1.3 Датчиктердің метрологиялық сипаттамалары

/- датчиктің орналасу нүктесінің ыдыстың симметрия осінің базалық бетіне ауысуы.

Сондай-ақ суретте деңгей бақылауыштың датчигі ыдыстың вертикальды осіне j2 бұрышымен бұрылғаны көрсетілген .Бұл жағдайда -ның қателігі:

3.1-Сурет – ыдыстағы деңгей бақылауыштың датчигі

Мұндағы Н-деңгей өлшеуішдің ең жоғарғы шегі,һ-деңгейдің қазіргі уақыттағы белгісі.

4.1-сурет - өлшеудегі сұйықтық құйылған ыдыстың көлбеу орналасқаны бейнеленген.

Ең нашар жағдайда берілген екі қателік ( ) жинақталады.

Методикалық температуралық қателік датчик жүйесі ыдыстың температуралық өлшемінің өзгеруінен туындайды.Бұл қате мәні базалық жазықтыққа қатысты датчиктің орналасқан жері мен датчиктің сезімтал элементінің құрылысына байланысты.Деңгей өлшеуіштердің датчигі сезімтал элементтерінің құрылымына байланысты зондтық және базалық болып бөлінеді.Зондтық датчиктер үшін созылмалы сезімтал элементтің болуы тән,сұйықтықтың батыру тереңдігі оның деңгейінің көрсеткіші болып табылады.

4.1-Сурет-метрологиялық жағдайлар

Базалық датчиктерде,мысалы,акустикалықта деңгей бөлімінің беткі қабаты мен зонд сәулелік бетінің арасында фиксинг жолымен өлшенеді.Зондтық датчиктерді пайдалану мен оларды ыдыстың беткі қақпағына орналастырудағы температуралық қателік:

_(1.1)

Мұндағы ,-зонд пен ыдыстың сызықтық өлшемдері,ад,ас-зонд пен ыдыстардың сызықтық кеңейту коэфиценті.

t- әдеттегі қалыпты жағдайда температураның өзгеруі.

. _(1.2)

Төмен бекітілген зондтық датчиктерде ад=0 болғанда методикалық температуралық қате базалық датчиктерді қолдануда 1.1 және 1.2 формулаларымен анықталады.

Базалық датчиктердің төменгі бекітілуінде формула бойынша методикалық температуралық қате жоқ.

Кейбір жағдайда өлшеу үшін неғұрлым қолайлы жағдай жасау,сұйық бетінің үгітін жою және т.б үшің деңгей деңгей өлшеуіштердің датчигін ыдыс қуысына байланысқан,деңгей өлшенетін арнайы камераларға орналастырады. Бұл жағдайда камераларды негізгі ыдыстармен байланыстыратын каналдардың гидравликалық қарсылығына байланысты,камера қуысындағы сұйықтықтың деңгейінің «артта қалуынан» қосымша методикалық қателік пайда болады.

1.4 Деңгей өлшеуіштердің метрологиялық сипаттамалары

Кез-келген деңгей өлшеуіштердің негізгі метрологиялық сипаттамалары мыналар:

Статикалық түрлендіру функциясы(калибрлеу сипаттамасы),деңгейдің негізгі түрлендіргіш шығыс сигналдарымен байланысын сиппаттайды,

-негізгі қате;

-гистерезис қате;

Қосымша қателер,деңгей өлшеуіштердің жобалау ерекшелігінен,бөлімнің беткі қабатын қалыптастыратын,датчиктің сезімтал элементінің ортамаен қатынасынан туындаған.

Көрсетілген күрделі сипаттама гистерезис кезінде,аттестация және деңгей өлшеуіштерді сынау кезінде байқалады.

Сонымен қоса,технологиялық процестерді автоматты басқару жүйесінде жұмыс істейтін деңгей өлшеуіштердің динамикалық қасиеттерін бағалап отыру қажет.(тұрақты уақытын,ауыспалы сипаттамасын жйне т.б)

Сұйықтықтың кез-келген деңгей өлшеу процесінде болатын методикалық қателіктердің қатарына:ыдыстағы датчиктің бағдар қателігі және температуралық.

Қателік ( ) датчиктің кеңістікте дұрыс орналаспауы ыдыстың дұрыс орналаспауынан болады,бұның барлығы трассаның сәйкестендірілмеуіне әкеліп соғады.

суретте сұйықтың деңгейі өлшенетін ыдыс горизонталь j1 бұрышына иіліп тұрғаны көрсетілген.

-ның мына жағдайдағы қателігі

/- датчиктің орналасу нүктесінің ыдыстың симметрия осінің базалық бетіне ауысуы.

Сондай-ақ деңгей бақылауыштың датчигі ыдыстың вертикальды осіне j2 бұрышымен бұрылғаны көрсетілген .Бұл жағдайда -ның қателігі:

Мұндағы Н-деңгей өлшеуішдің ең жоғарғы шегі,һ-деңгейдің қазіргі уақыттағы белгісі.

Өлшеудегі сұйықтық құйылған ыдыстың көлбеу орналасқаны бейнеленген.Ең нашар жағдайда берілген екі қателік ( ) жинақталады.

Методикалық температуралық қателік датчик жүйесі ыдыстың температуралық өлшемінің өзгеруінен туындайды.Бұл қате мәні базалық жазықтыққа қатысты датчиктің орналасқан жері мен датчиктің сезімтал элементінің құрылысына байланысты.Деңгей өлшеуіштердің датчигі сезімтал элементтерінің құрылымына байланысты зондтық және базалық болып бөлінеді.Зондтық датчиктер үшін созылмалы сезімтал элементтің болуы тән,сұйықтықтың батыру тереңдігі оның деңгейінің көрсеткіші болып табылады.

Базалық датчиктерде,мысалы,акустикалықта деңгей бөлімінің беткі қабаты мен зонд сәулелік бетінің арасында фиксинг жолымен өлшенеді.Зондтық датчиктерді пайдалану мен оларды ыдыстың беткі қақпағына орналастырудағы температуралық қателік:

(1.3)

Мұндағы ,-зонд пен ыдыстың сызықтық өлшемдері,ад,ас-зонд пен ыдыстардың сызықтық кеңейту коэфиценті.

t- әдеттегі қалыпты жағдайда температураның өзгеруі.

Төмен бекітілген зондтық датчиктерде ад=0 болғанда методикалық температуралық қате базалық датчиктерді қолдануда 1.2 және 1.3 формулаларымен анықталады.

Базалық датчиктердің төменгі бекітілуінде формула бойынша методикалық температуралық қате жоқ.

Кейбір жағдайда өлшеу үшін неғұрлым қолайлы жағдай жасау,сұйық бетінің үгітін жою және т.б үшің деңгей деңгей өлшеуіштердің датчигін ыдыс қуысына байланысқан,деңгей өлшенетін арнайы камераларға орналастырады. Бұл жағдайда камераларды негізгі ыдыстармен байланыстыратын каналдардың гидравликалық қарсылығына байланысты,камера қуысындағы сұйықтықтың деңгейінің «артта қалуынан» қосымша методикалық қателік пайда болады.