- •Абдулкаримова р.Г. Пиротехникалық құрамдар және құралдар Алматы 2011
- •Пиротехниканың дамуы туралы қысқаша мәліметтер
- •2. Пиротехниканың физика-химиялық негіздері
- •2.1 Жану теориясының қарапайым негіздері
- •2.2 Пироқұрамдардың жануы. Жану механизмі
- •2.3 Пиротехникалық құрамдар мен құралдардың классификациясы
- •2.3.1 Әскери техникада қолданылатын жарылғыш заттар
- •2.4 Пиротехникалық заттар мен құрамдарға қойылатын талаптар
- •Пиротехникалық құрамдар мен құралдардың классификациясы
- •3. Пиротехникалық құрамдардың негізгі компоненттері
- •Тотықтырғыштар;
- •3.1 Тотықтырғыштар
- •3.1.1 Тотықтырғыштардың классификациясы және оларды таңдау
- •3.1.2 Тотықтырғыштардың қасиеттері
- •Жоғары калориялы металл қоспаларында ғана қолданылатын тотықтырғыштардың (екіншілік туындысы) қасиеттері
- •3.1.3 Тотықтырғыштардың гигроскоптылығы
- •Тұздар-тотықтырғыштардың гигроскоптылығы және ерігіштігі
- •3.1.4 Тотықтырғыштарға қойылатын техникалық талаптар
- •3.2 Жанғыштар
- •3.2.1 Таңдау және жіктеу
- •2) Органикалық жанғыштар
- •3) Жоғары калориялы жанғыштар
- •3.2.2 Бейорганикалық жаңғыштар
- •3.2.3 Органикалық жанғыштар
- •3.2.4 Жоғары калориялы жанғыштар
- •Кейбір оксидтердің түзілу жылулығы
- •Жанғыштармен олардың оксидтерінің физика-химиялық қасиеттері
- •Оксид көлемінің металл көлеміне қатынасы
- •3.2.5 Металл ұнтақтарына қойылатын техникалық талаптар
- •3.2.6 Металл ұнтақтарының өндірісі
- •3.3 Орташа калориялы бейорганикалық жанғыштар
- •3.3.1 Органикалық жаңғыштар
- •4.Байланыстырғыштар
- •4.1 Байланыстырғыштардың (цементаторлардың) пиротехникалық құрамдардағы рөлі
- •Мықтылыққа әсер ететін факторлар
- •4.3 Байланыстырғыштардың жіктелуі және олардың қасиеттері
- •Кейбір органикалық байланыстырғыш жанғыш заттардың қасиеттері
- •5. Пиротехникалық құрамдарды есептеу принциптері
- •5.1. Қос қоспалы пироқұрамдар
- •5.2 Үшқоспалы және көпқоспалы пироқұрамдар
- •6. Жану жылуы және пироқұрамдардың температурасы
- •6.1 Жану жылуын есептеу
- •1 Мысал
- •6.2 Жану жылуын эксперименталды анықтау
- •6.3 Жалынның температурасын өлшеу әдістері
- •6.3.1 Температураны өлшеудің контактілі әдістері. Термоэлектрлік әдіс
- •6.3.2 Терможұптарды дайындау
- •Оптикалық пирометрлердің түрлері
- •7. Пироқұрамдардың физикалық және химиялық тұрақтылығы
- •8. Пироқұрамдардың сезімталдығы
- •8.1 Механикалық әсерге сезімталдығын анықтау
- •Екі стехиометриялық құрамдардың соққыға сезімталдығы (кДж/м2)
- •Екіншілік қоспалардың – калий хлораты тотықтырғышымен үйкеліске сезімталдығы
- •8.2 Құрамдардың бастапқы импульсіне сезімталдығын анықтайтын факторлар
- •9. Гигроскоптылық және химиялық тұрақтылықты анықтау әдістері
- •10. Пироқұрамдардың жарылғыш қасиеттерін сынау
- •10.1 Жанудың жарылысқа айналуы
- •10.2 Пиротехникалық құрамдардың физикалық және химиялық тұрақтылығы
- •10.3 Жанудың жарылысқа айналуын зерттеу әдістері
- •10.4 Жарылыстың концентрациялық шектерін тәжірибе жүзінде анықтау
- •10.5 Жарылыстың концентрациялық шектерін есептеу
- •Пқ қолданғанда қауіпті факторлар тізімі
- •11.1. Пиротехникалық өнімдерді сынау
- •11.1.1 Жалпы жағдайлар
- •Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдердің және параметрлерінің түрлері
- •11.1.2 Сынақ үшін үлгілерді таңдау
- •11.3 Сақтауға рұқсат етілген уақыт
- •12. Пиротехникалық құралдардың қолдануы
- •12.1Химиялық заттар алатын құрамдар
- •12.2 Сіріңкелі құрамдар
- •12.3 Отшашу құрамдары
- •Түрлі–түсті отшашу құрамдары
- •13. Пиротехникалық өндірістердегі технологиялар мен құрал - жабдықтар
- •13.1 Пиротехникалық өндірістің сызбасына қойылатын талаптар
- •13.2 Компоненттерді дайындау
- •13.2.1 Компоненттерді майдалау
- •Пиротехникалық өндірістің сызбасы
- •13.2.2 Компоненттерді себу, кептіру, жинау
- •Құрамдарды нығыздау
- •13.2.3 Өнімдерді нығыздау және жинау
- •14. Өнеркәсіп тәртібі, отшашулар ұйымдастырулар және басқа да іс-шараларды жарылғыш заттармен өткізу
- •14.1 Жалпы бөлімі
- •14.2 Отшашу ұйымы құрылтайшысына қойылатын талаптар
- •14.3 От шашулардың өткізілу орны және уақыты
- •15. Өндірістік тұтану көздері және олардың алдын-алу
