- •1,Физиология ұғымы
- •2.Ауыздағы ас қорытылу.
- •3.Ұйқы безі, гормондары
- •1.Ағзаның ішкі ортасы туралы түсінік
- •2. Асқазандағы ас қорыту
- •3. Бүйрекүсті безі. Қыртысты қабатының гормондары
- •1.Қанның функциясы, физико-химиялық қасиеті
- •2. Аш ішекте астың қорытылуы
- •Асты сіңіру.
- •Ас сіңіру механизмі.
- •3. Бүйрекүсті безі, милы қабатының гормондары
- •1.Қанның құрамы, қан плазмасы және оның құрамы
- •2.Сіңірілу және оның физиологиялық маңызы
- •3.Жыныс бездері. Ер және әйел жыныс бездерінің гормондары
- •1.Қан және формды элементтері. Эритроцит
- •2.Ағзадағы зат алмасу жүйесіне түсінік.
- •3.Қозғыш тіндерге түсінік
- •1.Қанның формды элементтері. Лейкоцит, қасиеттері мен қызметі
- •2.Дәрумендерге түсінік және олардың маңызы
- •3.Жүрек биотогы және оның тіркелуі (экг)
- •2.Бүйрек физиологиясы, құрылысы
- •3.Биоэлектрлік құбылыстың тірі тінде пайда болуы
- •1.Тромбоциттердің қасиеті мен функциясы
- •2.Юкстагломерулалық аппарат
- •3.Бүйрекүсті безі. Қыртысты қабатының гормондары
- •1.Гемостаз. Қанның ұюы және ұюға жүйе
- •2.Нефрон құрылысы
- •3.Синапс туралы түсінік, құрылысы, құрылымы және түрлері
- •1.Қан топтары.
- •2. Зәрдің түзілуінің механизмі. Шумақтық сүзілу
- •3.Парабиоз туралы түсінік. Қозғалыс аппараты..
- •Еттің жиырылуы.
- •1.Гемостаз. Қанның ұюы және ұюға жүйе
- •Түтікшелердегі сіңірілу (Реабсорбция)
- •Бұлшық еттердің физиологиялық қасиеті. Бұлшық еттің жиырылу түрлері
- •Бұлшықеттің жиырылу түрлері.
- •1.Кіші және үлкен қанайналым шеңбері
- •2.Жинағыш түтіктердің қызметі
- •3.Нейронның қызметі мен құрамы
- •1.Жүрекке анатомиялық мінездеме
- •2.Бүйрек қызметін реттеу
- •3.Рефлекс. Рефлекстік доға
- •1.Жүрек бұлшықетінің физиологиялық қасиеті
- •2.Зәрдің құрамы
- •3.Рефлекстік жіктелуі
- •1.Жүрек айналымы, оның кезеңдері
- •2.Зәр шығарудың механизмі
- •3.Жүйке орталығы жайлы түсінік
- •1.Жүрек қызметінің сыртқы белгілері ( жүрек тондары , жүрек ұшы, соққысы)
- •2.Тері бездері, терінің бөлінуі
- •3.Жұлынның орталығы және функциясы
- •1.Жүрек қызметінің көрсеткіштері
- •2.Ішкі сөлініс бездеріне жалпы мінездеме
- •3.Сопақша мидың физиологиялық рөлі
- •1.Жүрек қызметінің реттелуі
- •2.Гормон түсінігі және қасиеті
- •3.Орталық мидың физиологиялық рөлі, құрылымы
- •1.Қантамырларының түрлері, құрылысы, ерекшеліктері
- •2.Гипофиздің физиологиялық рөлі. Гипофиздің алдыңғы, артқы, ортаңғы бөлім гормондары
- •3.Мишықтың физиологиялық маңызы
- •1.Қан қысымы, пульс туралы түсінік
- •2.Қалқанша безі, оның физиологиялық маңызы
- •3.Жжж анатомиялық және физиологиялық ерекшеліктері
- •1.Лимфа құрамы, қасиеті
- •2.Гемостаз туралы түсінік
- •3.Жжж жайлы түсінік, шартты рефлекс түрлері
- •1.Тыныс алудың ағза үшін маңызы
- •2.Есте сақтау, маңызы және физиологиялық механизмі
- •3.Жжж түрлері
- •1.Тыныс алу жүйесіне анатомиялық мінездеме
- •2.Ұйқы физиологиясы
- •3.Сана туралы түсінік
- •1.Дем алу және дем шығару механизмі
- •2.Бас ми қыртысының қызметі және құрылысының ерекшеліктері
- •3.Рецепторлардың жіктелуі
- •1. Өкпе көлемі. Өкпе вентиляциясы
- •2.Аралық мидың физиологиялық рөлі
- •3.Жақыннан, алыстан көргіштік. Бейімделу
- •1.Асқазан ішек жолының қызметі
- •2.Айырша бездің физиологиялық рөлі
- •1.Ас қорыту маңызы
- •2.Базальды ядролардың қызметі және түзілуі
- •3.Вестибулярлы аппараттың физиологиялық рөлі
- •2.Тыныс алу орталығы, оның орналасуы
- •2.Тоқ ішекте ас қорытылуы
- •3.Дәм сезу және көркемдік мүшелер
- •1.Тамақтану туралы түсінік, физиологиялық маңызы
- •2.Ұлтабарда ас қорытылуы
- •3.Тактильді, температуралық және ауру сезімталдығы
- •1.Адамдағы жылу алмасу
- •2.Қалқанша маңы безі, физиологиялық рөлі
- •3.Рефлекс.Рефлекстік доға. Көру мүшесінің құрылысы. Көздің аккомадация механизмі. Бинокулярлы көру
- •Көру анализаторы
3.Жұлынның орталығы және функциясы
Жұлын цилиндр пішінді, омыртқа жотасының өзегінде орналысқан. Оның диаметрі 1см, ұзындығы 42 – 45 см. Жұлынның артқы және алдыңғы бөлігінде жоғары қарай созылған терең (борозда) жатады. Жоғары жағы сопақша миға жалғасады. Жұлын көлденең кесіндісінде 3 бөлімнен тұрады.
