2.13 Ақпараттық қосымшаның функционалдық құрылымын сипаттау
Ақпараттық қосымша келесідей функционалдық бөлімдерден тұрады:
2.1-сурет – Ақпараттық қосымшаның функционалдық құрылымы
3 Программаның баяндалуы
3.1 Программаның баяндалуы
Программалық қамтамасыздандыру– АЖ мен техникалық құралдар кешенін функционалдығын қамтамасыздандыру мақсатында өңдейтін программа жиынынан тұрады. Программалық қамтамасыздандыру бірнеше программалардын тұрады.
Олар жүйелік программалық қатама, арнайы программалық қамтама, қолданбалы программалық қамтамалар болып бөлінеді. Бұнда жүйелік программалық қамтама дегеніміз біздің құрылатын программамыз немен қалай жұмыс жасай.Ал программаға арнайы программалық қамтамасына келетін болсақ алгоритм тіліндегі С# программасымен жұмыс жасай отырып мәліметтер базасын қолданбалы программалық қамтама Оracle database құрамыз. Бұны сұлба түрінде көрсететін болсақ.
3.1- сурет – Программалық қамтама
3.2.1 Жалпы мәліметтер
Ақпараттық жүйені құруда С# бағдарламалау тілі қолданылған. С# қазақ тілі болмағандықтан, қазақ әріптері ағылшын әріптеріне ауыстырылған. Программаның Қазахстан темір жол кассаларында билет сатудың ақпараттық жүйесін құру қарастырылған. Интерфейсі екі бөлімнен тұрады: әкімшілік бөлім және қолданушылар бөлімі. Қосымша программаны қалай қолдану көмекшісі бар.
3.2.2 Функционалдық тағайындалуы
Ең басты көз алдымызға көрінетіні, кассаның жұмыс істеу жүйесінің формасы көрінеді. Программа негізігі рейстерден, бағыт таңдаудан, билет таңдаудан, сатып алу қабаттарынан тұрады. Ақпараттық жүйенің жұмысында қарастырып отыратын болсақ, компьютердің көмегіне жүгініп автоматтандырылған жұмыс орынын қолдануымызға болады. Кез келген қолданушы бірінші тіркеліп болған соң өзіне керекті сұранысты қанағаттандыра алады.
3.2.3 Логикалық құрылымын сипаттау
1-10 - С# қолданылатын кітапханалар;
12 – 23 - Form1() – құру;
24- мәліметтер базасына қосылу командалар жинағы;
25 – кестелермен жұмыс істеу;
26 – Қатарлар мен жолдарды жаңартып отырады;
27-212 –жататын компоментерді жариялау;
213-367 – процедураларды жариялау;
368-369 – ашық және жасырын айнымалыларды жариялау;
370-379 –жататын компоментерді жариялау;
380-396 – процедураларды жариялау;
397-469 – ашық және жасырын айнымалыларды жариялау;
470 – интерфейс бөлімінің соңы;
471 – тұрақты мәндер бөлімі;
472-482 –тұрақты айнымалысы;
483-517 –тұрақты айнымалысы;
518-520 –тұрақты айнымалысы;
521-529 – айнымалыларды жариялау;
530 –программаның соңы;
531 –Программаның басы;
539 – интерфейс бөлімінің басы;
540-551 – керек кітапханаларды қосу;
552-600 – Tform3-ке жататын компоментерді жариялау;
601 – процедурасын жариялау;
602-ашық және жасырын айнымалыларды жариялау;
621 – интерфейс бөлімінің соңы;
622-630 – айнымалыны жариялау;
631-633 – B процедурсы, үшінші форманы жабады;
634 –Программаның соңы.
635 –программаның соңы;
636 –Программаның басы;
637 – интерфейс бөлімінің басы;
638-639 – керек кітапханаларды қосу;
640-642 –жататын компоментерді жариялау;
643 – процедурасын жариялау;
644-645 – ашық және жасырын айнымалыларды жариялау;
646 – интерфейс бөлімінің соңы;
647-648 – айнымалыны жариялау;
469-650–үшінші форманы жабады;
651–Программаның соңы.
3.2.4 Программаны шақыру және жүктеу
Прогамманың жүктелуі үшін Windows операциялық жүйесі қажет. Шақыру үшін Қазахстан темір жолын кассасының билеттерін сатудың жүйесін құру барысында С# файылын жүргізу керек. Алдымен программаның негізгі бөліміне С# файлы жүктеледі. Бұл файлда кассадағы мәліметтер қоры орналасқан.