- •16. Электр құралдарың қолданысымен жұмыс істейтін бөлмелер мен сыртқы құрылыстардың жарылыс және өртке байланысты классификациясы
- •17. Пиротехникалық өнімдерді сынау
- •17.1 Жалпы жағдай
- •Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдерді сынау
- •17.2 Сынақ үшін үлгілерді таңдау
- •18. Өздігінен таралатын жоғарытемпературалық синтез - пиротехниканың маңызды бөлімі
- •19. Пиротехникалық құрамдардың рецептілері
- •19.1 Түрлі –түсті түтін табақшаларының дайындалуы
- •19.2 Ақ түтінді құтыларды дайындау
- •19.3 Қара түтін құтыларын дайындау
- •Қара түтінді құтылардың корпустарының өлшемдері
- •20. Жарылғыш заттар
- •20.1 Жарылғыш заттар сипаттамасы
- •20.2 Аммиак селитрасы және оның қасиеттері
- •20.3 Жарылғыш заттар қолданылуы
- •20.4 Жарылғыш заттарды дайындау әдістері
- •20.4.1 Йод , нашатыр жарылғыш қоспасын жасау
- •20.4.2 Алдамшы жарылғыш шариктер
- •19.4.3 Аз қуатты кішігірім қопарғыш
- •20.4.4 Аз қуатты магний қопарғышы
- •20.4.5 Ацетонды жарылғыш қоспа
Құрамдарды нығыздау
Құрамдарды нығыздау мен формалауды пресстеу, шнектеу, құю, кейбір жағдайларда қолмен ұру арқылы жүргізуге болады.
Шнектеу нығыздаудың өндірістік әдісі болып табылады. Алайда оны пиротехникалық өндірістерде қолдану құрамдардың механикалық әсерге сезімтал болғандықтан қиындық туғызады. Шнектеуге көптеген құрамдардың қажетті мөлшердегі майысқақтыққа ие болмауы да кедергі жасайды.
Құю арқылы нығыздау сары фосформен, оның құймаларымен және ерітінділерімен жұмыс кезінде қолданылады. Соңғы жылдары құю арқылы нығыздауды 20 % кем органикалық заттары бар қоспалы порохтар үшін қолданылады.
Пиротехникалық өнімдердің көптеген бөлігі гидравликалық немесе механикалық пресстерде суық престеу әдісі арқылы нығыздалады. Бұл жағдайда өнімдер цилиндр тәрізді формаға келеді.
Престеу кезіндегі қысым тәжірибелі жолмен таңдалады. Көбінесе 100-120 МН/м2. Жеке жағдайда бұл қысым өседі. Нығыздау жекелеген немесе топтық болуы мүмкін. Осыған байланысты қарапайым жағдайда матрицадан, пуансоннан және поддоннан тұратын нығыздаушы құрылғы қолданылады. Ірігабаритті өнімдерді нығыздау кезінде формалаудың дәрілік әдісін қолданады.
Ірігабаритті өнімдер үшін секционды құрал қолданылады.
Нығыздаудың топтық әдісі кезінде барлық нығыздалатын заттарға бір қысымды қолданатын және барлығын бірдей тығыздықпен қамтитын компенсатор қолданылады.
Гидронығыздаушы жабдық. Формалайтын өнімдердің размеріне байланысты гидравликалық престердің әртүрлі түрлерін қолданады.
Олардың көбісі жеке гидроприводтармен жабдықталған. Нығыздау төменгі траверсті 4-ші (немесе 2-ші) колонна көтеру арқылы жүзеге асады. Нығыздайтын траверсті түсіру қайтқыш цилиндрдің көмегімен жүзеге асырылады.
Механикалық нығыздауыштар. Олардың түрлері өте көп. Оларды негізінен ұсақ заттарды нығыздау үшін қолданады. Дәріленген машиналар дозаторлармен жабдықталған, яғни олардың жұмысын автоматтандырады.
Пиротехникалық өнеркәсіпте вибронығыздау және изостатикалық нығыздау маңызды роль атқарады.
13.2.3 Өнімдерді нығыздау және жинау
Өнімдерді нығыздау және жинау кезінде келесі операциялар жүргізіледі:
бөлшектерді жабдықтауға дайындау;
бөлшектерді жинау;
жиналған өнімдердің сапасын тексеру.
Бөлшектерді жабдықтауға дайындау. Пиротехникалық
өнімдердің корпустары, бөлшектері және басқа да элементтері
жинағыш ұстаханаларға әкелінеді.
Бөлшектерді кірден тазалау керек.
Бөлшектерді жинауды арнайы ұстаханаларда конвейерлерде
немесе жеке үстелдерде жүргізеді. Барлық жинағыш ұстаханаларда ортақ
жинағыш залдан бөлектетілген, өртке қауіпті және жарылғыш заттарды
жинайтын операцияларды өткізетін кабиналар болады.
Көп мөлшерде шығарылатын өнімдерді жинау кезінде жартылай
автоматты сызықтар қолданылады.
Жинағышқа түсетін элементтердің геометриялық размерлері мен
массаларына бақылау жасау үшін әр түрлі автоматтар шығарылуда.
Өзін–өзі тексеруге арналған сұрақтар:
Пиротехникалық бұйымдарды дайындау технологиясының процестері қандай фазалардан тұрады?
Компоненттерді дайындау неге негізделген?
Құрамдарды араластыру қалай жүзеге асады?
Құрамдарды нығыздаудың қандай әдістері бар?