Жұлынның ортасында сұйықтыққа толы жұлын өзегі болады. Бұл сұйықтық жүйке жасушаларының тіршілік орталығы болып табылады.
Өзектің пішіні көбелекке ұқсас сұр зат (нейрон денелері мен дендриттердің шоғыры) қоршап тұрады.
Сұр заттың сыртында ақ зат (аксондардың жиынтығы) орналасады. Сөйтіп, жұлында ақ зат сыртында, ал сұр зат ішінде орналасады.
Сұр зат алдыңғы және артқы бүйірлерінен тұрады. әр бүйірде түбірлері (өсінді) бар.
Алдыңғы түбір қозғалтқыш нейрондардан тұрады. Одан шығатын түбірлер осы қозғалтқыш нейрондардың аксондары. Артқы түбір байланыстырғыш нейрондардан тұрады. Олар бүйірлерден тыс жерде сезгіш нейрондарға жалғасады. Артқы бүйірлерден шығатын түбірлер осы сезгіш нейрондар аксондарынан тұрады. Жұлынның ақ затты сұр заттан шығатын түбірлерден құралған. Омыртқааралық тесікте қимыл және сезім түбірлері қосылып, аралас жүйке түзеді. Одан соң олар алдыңғы және артқы тармақтарға тарайды, бұлардың әрқайсысы сезім және қимыл жүйке талшықтарынан тұрады. Сөйтіп, әр омыртқа тұсында жұлыннан екі жаққа қарай 31 жұп аралас жұлын жүйкелері таралады.
Қызметі: жұлын, негізінен, рефлекстік және өткізгіштік қызмет атқарады.
Жұлынның ақ заты өткізгіштік қызметін атқарады және оның әр бөліктерін өзара байланыстырып тұрады. Жұлын сезгіш нейрондардың аксондарынан түзілген артқы түбірден қозуды жоғары миға және мидан қозғалтқыш нейрондардың аксондарынан түзілген алдыңғы түбірлер арқылы шеткі жүйке жүйесіне төмен қарай өткізіп отырады.
Жұлынның рефлекстік қызметі: рефлекс (лат. Reflexus – жауап қайтару) ағзаның сыртқы және ішкі тітіркендіргіштерге орталық жүйке жүйесінің қатысуымен жауап қайтаруы. Рефлекс үрдісі рефлекстік доға арқылы жүзеге асады. Кез келген рефлекстік доға 5 бөліктен тұрады:
рецепторлар – жүйке ұштары
сезгіш нейрондар
жүйке орталығы
қозғалтқыш нейрондар
тітіркендіруге жауап қайтаратын мүше
–билет
1.Жүрек қызметінің көрсеткіштері
Жүрек жұмысының көрсеткіштеріне жүректің систолалық және минуттық көлемі жатады. Жүректің систолалық немесе соққы көлемі дегеніміз әр жиырылу кезінде сәйкес тамырларға жүректің ығыстырып шағаратын қанының мөлшері. Систолалық көлемнің шамасы жүректің өлшеміне миокард күйіне және ағзаға байланысты. Салыстырмалы тынышьытықтағы ересек сау адамның әр қарыншасының систолалық көлемі шамамен 70-80 мл-двы құрайды. Сөйтіп қарыншалар жиырылу кезінде артериялық жүйеге қанның 120-160 мл көлемі келіп түседі.
Жүректің минуттық көлемі дегеніміз-жүректің өкпе өзегі мен аортаға 1 минутта ығыстырып шығаратын қанның мөлшері. Орташа минуттық көлем 3-5 л құрайды. Жүректің систолалық және минуттық көлемі қан айналымының барлық аппаратының қызметін сипаттайды,