3. Қанның негізгі биохимиялық көрсеткіштері, қалыпты

Жалпы белок	62 – 80 г/л
Альбумин	35 – 52 г/л (56,5-66,5%)
Глобулин	18 – 34 г/л (33,5-43,5%)
Альфа1	(2,5-5%)
Альфа2	(5,1-9,2%)
Бета	(8,1-12,2%)
Гамма	(12,8-19,0%)
Креатинин	50-115 мкмоль/л
Несеп нәрі	4,20-8,3 ммоль/л
Шумақтық фильтрация	80-120 мл/мин
Түтікшелік реабсорбция	97-99 %
Несеп қышқылы	149-404 мкмоль/л (әй) 214-458 мкмоль/л (ер)
Кальций жалпы	2,2-2,75 ммоль/л
Кальций иондалған	1,0-1,15 ммоль/л
Хлоридтер	95-110 ммоль/л
Бейорганический фосфор	0,81-1,55 ммоль/л
Сілтілі фосфатаз	31 – 108 ед.
Темір	7,16-26,85 мкмоль/л (әй) 8,95-28,65 мкмоль/л (ер)
Қан сарысуының жалпы темір байланыстыру қасиеті	50-84 мкмоль/л
Ферритин	12-150 мкг/л (әй) 15-200 мкг/л (ер)
Трансферриннің темірге қанығу пайызы	16-50 %

4. Қанның қышқылды-сілтілі көрсеткіштері

РН	Капилл, қаны
	Көктамыр қаны	7,32-7,42
Көмірқышқыл газының қанда кернелуі (рСО2)
Капилляр қаны	еркек	32-45 мм с.б.б..
	әйел	35-48 мм с.б.б.
Көктамыр қаны		42-55 мм с.б.б.
Оттегінің қанда керенлуі (рО2)
Капиллар қаны		83-108 мм с.б.б.
Көктамыр қаны		37-42 мм с.б.б.
Оттегі, қанығу %		95-98 %
Қан плазмасындағы стандартты Бикарбонат (АВ, ВS)
Капилляр қаны		18-23 ммоль/л
Көктамыр қаны		22-29 ммоль/л
Буферлік негіздер (В. В.)		43,7-53,6 ммоль/л
Негіздер артығы (избыток) (В. Е.)		0±2,3 ммоль/л
Жалпы көмірқышықыл (Н2СО3)		22,2-27,9 ммоль/л

5. Натрийдің экскрецияланатын фракциясын анықтау әдісі (feNa):

(Na⁺ зәрдегі/ Na⁺ плазмадағы) / (креатинин зәрдегі/креатинин плазмадағы) х 100

6. Мочевинаның экскрецияланатын фракциясын анықтау әдісі (feUr):

(Ur зәрдегі/ Ur плазмадағы) / (креатинин зәрдегі/креатинин плазмадағы) х 100

* Ur - мочевина

БЖЗ тақырыбы бойынша тесттік сұрақтар

1. БЖЗ дамығанда бүйрек қызметін алмастыру терапиясын қолдануға абсолютті көрсеткіш болып табылмайды:

1. гиперкалиемия

2. гиперкреатиинемия

3. коррекцияланбайтын ацидоз

4. өкпе ісінуі

5. асқынулармен ауыр уремия

2. БЖЗ кезінде катаболизммен күресу үшін қолданылады:

1. инфузиялық терапия

2. парентералды тамақтандыру

3. өздігінен энтералды тамақтандыру

4. назогастралды зонд арқылы тамақтандыру

5. Б, В, Г пунктерін дұрыс қолдану

3. Жедел тубулярлы некроз кезінде шумақтық фильтрация жылдамдығы төмендеуінің негізгі тетігіне жатпайтын патофизиологиялық үдерісті көрсетіңіз:

