Ұйымның міндеттемелерінің есебі

Міндеттеме-бұл бір тұлғаның (борышқор) нақты әрекетпен басқа тұлғаның (несие беруші) пайдасын көздейтін істі орындау борышы немесе міндеті. Борышқордың нақты әрекетіне мыналар жатады: мүлікті беру, жұмысты орындау, ақша төлеу және басқалар, әйтпесе белгілі бір әрекеттен тартыну (бас тарту), ал несие беруші борышқорынан өз міндетін орындауын талап етуге құқылы.Міндеттемелер төмендегі үш белгісі бойынша анықталады:кәсіпорында міндеттемені туындатушы оқиға орын алуға тиісті;міндеттеме тек активті немесе қызметтерді басқа кәсіпорынға аудару жолымен реттеледі;міндеттеме даусыз (анық) болуға тиісті.Міндеттемелер -төлеу мерзіміне байланысты екі түрге бөлінеді:ұзақ мерзімді міндеттемелер:қысқа мерзімді міндеттемелерҚысқа мерзімді міндеттемелересепті кезең (бір жыл) ішінде немесе белгілі бір операциялық цикл ішінде қайтарылады деп күтілетін ағымдағы міндеттемелер болып табылады. Оларға мыналар жатады:қысқа мерзімді несиелер және овердрафт;ұзақ мерзімді несиелердің ағымдағы бөлігі;кредиторлық борыштар: төленуге тиісті шоттар мен вексельдер;Ұзақ мерзімді міндеттемелер – есеп беру мерзімінен кейінгі жыл ішінде немесе белгілі бір операциялық цикл ішінде қайтарылуы (өтелуі) жоспарланбайтын кәсіпорынның міндеттемелері.Ұзақ мерзімді міндеттемелерге: ұзақ мерзімді банк несиесі, банктен тыс мекемелердің несиелері (кепілдік беру), басқадай несиелер (облигацияларды сатып өткізу жолымен қаржыларды тарту және т.б.), еншілес серіктестіктердің ұзақ мерзімді қарыздары, ұзақ мерзімді жалдық міндеттемелер, кейінге қалдырылған табыс салығы жатады.

Ұйымның рентабельділігін талдау

Рентабельділік – бұл кәсіпорынның табыстылық деңгейінің қатынастық көрсеткіші, ол қызметтердің түрлі бағыттарының (өндірістік, коммерциялық, инвестициялық және т.б.) табыстылығын, толықтай алғанда кәсіпорын жұмысының тиімділігін сипаттайды.Рентабелділіктің пайдадан айырмашылығы шаруашылық етудің нақты нәтижелерінен көрінеді, яғни тұтынылған ресурстардың тиімділік қатынасын көрсетеді. Толықтай, рентабельділік – бұл ресурстарды пайдалану дәрежесі мен шығындар деңгейін сипаттайтын өндіріс тиімділігінің қатынастық көрсеткіші.Кәсіпорынның рентабельділігін бағалау келесі көрсеткіштер арқылы жүргізіледі:1. Өнімнің рентабельділігі (Рө) – бұл рентабельділік көрсеткіштері тиімсіз бұйымдарды өндірістен алып тастау мен өнімнің жаңа түрлерін шығару мен енгізу, әр түрлі бұйымдардың пайдалығына бақылау кезінде, ішкі шаруашылық талдаулық есеп айырысулар кезінде рациоеналды түрде қолданылады. Өнімнің рентабельділігі келесі формула бойынша есептеледі:Рө = (Пө/Өө) * 100 %::2. Рентабельділік көрсеткішінің келесі түрі – сату рентабельділігі келесі формуламен есептеледі:3. Капитал рентабельділігі көрсеткіштері:4. Айналым активтерінің рентабельділігі – Р айн= (Пк / АА орт) * 100%Мұндағы, АА орт – айналым активтивтерінің орташа көлемі

ФФШШШШ

Факторлық талдау

Жалпы жағдайда факторлық талдаудың төмендегідей негізгі этаптарын атап көрсетуге болады:Талдау мақсатының қойылуы:Факторларды іріктеу, зерттелетін негізгі көрсеткішті анықтау:Факторлар мен нәтижелі көрсеткіш арасындағы тәуелділік формасын анықтау:Факторлар мен нәтижелі көрсеткіш арасындағы өзара байланысты моделдеу:Нәтижелі көрсеткіш пен факторлар әсерін есептеу және бағалау:Факторлық талдау моделі (экономикалық үрдістерді басқаруда факторлық талдау моделінің қолданылуы).Факторлық талдаудың түріне байланысты 2 түрге бөлуге болады: детерминалды және стохастикалық.Детерминалды факторлық талдауда факторлар мен нәтижелі көрсеткіш арасындағы өзара тәуелділік әсерін анықтау, нәтижелі фактор мен байланысының функционалды сипаты, факторлардың жеке немесе алгебралық қосындысы.Стохастикалық талдауда факторларды зерттеу қарастырылады. Стохастикалық моделдеу детерминалды факторлық талдауды тереңірек зерттеп толықтыру болып табылады:жинақтылық болуы;бақылау көлемі жеткіліктілігі;бақылаудың кездейсоқтығы және тәуелсіздігі;біртекті болуы;белгілерді үлестіру, бірқалыптыға жақындығы.Детерминалды және стохастикалық түрден басқа факторлық талдауды келесі түрлерге бөлуге болады:тура және кері;статистикалық және динамикалық;ретроспективті және перспективті (болжау үшін).