5.3) Аустениттің изотермиялық ыдырау диаграммасының және барлық пайда болатын фазалары
650-700град. температуралардың аралығында болаттың құрылымында перлит деген феррит-цементиттің қоспасы пайда болады, оның дисперсия ірі, d~1мкм және қаттылығы НВ150-200
650-600град температураларда сорбит деген феррит-цементиттің қоспасы түзіледі, d~0,8мкм, қаттылығы НВ250-300.
600-500град температура аралығында тростит деген феррит-цементиттің қоспасы түзіледі, оның дисперсиясы d~0,6мкм, қаттылығы НВ300-400.
500град температурадан төмен бейнит деген фаза пайда болады, оның дисперсиясы ұсақ, d~0,4мкм, қаттылығы НВ450-550. Бейнитті екі түрге бөледі: жоғарғы – 500-350град темпертура аралығында түзілетін және төменгі бейнит – 350-250град температураларда түзейтін.
Перлит, сорбит, тростит және бейниттің табиғаты бір, барлығы да цементит пен ферриттің қоспасы болып табылады, олардың айырмашалығы тек дисперсиясында.
250град төмен суыту мратенситке әкеледі. Оның қаттылығы өте жоғары, НВ600-650
5.4) Х17н13м3т; хвг; г13– болаттардың сипаттамаларын берініз
Ең коррозияға тұрақтыі болып саналатын Х17Н13М3Т болаты, онда көміртегі 0,1% -дан аспауы керек.
Кескіш құралдар үшін болаттардың құрамында көміртектін паизы 1-ге жуық және Cr, Mn, Si, W – л.э. бар. Мысалы: 11Х, ХВСГ, ХВГ. Бұл болаттар 250граусқа дейін жұмыс істей алады. Оларды егеулер, бұранда кескіштер, ойып түсіру қалыптар жасау үшін қолданады.
Төзімді легірленген болатқа құрамында 1,1 – 1,3% С және 12 – 14 %Mn бар Г13 марканың болат жатады.
6.1) Кристалдану процесі
Біріншіден, сұйықтықта бірнеше к.о.-ры пайда болады.
Олардың саны белгілі температурада (кристалдану температурада) көбееді және пайда болған к.о.-дың мөлшері өсе бастайды.
Бұл процесс сұйықтық күйі толық кристалданғанша уақытымен өтеді
6.2) Дислокациялық ақаулардың беріктігіне тәуелділігі (Одинг қисығы)
Дислокациялар жоқ кристалдар максималдық (теориялық) беріктігімен сипаттайды
Минималдық беріктігі тығыздығынын шамасы ρ ~ 107 болуына сәйкес
Егер ρ шамасы өссе, онда беріктің шамасы да өседі
6.3) Химия – термиялық өңдеудің түрлері және олардың өткізу мақсаты
Қалыпты немесе жоғары температураларда, диффузия құбылысы арқылы, металдың сыртқы қабатының химиялық құрамын өзгертуін химия-термиялық өңдеу деп атайды.
ХТӨ-ң түрлеріне цементтеу (көміртекпен қанықтыру), азоттау(азотпен қанықтыру), циандау(көміртек және азотпен қанықтыру), алитирлеу(алюминиймен қанықтыру), т.б. жатады.
ХТӨ-ң мақсаты бұйымның беткі қабатын белгілі бір элементтермен байыту. Цементтеу мақсаты қаттылығын және тозуға тұрақтылығын арттыру Азоттау мақсаты жоғары коррозиялық тозу және жоғары микроқаттылық Циандау мақсаты қаттылығын және тозуға төзімділігін арттыру Алитирлеу мақсаты жоғарғы температурада (700-9000С) қышқылданудан қорғау және атм.корроз. тозуын арттыру
6.4) Қолдану бойынша легірленген болаттарды сыныптау
Қолдану бойынша:
конструкциялық, аспаптық, ерекше қасиеттерімен болаттар
Конструкциялық болаттар қолдану бойынша келесі 2 үлкен сыныптарына бөледі:
құрылыстық (1топ),
машина жасау үшін (7топ),
Сонымен қатар 3сыныптар болады:
жоғары берікті,
коррозияғы тұрақты,
ыстыққа берікті және ыстыққа тұрақты.