1. өзекше эпителиоциттерінің жаппай жойылуы

2. ісінген өзекшелермен vasa recta кеңістігінің қысылуы және кішіреюі

3. базалды мембрананың жарылуы және подоциттердің жойылуы

4. зақымдалған өзекше эпителиі арқылы гломерулярлық сүзілудің кері ағысы

5. эпителиоциттердіңі кеңістікте сылынуы және өзекшеішілік бітелу

4. 2012 жылғы KDIGO ұсынысымен БЖЗ 1-ші (R) сатысында бастапқымен салыстырғанда сарысулық креатинин деңгейінің жоғарлау дәрежесін көрсетіңіз:

1. 1,5-1,9 есе

2. 1,5-3 есе

3. 150-200%-ға

4. 1,5 есеге дейін

5. өзгермейді

5. 2012 жылғы KDIGO ұсынған RIFLE жіктелуі бойынша БЖЗ 2-ші (I) сатысында бастапқымен салыстырғанда сарысулық креатинин деңгейінің жоғарлау критерийін көрсетіңіз:

1. бастапқыдан 2-2,9 есеге жоғарлауы

2. 2 есеге дейін

3. бастапқыдан 100-150%-ға

4. 1,5 есеге дейін

5. бастапқыдан 3 есеге жоғары

6. 2012 жылғы KDIGO ұсынған RIFLE жіктелуі бойынша БЖЗ 3-ші (F) сатысында бастапқымен салыстырғанда сарысулық креатинин деңгейінің жоғарлау критерийін көрсетіңіз:

1. бастапқыдан 3 есеге жоғары немесе ≥353мкмоль/л немесе БАТ басталуы

2. бастапқыдан 5 есеге жоғары немесе ≥400мкмоль/л немесе БАТ басталуы

3. бастапқыдан 7 есеге жоғары немесе ≥500мкмоль/л немесе БАТ басталуы

4. бастапқыдан 2 есеге жоғары

5. бастапқыдан 1,5 есеге жоғары

7. АҚҚ қандай деңгейден төмен болғанда шумақтарда сүзілу үдерісі азаяды?

1. 50 мм.с.б.б.

2. 70 мм.с.б.б.

3. 100 мм.с.б.б.

4. 120 мм.с.б.б.

5. АҚҚ төмендеуіне тәуелді емес

8. Адамның қан сарысуында қалыпты натрий деңгейін атаңыз:

1. 35-45 ммоль/л

2. 135-145 ммоль/л

3. 50-100 ммоль/л

4. 100-200 ммоль/л

5. 0-200 ммоль/л

9. Гипернатриемияның ең қауіпті асқынуын атаңыз:

1. Коллапс

2. Ми ісінуі

3. Ауыздың құрғауы

4. Қан кету

5. Жүрек тоқтауы

10. Адамның қан сарысуында калийдің қалыпты деңгейін атаңыз:

1. 1,5-2,5 ммоль/л

2. 3,5-5,0 ммоль/л

3. 5,0-10,0 ммоль/л

4. 10,0-50,0 ммоль/л

5. 0-50 ммоль/л

11. Гиперкалиемия немен қауіпті?

1. Гипертония

2. Қан кету

3. Көрудің нашарлауы

4. Сүйектер сынғыштығы

5. Жүрек тоқтауы

12. Ересектерде қалыпты шумақтық фильтрация жылдамдығы, мл/мин:

1. 50-70

2. 80-90

3. 90-130

4. 130-150

5. 160-200

13. Проксималды өзекшелерде аз мөлшерде кері сіңіріледі:

1. Су

2. Натрий

3. Глюкоза

4. Мочевина

5. Амин қышқылдары

14. Диурез дегеніміз не?

