«Жабық» түріндегі киімнің жылу қорғаушылық қасиеттерінің көрсеткіштері.

Желді жағдайларда киім бөліктеріндегі материалдар пакетінің әр түрлі қалыңдығымен шартталған соммалық жылудың қарсыласуының әр түрлілігі үтіктеледі, егер бұл аймақтарға қозғалмалы ауалар әсер ететін болса. Салыстырмалы түрде тыныштықты ауа кезінде иық аймағындағы материалдар пакетінің қалыңдығы 23-тен 36 мм-ге дейін үлкеюі R_сум 15% көтерілуіне, ал жел кезінде V_жел =4-10 м/с әкеп соғады (иықтың желденуі жағдайында). Осы аймақтың жылу изоляциялылығының әр түрлілігі материал пакетінің ауа өткізгіштігі кезінде В_р = 40 дм³/(м²×С) көбейтіледі. Бұның болу себебі жылу изоляциялық қабатының қалыңдығы үлкейген сайын ондағы конвекцияның күшеюі болады. Киімнің R_сум кішірею дәрежесі желдің жылдамдығына және материалдар пакетіне В_р байланысты. Материал пакетінің белгілі бір қалыңдығы В_р негізгі матаға байланысты немесе негізгі мата астындағы арнайы астарға байланысты қамтамасыз етіледі.

Киімдегі материал пакетінің В_р белгісі желмен V_жел өскен сайын оның жылу изоляциялық қасиеттерінің сақталуы жоғарылайды. Мысалға, V_жел = 2 м/с кезінде әрбір 10 дм³/(м²×С) киімдегі жылулық қарсыласуының төмендеуі оның ауа өткізгіштігі жоғарылайды, ол 1,25% құрайды, ал V_жел=4; 6; 8; 10 м/с кезінде сәйкесінше 3,5; 4,5; 5,5; 5,7% болады.

Келтірілген берілгендер V_жел және В_р байланысты киімнің жылу изоляциялық қасиеттерін болжауға мүмкіндік береді.

Берілген киім түрінің жылулық қарсыласуының төмендеу дәрежесі В_р және V_жел байланысты мына теңдеумен анықталады:

С=(0,07В_р+2)×V+5

Мұндағы:

С – киімнің термикалық қарсыласуының орташа сынық төмендеуі, %;

V В_р м/с.

«Ашық» түріндегі киімнің жылу изоляциялық қасиеттерінің көрсеткіштері.

Зерттеу нәтижесінде қысқы пальтоның жылу изоляциялық көрсеткіштері киімдегі материал пакеті В_р мен жел ағынының адамның салқындану интенсивтілігінің жоғарылайтынын көрсетеді.

Пальто киген адамның В_р = 0-ден 7- дм³/(м²×С) ие болатын жылу жоғалтушылығы жылдамдық диапозоны 10м/с дейін біршама бірдей. Берілгендердің анализі 2 м/с V_жел дейін В_р = 0-ден 6- дм³/(м²×С) кезінде киімнің жылу изоляциялық қасиеттеріне аз әсер ететінін көрсетеді. V_жел = 4м/с бастап киімдегі жылулық қарсыласуы әр түрлілігі нақтырақ көрінеді (әсіресе V = 8-10 м/с кезінде).

Жүру кезінде пальтода да киім жинағындағы жылулық қарсыласу қосымша ≈18% төмендейді. V_жел және В_р байланысты киімнің R_сум өзгеруі мына теңдеумен анықтаулады:

R_сум.в.= 0,82 R_{сум.н.в.}- (0,00018 В_р+0,0093) V

Мұндағы:

R_сум.в. – жел жағдайындағы киімнің жылулық қарсыласу соммасы, м²×С/Вт;

R_{сум.н.в.} – физикалық тыныштық жағдайындағы адаммен анықталған қозғалмайтын ауа кезіндегі киімнің жылулық қарсыласу соммасы, м²×С/Вт;

В_р – пальтоның материал пакетінің ауа өткізгізтігі, дм³/(м²×С);

V – жел жылдамдығы, м/с.

R_{сум.н.в.} біле отырып, материал пакетінің орташа өлшенген қалыңдығын анықтауға болады.

Жылудан қорғауға арналған киімді жобалаудағы негізгі мақсаттары.

Ысытылған ортаның адам ағзасына әсері.

Тұрмыста адам жаздыкүні ыстық ортаның әсеріне түседі, ал өндірісте кейде бүкіл жыл бойына (айна-металлургиясы).

Ысып кетуден адамды қорғау-өте қиын тапсырма, себебі адамды бір мезгілде жылу ағыннан қорғау керек (күн радиациясынан, бір қатар жылу шуағының ағынынан) және ағзада құралатын жылу беруді қамтамасыз ету.

Жаз мезгілінде адам біздің республикамыздың көпшілік бөлігінде жылулық әсерген ие болады. Бөлме киімнің комплектісін киген адамның жылулық ыңғайлығы (R_сум.= 0,155 м²×с/Вт) t_в.≈22 °С кезінде байқалады. t_в. = 25 °С кезінде жеңіл киім қажет етіледі. (R_сум. ≈ 0,08 м²×с/Вт), ал t_в.>25 °С кезінде кез-келген киім киген адамда термореттеушілік үдірістерінің күшеюі пайда болады.

Жоғарғы ауа температурасы t⁰ кезінде үлкен жылдамдықты жел ортаның ысу әсерін жоғарылатады. Жел кезінде жоғарылайтын шаңды ауа дене бетінің кірленуіне ықпал етеді. Бұл тер шығатын жолдарының шаңдануы әсерінен тер бөлушілігінің төмендеуіне әкеп соғады. Тұзды сөл бөлушілігінің жұмысы бұзылады, тері құрғақтанады, жылу өтімділігі азаяды.

Киім көмегімен адам ағзасының шектен тыс ысуының метеорологиялық факторлар әсерінің азаюы мүмкін.