- •Қазақстан тарихи пәни бойичә оқуғучиларниң билим вә маһаритини баһалаш критерийлири
- •Хаталиқларниң умумий классификацияси
- •Баһаниң төвәнлишигә тәсир қилидиған фактлар
- •Оқуғучиларниң хәритә бойичә ишләш қаидилири
- •Иптидаий адәмләрниң турмуш тирикчилиги.
- •1867-1868-Жж. Вә 1886-1891-жж. «Қаидә-ислаһатларниң» алаһидилигини тәһлил қилиң.
- •Ишиктә гөртөписидин тепилған сақ шаһзадисиниң баш кийими вә Қарғалидин тепилған диадемида тәсвирләнгән ортақ бәлгүләрни вә айримчилиқларни ениқлаң.
- •1867-1868-Жж. Вә 1886-1891-жж. «Қаидә-ислаһатларниң» алаһидилигини тәһлил қилиң.
- •Ишиктә гөртөписидин тепилған сақ шаһзадисиниң баш кийими вә Қарғалидин тепилған диадемида тәсвирләнгән ортақ бәлгүләрни вә айримчилиқларни ениқлаң.
- •Адәмниң пәйда болуши.
- •Падишалиқ Россия вә Кеңәш һакимийитиниң Қазақстандики мустәмликичилик сәяситиниң зәрдаплирини селиштуруң.
- •Ишиктә гөртөписидин тепилған алтун адәм билән Шиликти гөртөписидин тепилған алтун адәмниң умумий бәлгүлири вә алаһидиликлири.
- •Жавави:
- •2. Падишалиқ Россия вә Кеңәш һакимийитиниң Қазақстандики мустәмликичилик сәяситиниң зәрдаплири.
- •3. Ишиктә гөртөписидин тепилған алтун адәм билән Шиликти гөртөписидин тепилған алтун адәмниң умумий бәлгүлири вә алаһидиликлири.
- •Җавави:
- •Қазақ зиялилириниң миллий дөләт қуруш йолидики чарә-тәдбирлири вә Алаш һәрикитиниң тарихий маһийити.
- •3.ИҚазақ жүзлириниң (Чоң, Оттура, Кичик) орунлашқан территориялирини хәритә бойичә бәлгүләң вә жүзләрниң чиқиши тоғрисида пикирләрни тәһлил қилиңлар.
- •Жавави:
- •2.Қазақстан Жумһурийитидики сәясий партияләр вә жәмийәтлик бирләшмиләрниң паалийитидики охшашлиқлар билән айримичилиқлар.
- •Җавави:
- •Әбу Насир әл-Фарабийниң иккинчи устаз атилишиниң маһийити.
- •1920-1924-Жиллири Қазақ аксҗ-ң тәркивигә бириктүрүлгән Қазақ йәрлирини хәритидин көрситиң.
- •Жавави:
- •Һунлар билән моңғолларниң жәмийәтлик қурулуши вә уруш сәнъитидики умумий бәлгүлүри.
- •Жавави:
- •Геродотниң «Тарих» вә Страбонниң «География» әмгәклиридики мәнбәләрниң охшашлиғи.
- •Жоши улусиға киргән территорияләрни хәритидин көрситиң.
- •Астананиң Ақмолиға көчирилишиниң тарихий әһмийити.
- •Үгедей улусиға қариған территорияләрни хәритидин көрситиң.
- •Жаваплири:
- •2. Астананиң Ақмолиға көчирилишиниң тарихий әһмийити.
- •Жавави:
- •Адәмниң Йәр бетидә пәйда болуши һәққидә көз қарашлар. Улар һәққидә өзәңниң көз қаришиң.
- •Жавави:
- •«Һәрикәт», «тәшкилат», «партия» чүшәнчилири. Һәрикәтниң партиядин алаһидилиги. «Нур Отан» вә «қкхп» (Қазақстанниң Коммунистик Хәлиқчил партияси). Қурулған вақти, алдиға қойған мәхсити.
- •Хііі –хv әә. Йәр егиләш түрлириниң мәналирини жәдвалға толтириңлар.
- •Жавави:
- •2. Адәмниң биологиялик риважлиниш эволюцияси вә ижтимаий тәшкилат формилириниң шәкилиниши.