1. Несептің ортаңғы порциясы

2. Несептің таңертеңгі порциясы

3. Несептің кешкі порциясы

4. Гемодиализ сенсынан кейінгі зәрдің көлемі

5. Белгілі бір уақыт аралығындағы зәрдің көлемі

15. Бүйрек қызметін бағалау үшін ақпаратты болып табылмайды:

1. Қан сарысуының креатинині, несеп нәрі

2. Қандағы гемоглобин эритроциттерінің деңгейі

3. Қанның қышқыл-сілтілік жағдайы

4. Гипокальциемия және гиперфосфатемия болуы

5. Ісінулер және протеинурия

16. Фуросемид диурезді ынталандырады:

1. Жинақтағыш түтікшелерде су өзекшелерін жабу арқылы

2. Проксимальды өзекшелерде натрий реабсорциясын төмендету арқылы

3. Генле ілмегінің өрлеуші бөлімінде натрий мен хлордың реабсорбциясын төмендету арқылы

4. Дисталды өзекшелерде натрий реабсорбциясын төмендету арқылы

5. Зекшелерде судың тартылуы, өйткені ол – осмостық диуретик

17. Перитонеалды диализге арналған классикалық ертіндінің негізін құрайтын не?

1. Плазма

2. Глюкоза

3. Альбумин

4. Сарысу

5. Кристаллоидтар

18. Гемодиализ сеансы уақытында қандай асқыну кездесуі мүмкін?

А) Қан кету

Б) Диализатор тромбозы

В) Артериалық қан қысымынң төмендеуі

Г) Артериалық қан қысымынң жоғарлауы

Д) Аталғандардың барлығы

19. Перитонеалды диализ кезінде қандай асқыну байқалуы мүмкін?

1. Колит

2. Гепатит

3. Гастрит

4. Перитонит

5. Панкреатит

20. Диализатор тромбозының алдын алу үшін қажет?

1. Гемодиализ сеансы кезіндегі гепаринизация

2. Стерильді сумен диализаторды жуу

3. Науқасқа антиагреганттар тағайындау

4. Тромболитиктер тағайындау

5. Анемияны емдемеу

21. Төменде аталғандардан гемодиализге арналған уақытша қантамырлық ену түріне жатады:

1. Артерия-веналық фистула

2. Артерия-веналық шунт

3. Орталық венозды катетер

4. Синтетикалық қантамырлық протез

5. Алловенадан қантамырлық ену

22. Орталық венозды катетердің артықшылығы:

1. Вена кеңістігінің дилятациясы

2. Қанның турбулентті ағымы

3. Адекватты қан айналым жылдамдығы

4. Катетерден дистальді жатқан тіндердің гиперперфузиясы

5. Катетер салғаннан кейін бірден қан тамырларды қолдану мүмкіндігі

23. Төменде аталған катетерлердің қайсысын гемодиализ сеансына қолданған жөн?

1. 1-өзекті

2. 2- өзекті

3. 3-өзекті

4. 4- өзекті

5. Маңыздылығы жоқ

24. Гемодиализ өткізу мақсатымен катетер орнату үшін төменде аталған веналық қантамырдың ең қолайлысын таңдаңыз

1. Оң жақ ішкі мойындырық венасы

2. Сол жақ ішкі мойындырық венасы

3. Оң жақ сыртқы мойындырық венасы

4. Сол жақ сыртқы сойындырық венасы

5. Оң жақ сан венасы

25. Гемодиализ өткізу мақсатымен катетер орнату үшін төменде аталған веналық қантамырдың ең қолайлысын таңдаңыз

    1. Оң жақ ішкі мойындырық венасы

    2. Оң жақ бұғана асты венасы

    3. Оң жақ сан венасы

    4. Сол жақ бұғана асты венасы

    5. Сол жақ сан венасы

26. Орталық венаны катетеризациялау әдісі:

1. Беляев бойынша

2. Шмидт бойынша

3. Шварц бойынша

4. Сельдингер бойынша

5. Вишневский бойынша

27. Жасанды бүйрек аппаратының әсер ету ұстанымдарының бірін атаңыз:

1. аферез

2. диффузия

3. абсорбция

4. коагуляция

5. концентирлеу

28. Жасанды бүйрек аппаратының әсер ету ұстанымдарының бірі:

1. аферез

2. абсорбция

3. коагуляция

4. ультрафильтрация

5. концентирлеу

29. Жасанды бүйрек аппаратының әсер ету ұстанымы:

1. аферез

2. абсорбция

3. конвекция

4. коагуляция

5. концентирлеу

30. Диффузия деген не?

