефон фарфорлы) типті оқшаулағыштар кең қолданысқа ие болды. Сонымен қатар ТСМ (аз сілтілі шыны телефонды) типті оқшаулағыштар да қолданылады.

Фарфор оқшаулағыштарды ең жақсы сортты саз балшықтан жасайды. Оқшаулағыштардың беті ластанбай, оңай тазалануы үшін және оған ылғал сақталмауы үшін оны ақ сыламамен қаптайды. Шыны оқшаулағыштарды жасау үшін температураның бірден өзгеруіне төзімді, термикалық тұрақтылығы жоғары және сілті ыдырамайтын шынылар қолданылады. ТФ типті оқшаулағыштардың пішіні және геометриялық өлшемдері 7, а суретте көрсетілген.

Оқшаулағыштың бетінен ток өтуін азайту үшін оқшаулағышты екіетекті түрде жасайды. Оқшаулағыштың мұндай құрылысы сымнан қадаға немесе күршекке өту жолын ұзартады және сонымен қатар жаңбыр жауғанда оқшаулағыштың ішкі етегі салыстырмалы түрде құрғақ болып қалады, және сәйкесінше оқшаулағыштың сыртқы бетімен салыстырғанда беттік кедергісі де көп болады. Оқшаулағыштың ішінде оны қадаға немесе күршекке бекіту үшін бұрандалық ізі бар.