- •Жаваплири :
- •1916-Жилқи падиша пәрманиға қазақ зиялилириниң көз қариши.
- •2.Қазақ жәмийитидики «ақсүйәк» вә «қарасүйәк» уқумлириниң мәнасини чүшәндүрүп селиштуруң.
- •3. Төвәндә берилгән тарихий һөжжәтләргә асаслинип жәдвални толтириң.
- •Ғәрбий түрк хақанлиғи (территорияси, этникилиқ тәркиви, парчилиниши).
- •Қаңлиларниң археологиялик ядикарлиқлири (Қауншы, Отрар-Қаратав, Жетиасар) жайлашқан территориясини хәритидин көрситиң. Жавави:
- •1. Ғәрбий түрк хақанлиғи(территорияси, этникилиқ тәркиви, парчилиниши).
- •3. Қаңлиларниң археологиялик ядикарлиқлири (Қауншы, Отрар-Қаратав, Жетиасар) жайлашқан территориясини хәритидин көрситиң.
- •Улусларниң қурулуши
- •Жавави:
- •2. Дөләтлик Дума вә қазақ зиялилирини немә бағлаштурди? хХә. Бешидики «Қазақ кадетлири» дегән кимләр? Чүшиник бериң.
- •Хііі ә. Қазақстан территориясида қурулған улуслар вә уларниң тәркивигә киргән территорияләрни жәдвалға толтириң.
- •Түркәш хақанлиғиниң сәясий әһвали.
- •1979-Жилқи «Целиноград вақиәси» вә 1986-жилқи «Декабрь вақиәси сәвәплири билән нәтижилирини селиштуруң.
- •Хііі –хv әә. Селиқ түрлириниң мәнасини жәдвалға толтириң.
- •Жавави:
- •1979-Жилқи «Целиноград вақиәси» вә 1986-жилқи «Декабрь вақиәси сәвәплири билән нәтижилирини селиштуруң.
- •3.Хііі –хv әә. Селиқ түрлири бойичә жәдвални толтуруң.
- •1.Моңғолларниң Қазақстан йерини бесип елиши.
- •2.«Андронов» вә «Беғазы-Дәндибай» мәдәнийитини селиштуриң.
- •3.Сүрәткә қарап олтирип, вақиәни тәрипләң.
- •Жавави:
- •2. «Андронов» вә «Беғазы-Дәндибай» мәдәнийитини селиштуриң.
- •3.Сүрәткә қарап олтуруп вақиәни тәрипләң.
- •Жаваплири
- •Мезолит билән неолит егилигидики алаһидиликләр.
- •Жавави:
- •2. Қазақ ханлиғиниң асасини салғучи–Керей вә Жәнибек билән Мустәқил Қазақстанниң дәсләпки Президенти н.Ә.Назарбаевниң орни вә паалийити арисидики савақдашлиқни көрситиң.
- •2. Қазақстан территориясигә жүргүзүлгән моңғол вә жоңғар басқунчилиғиниң сәвәплири, умумий охшашлиқлири.
- •3. Абулхайир дөлитиниң территориясини хәритидин көрситиң.
- •Жавави:
- •2.Қедимий тарихни дәвирләштики –археологиялик вә геологиялик селиштурма-тәһлил қилип, селиштуруң.
- •3.Оғуз дөлитиниң чегарилирини хәритидин бәлгүләң.
- •Ғәрбий Түрк вә Шәрқий Түрк хақанлиқлирини селиштуриң.
- •Үйсүн қәбилилириниң орунлашқан территориясини хәритидин көрситиң.
- •Жавави:
- •2. Ғәрбий Түрк вә Шәрқий Түрк хақанлиқлирини селиштуруң.
- •3.Үйсүн қәбилилириниң орунлашқан территориясини хәритидин көрситиң.
- •Улуқ Вәтән уруши жиллиридики миллий мунасивәтләр.
- •Түрк дәври вә «Түрк» аталғуси.
- •Қарлуқ дөлитиниң территориясини хәритидин көрситиң.
- •Жавави:
- •2. Түрк дәври вә «Түрк» аталғуси.