1. Концентрация градиенті бойынша молекулалардың қозғалысы

2. Концентрация градиентіне қарсы молекулалардың қозғалысы

3. Концентрация градиенті бойынша судың қозғалысы

4. Насос бойынша қанның қозғалысы

5. Судың ағысымен молекулалардың қозғалысы

31. Конвекция деген не?

1. Концентрация градиенті бойынша молекулалардың қозғалысы

2. Концентрация градиентіне қарсы молекулалардың қозғалысы

3. Концентрация градиенті бойынша судың қозғалысы

4. Насос бойынша қанның қозғалысы

5. Судың ағысымен молекулалардың қозғалысы

32. Гемодиализ үрдісі қайда жүреді?

1. насоста

2. магистральда

3. мониторда

4. диализаторда

5. фистулада

33. Төменде аталған иондардың қайсысы диализаттан қанға өте алады?

1. калий

2. ақуыздар

3. натрий

4. фосфор

5. магний

34. Төменде аталған иондардың тағы қайсысы диализаттан қанға өте алады?

1. ақуыздар

2. калий

3. фосфор

4. магний

5. бикарбонат

35. Төменде аталған қай иондардың диффузиясын гемодиализ аппаратымен рететуге болады?

1. калий

2. натрий

3. фосфор

4. креатинин

5. несеп қышқылы

36. Гемодиализ кезіндегі ультрафильтрация деген не?

1. Суды шығару

2. Сумен байыту

3. Минералдармен байыту

4. Токсиндерді шығару

5. Ион алмасу

37. Гемодиализ кезіндегі ультрафильтрация үдерісі немен шақырылған?

1. Трансмембраналық қысым

2. Диализат құрамы

3. Қан электролиттерінің құрамы

4. Қанның онкотикалық қысымы

5. Қанның осмостық қысымы

38. Гемодиализ өткізу кезінде тромбоздың алдын алуы:

1. антикоагуляция

2. гемодилюция

3. антиагрегация

4. вазодилятация

5. анальгезия

39. Гепаринмен болюсті антикоагуляцияның ұсынылған режимі, Ед/кг:

1. 20-40

2. 50-100

3. 300-500

4. 700-1000

5. 1200-1500

40. Коагулограмманың қай параметрлері бойынша антикоагуляцияның адекваттылығын бағалауға болады:

1. Фибриноген

2. Этанолды тест

3. Протромбинді индекс

4. Рекальцификацияның белсенді уақыты

5. Белсенген жекелеген (частичное) тромбиндік уақыт

41. Антикоагуляция жасағанда БЖТУ (АЧТВ) қандай өзгерісі гемодиализ өткізу үшін адекватты болып табылады?

1. 2 есеге дейін ұзаруы

2. 4 есеге дейін ұзаруы

3. 2 есеге қысқаруы

4. 4 есеге қысқаруы

5. Өзгеріссіз

42. Аталғандардан калийдің қандай деңгейі диализдік емді жүргізуге көрсеткіш болып табылады?

1. 6,5 ммоль/л

2. 6,0 ммоль/л

3. 5,5 ммоль/л

4. 5,0 ммоль/л

5. 4,5 ммоль/л

43. Бүйрек жеткіліксіздігі бар гипергидратацияланған науқастарда диализ өткізердің алдында жиі байқалады:

1. Сұйылту гипонатриемиясы

2. Гипернатриемия

3. Ацидоз-тәуелді гипернатриемия

4. Альдостерон-тәуелді гипонатриемия

5. Әрқашан натрий концентрациясы қалыпты

44. БСА соңғы сатысы дамыған науқастарда диализ өткізгенге дейін жиі байқалады:

1. Метаболикалық ацидоз

2. Метаболикалық алкалоз

3. Тыныс ацидозы

4. Тыныс алкалозы

5. Қалыпты ҚСЖ

45. Қалыпты жағдайда қанның рН-ы:

