4 Өсімдіктер

Псков облысы орман аймағында орналасқан. Сипаты бойынша өсімдіктер облысы екі кіші зонаға бөлінеді: тайгалық және тайгалық-жалпақжапырақты. Тайгалық кішіаймақ облыстың солтүстік бөлігін алып жатыр. Оған тән жалпақжапырақты-шыршалы және қарағайлы ормандар. Тайгалық-жалпақжапырақты кішіаймақ облыстың орталық және оңтүстік бөлігін алады. Мұнда жалпақжапырақты, жалпақжапырақты-шыршалы және қарағайлы ормандар үстем болып табылады. Кіші аймақ бөлігі арасында айқын шекара жоқ, ол шамамен желі бойынша өтеді: Псковск көлінің оңтүстік жағалауы – Псков – Дуловка – Карамышево - Щучьи Рога – Подсевы – Порхов - Павы. Қылқан жапырақты ормандар бірте-бірте араласқа ауысады, бұл климат айырмашылықтарымен түсіндіріледі.

Облыс аумағында кездеседі жоғары өсімдіктердің 1115 түрлері және көп мүктер мен қыналар. Топырақ негізінен күлденген және батпақты, өзендер алқабы бойынша аллювиалдық-шалғынды. Орман (негізгі түрлері - шырша, қарағай, қайың, көктерек) ауданның шамамен 25% - ын алады, егістік жер - шамамен 65%.

5. Топырақ жамылғысы.

Псков облысы күлденген және шымды-күлденген топырақ аймағында орналасқан. Күлденген топырақ облыстың солтүстік аймағында кең таралған, ал оңтүстік бөлігінде шымды-күлденген басым. Облыс аумағының едәуір елеулі учаскілерінде батпақты топырақ байқалады. Күлденген топырақ қылқан ормандар астында, топырақты атмосфералық сулармен күшті жуу жағдайда дамиды. Топырақ бетінде пайда болған орман төсеніші қышқыл ерітінділер құруға ықпал етеді, олар топырақтағы минералды және органикалық қосылыстарды ыдыратады. Қышқыл ерітінділерінің іс-әрекеттің нәтижесінде топырақ қарашірікпен, кальциймен, темірмен және басқа да қоректік элементтермен бірігеді, ал кварцпен байытылады. Мұндай топырақтарда астында жоғарғы күңгірт түсті қабаты қуаты 10-12 см құрылады сусымалы және сұр, күл, күлденген қабат. Оның астында темірмен байытылған қабат орналасқан.

Шымды-күлденген топырақ жамылғысының ағартылған аралас және жалпақ жапырақты ормандар, ағашы кесілген, шабындық астында түзіледі. Олардың қалыптасуы үшін шөптесін өсімдіктер үлкен маңызға ие. Шөптесін өсімдіктердін астында қарашірік және минералды тұздардың жинақталуы жүреді, түйіршікті топырақ құрылымы құрылады. Осылайша қуаты 20 см шым горизонты құрылады. Шымды-күлденген топырақта күлденген қабат нашар дамыған, ал кейде мүлдем жоқ. Әсіресе, бұл карбонатты топырақ түзейтін жыныстарда түзілетін топыраққа тән. Шымды-күлденген топырақ Псков облысына неғұрлым тән, олар артық ылғал жоқ барлық жерде таралған.

Артық ылғал және атмосфералық жерасты суларының жағдайында батпақты топырақ қалыптасады. Артық ылғалды топырақ қабатына ауаның жетуіне кедергі болады, нәтижесінде өлі органикалық қалдықтарды ыдырамайды, олар жоғарғыды шымтезек қабаты болып жинақталады.

6. Геологиялық құрылымы.

Псков облысының геологиялық құрылымы Ресей платформасының дамуымен байланысты, жер қыртысының ең көне құрылымы. Платформаның екі қабатты құрылымы бар. Бірінші қабат - кристалдық іргетас - бүктелген қатпарлар жыныстарынан мыжылған: метаморфтық тақтатастар, гнейс және гранит.

Іргетастың қалыптасуы архейлық және протерозойлық дәуірде болған. Осы үлкен геологиялық уақыт барысында (шамамен 2,5 млрд. жыл) Ресей платформа аумағы кешенді және түрлі тарихты бастан кешірді. Теңіз шарттары бірнеше рет құрлықтық кезеңмен ауысып отырды, қатпарлы таулар пайда болды және қирады, жер қыртысына еніп және балқытылған магманың үлкен массасы жоғарға құйылады. Бұл аймақтын даму кезеңі геосинклиналдық деп аталады. Протерозойлық дәуірдің екінші жартысында осы учаскінің жер қыртысы тұрақтылығын алап және одан кейінгі бүкіл геологиялық уақытта, соның ішінде протерозойлық эраның соңы, палеозой, мезозой және кайнозой дәуірінде тек баяу тербелмелі қозғалыс болған. Осы даму сатысында (платформалық) жоғарғы қабат қалыптасады, яғни платформаның жоғарғы қабаты. Псков облысы аумағында кристалды іргетас әртүрлі тереңдікке қазылған - 300 м-ден Гдова ауданында 1200 м-ге дейін Ұлы Лук ауданда, яғни ол солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай жайлап беткейлері түседі. Гдовадан солтүстікке қарай іргетас керісінше, бастан көтеру және бетінде жағалауы бойынша-Фин шығанағы, Спринт және Кольском түбегінде құра отырып, Балтийский щит деп аталады.

Шөгінді қақпақ орны протерозой, палеозой мен кайнозой дәуірінің жартастармен ұсынылған. Палеозой дәуіріндегі жыныстар кембрийлық, ордовиялық және девондық кезеңдер ішінде пайда болған. Кембрийялық және ордовиялық шөгінділер жер бетіне еш жерде шықпады, олар тек бұрғылау ұңғымаларында ашылады. Девондық жыныстар, жер қыртысының жоғарғы қабатын құрайтын, облыс көлемінде көптеген жерлерде ашылған. Оларды өзендерде, көлдерде, сайларда және карьерлерде байқауға боладыы, яғни табиғи немесе жасанды шығатын бетінің бар жерде.

Облыстың жер бедерінің қалыптасуына ең көп әсер еткен валдайлық мұздықтың қызметі. Қозғалыс кезінде мұздық жыныстары қабатының басып алып, оларды өңдеп және оларды алыс қашықтықтарға тасымалдады. Осылайша Финляндия және Спринттен кристалды жыныстар (граниттер, гранитогнейс және т. б.), Эстония және Ленинград облысынан шөгінді жыныстар (әктастар, доломиттер, құмтас) басып алынып тасымалданды. Мұздың еруі кезінде әкелінген материал жайылған қабатта бөлініп шықты, әр түрлі шөгінділер құрай отырып: құм, қиыршық тас-малтатас, шөгінділер, саздақтар, суглинкалар, саздар.