13. Орындытәуекелету

Қылмыстықкодексқоғамдықмақсатқақолжеткізуүшінорындытәуекелеткенреттеқылмыстықзаңменқорғалатынмүдделергезиянкелтіруқылмысболыптабылмайдыдегеннорманыалғашретбекітіпотыр.

Орындытәуекелетудіңнегізділігініңбелгілеріболыптӛмендегілертабылады:

• орындытәуекелқоғамғапайдалымақсаттарғақолжеткiзугебағытталуықажет;

• мұндаймақсатқатәуекелменбайланыстыемесӛзгеәрекеттермен(әрекетсіздікпен)қолжеткiзумүмкiнболмауықажет;

• адамоныңойыншазаңменқорғалатынмүдделергезиянкелтiрiлуiнболғызбауүшiнжеткiлiктiбарлықшаралардықолдануықажет.

Орындытәуекелегеркӛптегенадамдардыңӛмірінеқауіптӛндірумен,экологиялықапатқаупіменнемесеқоғамдықкүйзеліскеұштасатынболсаорындыдептанылмайды.Мұндайережеелдегіэкологиялықжағдайдыңнашарлауыментүсіндіріледі.Орындытәуекелетудіңшарттарынбұза отырыпқылмысжасаужазаныжеңілдететінмән-жайболыптабылады.

14. Бұйрықтынемесеӛкімдіорындау

Қылмыстықзаңӛзіүшінміндеттібұйрықтынемесеӛкімдіорындаужӛніндеіс-әрекетжасағанадамныңқылмыстықзаңменқорғалатынмүдделергезиянкелтіруіқылмысболыптабылмайтындығытуралынорманықарастырады. Қылмыстықжауаптылыққамұндайзиянкелтіргеніүшінзаңсызбұйрық немесеӛкімбергенадамтартылады.

Бұйрықтыорындаубойыншажасалғанәрекеттіңзаңдылығыныңшарттарыкелесідей:

• берілгенбұйрықнемесеӛкімоныорындаушытұлғаүшінміндеттіболса;

• бұйрықнеӛкiмтиістінысанда(реквизиттермен)жәнесоныберугеӛкiлеттiадамарқылыберiлгенболса;

• мiндеттiбұйрықтынеӛкiмдiорындаукезiндеорындаушымұндайбұйрықнеӛкiмнiңзаңсызекендiгiнұғынбаған болса.

Кӛрнеузаңсызбұйрықтынемесеӛкімдіорындағаныүшінқасақанақылмысжасағанадамжалпынегіздербойыншақылмыстықжауаптылыққатартылады.Аталғанжағдайдарӛлдердібӛліарқылықылмысӛқақатысуорыналады.

Кӛрнеузаңсызбұйрықтынемесеӛкімдіорындамауқылмыстықжауаптылықтыжоққашығарады.

1-тапсырма

Феткуловклубқабиалаңынамаскүйіндекеліп,ӛзіндӛрекіұстапайналасындағыбилептұрғандарғатиіседі.Нәтижесіндежанжалшығып,олсоққығажығылып,клубтанқуылады.КӛшедеФеткуловметаллтрубаменқаруланып,клубқақарайбеталады.АлдынаншыққанКошумовФеткуловтыңқолындағытрубасынтартыпалып,тоқтатпақшыболғаныменешнәтижешықпады.Клубтансыртқажүгіріпшыққанжасӛспірімдер

қолындағытрубасынжан-жаққасілтептұрғанФеткуловтыңқұқыққақайшыәрекетінтоқтатумақсатындаоғанбеталады.ЖасӛспірімСақтағановФеткулингежақындап,қолындағытрубасыналмақшыболғанкезде,Феткулиноғанқолындағытрубасыменсоққыжасап,соныңнәтижесіндеСақтағановауруханадакӛзжұмады.

БіріншісатылысотФеткулинқажеттіқорғанужағдайындаболдыдептанып,оғанқатыстықылмыстықістіқылмысқұрамыныңжоқтығынабайланыстықысқартты.

1.Соттыңшешімінегіздіма?