1. 7,0-7,35

2. 7,45-7,55

3. 7,35-7,45

4. 6,7-7,1

5. 5,5-6,5

46. Диализ кезіндегі гипотензияның клиникалық симптомдары:

1. Тырысулар

2. Құсу, жүрек айну

3. Әлсіздік, бас айналу

4. Болмауы да мүмкін

5. Аталғандардың барлығы

47. Диализде жедел гипотензиямен күресу шараларына кірмейді:

1. Физиологиялық ертінділерді тамшылатып енгізу

2. Ультрафильтрацияны азайту

3. Физиологиялық ертіндіні болюсті енгізу

4. Назальді оксигенация

5. Диализді тоқтату

48. Ағза сұйықтықтарында азот қалдықтарының жиналуына әкелетін, кенеттен пайда болған, тез дамитын, бүйрек қызметінің потенциалды қайтымды бұзылысы қандай синдром?

1. Эклампсия

2. Нефротикалық синдром

3. Бүйректің жедел зақымдалуы

4. Созылмалы бүйрек жетіспеушілігі

5. Созылмалы бауыр жетіспеушілігі

49. БЖЗ анықтауға қолданылатын RIFLE критерийлерін көрсетіңіз:

1. Шумақтық фильтрация және АҚҚ

2. Шумақтық фильтрация және ісінулер

3. Өзекшелік реабсорбция және диурез

4. Шумақтық фильтрация және диурез

5. Өзекшелік реабсорбция және анемия

50. Бүйректің жедел зақымдалуына алып келетін алып келуі мүмкін себептер, біреуінен басқасы:

1. Нефрондардың үдемелі және қайтымсыз деструкциясы

2. Бүйрек қантамырларының перфузиясының айқын төмендеуі

3. Несеп шығару жолдарының кез келген жерінде зәр ағысына кедергі болуы

4. Минимальды өзгерісті ауру кезінде подоцит аяқшаларының ажырауы

5. Бүйректің кез келген бөлімінің ауыр зақымдалуының нәтижесі (жедел өзекшелік некроз, жедел гломерулонефрит және т.б)

51. Төменде берілгендердің қайсысы гемолитико-уремиялық синдромға тән?

    1. гипертензия + ісіну + тромбоцитоз

    2. гиперазотемия + нефротикалық ісінулер

    3. билирубинемия + аутоиммунды анемия

    4. тромбоцитоз + уремия + аутоиммунды анемия

    5. гемолитикалық анемия + азотемия + тромбоцитопения

52. Гемолитико-уремиялық синдром ненің салдарынан дамиды:

    1. Шок

    2. Саңырауқұлақтармен улану

    3. Нитраттармен улану

    4. Қанның тамырішілік ұюы

    5. Эндотелийге шиготоксиннің әсері (Stx-HUS)

53. Қандай дәрілік заттан жиі БЖЗ дамиды?

    1. Макролидтер

    2. Пенициллиндер

    3. Ко-тримаксазол

    4. Цефалоспориндер

    5. Аминогликозидтер

54. Атипті ГУС-қа біреуінен басқасы тән:

    1. Диареямен басталуы

    2. H факторының мутациясы

    3. I факторының мутациясы

    4. Диареяның болмауы

    5. MCP мутациясы

55. Зақымдалу тетігі бойынша гемолитико-уремиялық синдром жатады:

    1. Жүйелі васкулиттерге

    2. Қантамырларының иммунды зақымдалуына

    3. Антифосфолипидті синдромға

    4. Тромботикалық микроангиопатияға

    5. Шумақтардың иммунды зақымдалуына

56. Жүктіліктің ерте кезеңдерінде дамыған БЖЗ ең мүмкін болатын себебін көрсетіңіз:

    1. Қант диабеті

    2. Уақытынан ерте босану

    3. Жедел гломерулонефрит

    4. Вегето-тамырлық дистония

    5. Септикалық аборттың салдары

57. Жүктіліктің кеш кезеңдерінде БЖЗ дамуына себеп болуы мүмкін:

    1. Жатырдың жыртылуы

    2. Жүктілер нефропатиясы

    3. Созылмалы гипертензия

    4. Созылмалы пиелонефрит

    5. Антифосфолипидті синдром

58. БЖЗ биомаркерлерін көрсетіңіз, біреуінен басқасы:

    1. IL 18

    2. KIM 1

    3. KIM 2

    4. NGAL

    5. Midkine

59. Жүйелі васкулиттер кезіндегі БЖЗ себебі қандай?

