Ход урока

1. Арганізацыйны момант.

Пажаданне вучням поспехаў, плённай і сумленнай працы, добрага настрою.

2. Арфаграфічная хвілінка.

Гульня «Эстафета».

В ыходзячы па адным ад кожнай з трох каманд, вучні на дошцы запісваюць дзеясловы з прыстаўкамі. За правільна запісанае слова налічваецца і бал, за хуткасць — і бал дадаткова. Запісваючы слова, вучань павінен растлумачыць правапіс прыстаўкі.

3. Хвілінка чыстапісання.

• Падбярыце аднакаранёвыя словы. Выдзеліце корань, канчатак. Спішыце сказ, устаўце прапушчаныя літары.

Сасне не страшныя ні м..ро.., ні сп.кота, ні ве..ер.

• Абазначце канчаткі ў словах.

4. Тлумачэнне новага матэрыялу.

Спачатку настаўнік праводзіць апытванне па ўжо вядомым матэрыяле.

• Назавіце часткі слова.

• Што такое корань?

• Што называецца прыстаўкай? Для чаго яна служыць?

• Што называецца суфіксам? Для чаго ён служыць?

• Што называецца канчаткам? Для чаго ён служыць?

• Сёння мы пазнаёмімся з часткай слова — асновай слова.

• Спішыце словы. Абазначце ў іх канчаткі.

Зерне, прырода, старонка, гняздо, галлё, вяселле, кашуля, клён, возера, эскімо, аловак.

• Выдзеліце частку слова без канчатка — Гэта аснова слова.

• Запомніце! Аснова слова — частка слова без канчатка.

Фізкультхвілінка.

5. Замацаванне новага матэрыялу.

—Дзеці, зараз вам неабходна будзе прачытаць прапанаваныя тэксты, вызначыць аднакаранёвыя словы. Затым спішыце тэкст, у выдзеленых словах абазначце канчатак і аснову.

І варыянт

Асаку каса касіла, асака касу прасіла:

• Не касі мяне, каса. згіне ўся мая краса. (X. Ляшкевіч.)

ІІ варыянт

Сёння досвіткам Аўсей злавіў аўсянку ў аўсе.

Быў авёс расяны зранку — у расе ўся аўсянка. (К. Камейша.)

• Што такое аснова слова?

• Як выдзеліць аснову слова? (Змяніць форму слова, выдзеліць канчатак, потым абазначыць частку слова без канчатка. Гэта і ёсць аснова слова.)

Работа па групах.

• 3 якіх частак можа складацца аснова слова? Складзіце па схемах словы:

1-я група — спісаць, разабраць словы па саставу, карыстаючыся раней вызначаным парадкам разбору слова па саставу.

Прыпалкі, абвестка, падгор’е, згустак, прыпынак, падвячорак, нескладуха, пералаз.

2-я група — адказаць на пытанні адным словам, адказы запісаць, разабраць словы па саставу.

• Хто будуе дамы? (Будаўнік.)

• Хто працуе ў калгасе? (Калгаснік.)

• Хто працуе ў шахце? (Шахцёр.)

• Хго піша апавяданні? (Пісьменнік.)

• Хго іграе на цымбалах? (Цымбаліст.)

• Хто водзіць паязды? (Машыніст.)

• Хто водзіць самалёт? (Лётчык.)

6. Вынікі ўрока. Рэфлексія.

—Якую частку слова і чаму можна назваць «сувязным»? (Канчатак. Гэта частка слова служыць для сувязі слоў у сказах.)

• Ці існуюць словы без канчаткаў? (Існуюць. Напрыклад, нязмен- ныя словы.)

• Ці сустракалі вы словы без асноў? (Не.)

• Што такое аснова слова? (Частка слова без канчатка.)

• Яквыдзеліць аснову? (Змяніць форму слова, выдзеліць канчатак, по- тым абазначыць частку слова без канчатка. Гэта і ёсць аснова слова.)

• Што вас асабліва зацікавіла сёння на ўроку?

• Вы добра папрацавалі, дзякуй за ўрок. Мне было вельмі цікава і зусім няцяжка працаваць з вамі.