2-тапсырма

ТүндекәмелеткетолмағандарРахатовпенЕпишевНусуровқатиесіліавтокӛліктұрғанүйдіңауласынакіріп,кӛлікқақпағын(колпак)тонауғаәрекеттенеді.ӚзкӛлігінкүзетіптұрғанНусуровауладакүдіктідыбысестіп,Рахатовтұрғанбағытқааңшымылтығыменекіретоқжаудырып,оғанқолынкӛтерудібұйырды.НусуровтыңбұйрығынорындағанқорқыпқалғанРахатовӛзініңешнәрсежасамағандығынайтып,оқатпаудыӛтінеді.АлайдаНусуровқолдарынкӛтеріптұрғанРахатовқаекіретоқатады.АтылғаноқтыңбіреуіРахатовқатиіп,оныңденсаулығынаауырзиянкелтіреді.Нәтижесіндежәбірленушініңқолыкесіпалыныптасталады.

БіріншісатылысотНусуровтымүлкінежасалғанқолсұғушылыққақарсықажеттіқорғанужағдайындаәрекететіп,оныңшегіненшықтыдептаниды.Нусуровқажеттіқорғанушегіненшығыпкісіӛлтіругеоқталғандықүшінжауаптылыққатартылды.

1.Соттыңшешімізаңдыма?

3-тапсырма

ЛаскеровпенМухиевәйелдеріменЛаскеровтыңпәтеріндеспирттікішімдіктерішеді.Мухиевәйелдерменұрыссабастап,Ласкеровтыңәйелінетілтигізеді,содансоңоғанасбӛлмесінебарыпсӛйлесудіұсынады.ӘңгімебарысындаМухиевкенеттенЛаскеровтыасүйпышағыменұрып,шаншып-кесілгенмойынжарақатынкелтіреді.ЛаскеровмойнындатұрыпқалғанпышақтыжұлыпалыпжауапретіндеМухиевқаекіреттӛсінесоққыжасап,ӛкпесінезақымкелтіреотырып,шаншып-кесілгенжарақатсалады.НәтижесіндеМухиевқылмысорнындакӛзжұмды.

АлдыналатергеуменсоттаЛаскеровМухиевтіңқолыменқайтаданпышаққаұмтылғанынайтады.Ол:«меніңсанамдакімпышақтыбіріншіжұлыпалады,солтіріқаладыдегенойболды»,депкӛрсетті.

1.Ласкеровтыңәрекетіқажеттіқорғанужағдайындажасалдыма?

4-тапсырма

КүзетполициясыныңқызметкеріЗакирьяновұсақбұзақыАртықбаевтыұстаумақсатындаоағнқарсыоқжаудырып,оныңнәтижесіндеАртықбаевкӛзжұмады.

1.Закирьяновтыңәрекетінеқұқықтықбағаберіңіз.

5-тапсырма

ЕткомбинатыныңкүзетшісіСафинобъектінікүзетубарысындакомбинатаумағындаекібейтанысерадамдыкӛріпқалады.ОлардыұстаумақсатындаСафинолардыңтоқтауынсұрап,ескертушілікоқатады.АлайдабұлтұлғаларкейінанықталғандайҚарамановпенПімбетоветкомбинатыныңаумағынқоршаптұрғандуалжаққақарайжүгіреді.Сафинолареткомбинатыныңаумағыннанқашыпкетпекшіболғандаекіретоқжаудырады.ЖаудырылғаноқтыңнәтижесіндеПримбетовкӛзжұмып,Қарамановтыңденсаулығынажеңіл жарақаткелтіріледі.

1.Әрекеттіңқылмыстылығынжоққашығаратынмән-жайлартуралыкӛзқараснегізіндеСафинніңәрекетінбағалаңыз.

13-тарау.Жазаның түсінігіменоның мақсаттары

1. Жазаныңтүсінігі

2. Жазаныңмақсаттары

3. Жазажүйесі

1. Жазаныңтүсінігі

Жаза–бұл соттың үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттіңмәжбүрлеушарасы.Жазақылмысжасауғакiнәлiдептанылғанадамғақолданыладыжәнеоладамдықұқықтары мен бостандықтарынанҚылмыстық кодекспенкӛзделгенайырунемесеолардышектеуденкӛріністабады.

Қылмыстықжазаныңбелгілері:

• онытағайындаудыңнегізіболыптектұлғаныңқылмысжасауытабылады;

• жариясипатқаие:жазамемлекетатынантағайындалады;

• қатаңжекесипатқаие:жазатекқылмысжасағантұлғағақатыстықолданылады;

• текзаңдыкүшінеенгенсоттыңүкімібойыншатағайындалады.