    1. ТҮГН

    2. Гиповолемия

    3. Кардиогенді шок

    4. Бүйрек артериясының стенозы

    5. Постреналды обструкция

60. Жедел интерстициалды нефрит нәтижесінде дамыған БЖЗ ағымы:

    1. Пререналды

    2. Реналды

    3. Функционалды

    4. Постреналды

    5. Обструктивті

Тест сұрақтарының дұрыс нұсқалары:

№	Вариант	№	Вариант
	Б		Д
	Д		Г
	В		В
	А		Д
	А		Б
	А		А
	Б		А
	Б		А
	Б		Б
	Б		Д
	Д		А
	В		А
	Г		А
	Д		А
	Д		В
	В		Д
	Б		А
	Д		В
	Г		Г
	А		Г
	В		Д
	Д		Д
	Б		Д
	А		А
	А		Г
	Г		Д
	Б		А
	Г		В
	В		А
	А		Б

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Фобель С., Едельштейн Ч.Л., Кронин Р.Е. Больные с острой почечной недостаточностью. В кн. Руководство по нефрологии. Под ред. Р.В.Шраера, 2009.

2. Ахмад С. Клинический диализ. Руководство, 2011 г.

3. Acute renal failure. In: Oxford Handbook of Nephrology and Hypertension. Ed. S.Steddon, N.Ashman, A.Chesser, J.Cunnungham, 2006. Р.69-139.

4. Томилина Н.А., Подкорытова О.Л. Острая почечная недостаточность. Нефрология и диализ, Т11, 2009 №1. С.4-20.

5. Практические клинические рекомендации KDIGO 2012. Перевод под редакцией А.М.Андрусева, Е.М.Захаровой и др. Cтр. 19-25.

6. Continuous renal replacement therapy. J.A.Kellum et al. Oxford, University Press, 2010.

7. Leung KC, Tonelli M, James MT. Chronic kidney disease following acute kidney injury-risk and outcomes. Nat Rev Nephrol 2013; 9: 77–85.

8. McCoy AB, Cox ZL, Neal EB et al. Real-time pharmacy surveillance and clinical decision support to reduce adverse drug events in acute kidney injury: a randomized, controlled trial. Appl Clin Inform 2012; 3: 221–238.

9. Joyce VR, Smith MW, Johansen KL et al. Health-related quality of life as a predictor of mortality among survivors of AKI. Clin J Am Soc Nephrol 2012; 7: 1063–1070.

10. Palevsky PM. Chronic-on-acute kidney injury. Kidney Int 2012; 81: 430–431.

11. Aitken E, Carruthers C, Gall L et al. Acute kidney injury: outcomes and quality of care. QJM 2013; 106: 323–332.

12. German EHEC-HUS Registry. The German 2011 epidemic of Shiga toxinproducing E. Coli–the nephrological view. Nephrol Dial Transplant 2011; 26: 2723–2726.

13. Mehta RL. Timed and targeted therapy for acute kidney injury: a glimpse of the future. Kidney Int 2010; 77: 947–949.

14. Prasad Davarajan Neutrophil gelatinase-associated lipocalin (NGAL): A new marker of kidney disease. Scand J Clin Lab Invest Suppl 2009;89-94.

15. Bennett M. R., Dent C. L. et al. Urinary NGAL predicts severity of acute kidney injury after cardiac surgery: a prospective study. Clin. J. Am. Soc. Nephrol. 2008; 3 (3): 665–673.

16. Prozialeck WC, Vaidya VS, Liu J. Kidney injury molecule-1 is an early biomarker of cadmium nephrotoxicity. Kidney International (2007) 72, 985–993.

75