3.2.5 Программаның орындалуына қажетті техникалық құралдар кешені
Компьютер Pentium 4 CPU 2.26 гигагерц, жедел жады - 512 мегабайт, дискілік жады - 40 гегабайт, монитор – Samsung SyncMaster 793mb, пернетақта, тышқан.Кіріс мәліметтерге долаушы тіралы мәліметтер- куәлік номері, аты-жөні, туылған күні, ЖСН жатады. Осы мәліметтер негізінде касса қызметкерлері билетті даярлап береді.
3.2.6 Кіріс мәліметтер
Кіріс мәліметтерге біздің енгізетін ақпараттардың барлығын жатқызуға болады. Олар базаға администратор енгізетін мәліметтер барлық жүретін бағыттарды, рейстерді, қалаларды және уақыттарды барлығын енгізіп отырады. Ал қолданушылар енгізу мәліметтеріне тек керекті ақпараттарды жазып отырады.
3.2.7 Шығыс мәліметтер
Теміржол кассаның ақпараттық жүйесінің функционалдық қабілетімен танысайық. Қосымшаға кірген кезде программаның негізгі терезесі ашылады (3.1-сурет). Ал шығыс мәліметтеріне регистрация жасағаннан кейін өзімізге қажетті ақпараттарды алып заказ беріп керекті билетті тағдап ала аласыз.
3.3 Программа туралы жалпы мәліметтер
«Теміржол кассасы» жүйесі билеттерді сатудың үлгісін жасап көрсетеді. Бұл бағдарлама кассирлерге, ҚТЖ білім берук орталықтарына тренинг өткізуге қызмет атқарады.
Программа кешенінің қызметі – теміржол кассаларының қызметкерлерінің жұмысының өнімділігін арттыру, әрі уақытты үнемді пайдалануға мүмкіндік беретін, сонымен қатар болған жағдайларға қатысты бөлінген қаржылық көмек бойынша уақытылы есеп беру.
3.1- сурет. Код терезесі
Авторизация арқылы өзімізге қажетті бөлімді таңдап иә батырмасын басамыз. Бізге автоматты түрде авторизация формасы ашылады (3.2-сурет).
3.2-сурет. Авторизация жасау
Кодты тергеннен кейін Войти батырмасын басамыз. Бізге автоматты түрде программаның «Негізгі» формасы ашылады(3.3 – сурет).
3.3 – сурет. Пойыз қосу терезесі
Біз енді өзімізге қажетті бөлімдерді таңдай бастаймыз. Қажетті мәліметтерді енгізу арқылы қосымша ақпарат енгіземіз (3.4 – сурет).
3.4 – сурет. Бағыттар жайлы ақпарат беретін форма
Бұл формада бағыттар турады толық ақпарат беріліп, касса қызметкерлері жолаушыларға беретін ақпаратты көре алады. Сонымен қатар, бағыттарды жаңадан қосуға да мүмкіндік қарастырылған. Бағыт ауысқан жағдай біз базаны өзгерте аламыз және базаны жаңарта аламыз. Қажет болмаған жағдайда жоя аламыз.
«Бағыт таңдау» формасында бағыттар бойынша іздеу бойынша тез әрі толық ақпарат алуға болады (3.5 – сурет).
3.5 – сурет - Бағыттар бойынша іздеу формасы
Келесі форма арқылы біз базадағы мәліметтерді басқара аламыз және жойыуға мүмкіндігіміз бар. Осы базаға билеттер туралы мәлімет қосудың тез әрі толық ақпарат алуға болады (3.6– сурет).
3.6– сурет - Базаны толықтыру формасы
Бұл форма арқылы жолаушыға қажетті билетті сатып алуға мүмкіндік қарастырылған. Жолашының қай күні қай уақытқа билет іздеуге болатындығы көрсетіледі (3.7– сурет).
3.7 – сурет - Билет сатып алу формасы
Мәліметтер базасына жолаушы туралы мәліметті енгізу үшін енгізу, сақтау және өшіру батырмалары арқылы жүзеге асырамыз. Форма интефейсі қолданушыға ыңғайлы болу үшін суреттермен безендірілген.
Билеттер формасына кіру кіру үшін макрос обьектісі пайдаланылды. Макростар – бұл белгілі бір операцияларды орындайтын макрокомандалар жиынтығы. Ол базамен жұмыс жасауын автоматтандырудың құралы болып табылады.Билеттер формасында іздеу жүйесі ұйымдастырылған, уақыты және баратын жері бойынша билетті оңай таба аламыз. Және «ақпарат» батырмасы арқылы өзіңізге қажетті ақпаратты көре аламыз.