- •3. Қарлуқ дөлитиниң территориясини хәритидин көрситиң.
- •Жавави:
- •2. Қазақстан Жумһурийитидики сәясий партияләр вә жәмийәтлик бирләшмиләрниң паалийитидики охшашлиқлар билән айримичилиқларни селиштуруп олтуруп тәһлил қилиң.
- •Жавави:
- •2.Планлиқ ихтисат вә базар ихтисади арисидики алаһидиликләр.
- •3. Хіх әсирдики падиша һөкүмитиниң мустәмликичилик сәяситигә қарши болған миллий азатлиқ һәрикәтләр болған территорияләрни хәритидин бәлгүләң.
- •1. Һун даһиси Аттила билән Қипчақ башчиси Бейбарыс султанниң өмүрдики охшашлиғи. Уларниң тарихта алидиған орни.
- •2. Қазақ асср-ниң қурулушиниң тарихий әһмийити.
- •3. Қазақ ханлиғиниң тарихта башқуруш системиси бойичә кәштини толтуруп униң әһмийитини чүшәндүрүң.
- •1. Һун даһиси Аттила билән Қипчақ башчиси Бейбарыс султанниң өмүрдики охшашлиғи. Уларниң тарихта алидиған орни.
- •2. Қазақ асср-ниң қурулушиниң тарихий әһмийити.
- •3.Қазақ ханлиғиниң тарихта башқуруш системиси бойичә кәштини толтирип униң әһмийитини чүшәндүрүң.
- •1. Сақларниң мустәқиллик үчүн күриши.
- •2. «Қарқарали петициясиниң» хәлиқ көтирилишидики роли.
- •3. Түркәш хақанлиғиниң территориясини карта бойичә бәлгүләң.
- •Жавави:
- •2.Қарқарали петициясиниң хәлиқ көтирилишидики ролини ениқлаң.
- •3.Түрк хақанлиғиниң территориясини карта бойичә бәлгүләң.
- •Жавави:
- •2. 1921-1922 Вә 1930-1932-жиллардики Қазақстандики ачарчилиқ зәрдаплирини селиштуруң.
- •3. Ғәрбий Түрк хақанлиғиниң территориясини хәритә бойичә бәлгүләң.
- •Жавави:
- •2. «Алаш» вә «Үш жүз» партиялириниң мәхситидики алаһидиликләр.
- •1. Кенесари Қасим оғлиниң биртуташ қазақ дөләтчилигиниң шәкиллинишидики роли.
- •2. Хитай сәясәтчиси Чжан Цянь вә Чоқан Вәлихановниң сәпәрлириниң алаһидиликлирини селиштуруң.
- •3. Қазақстан территориясидики неолит дәвриниң турақлирини хәритә бойичә көрситиң.
- •Жаваплири:
- •2. Хитай сәясәтчиси Чжан Цянь вә Чоқан Вәлихановниң сәпирини селиштуруп, мәхсити билән алаһидиликлирини атаңлар.
- •3. Қазақстан территориясидики неолит дәвриниң турақлирини хәритә бойичә көрситиң.
- •Жаваплири:
- •2. Қасим вә Тәвкә ханлар дәвридики Қазақ ханлиғиниң ички вә ташқи сәясий әһвали.
- •3.Сақларниң орунлашқан территориялирини хәритидин көрситиң.
Түркәш хақанлиғиниң сәясий әһвали.
1979-Жилқи «Целиноград вақиәси» вә 1986-жилқи «Декабрь вақиәси сәвәплири билән нәтижилирини селиштуруң.
Хііі –хv әә. Селиқ түрлириниң мәнасини жәдвалға толтириң.
-
Тағар
Қушур
Қалан
Зәкәт
Жавави:
1.Түркәш хақанлиғиниң сәясий әһвали. Сәясий һөкүмранлиқ хақан қолида болди. Дөләт жигирмә мәмурий вилайәткә бөлүнди. Вилайәтләр йәттә миңдин әскәр жиғди. Үчлүк хақан болған күнидин башлап мәмурий башқурушқа алаһидә көңүл бөлди. Хақан 706-жили өлди. Мошу вақитта тәхт үчүн талаш-тартишлар қара вә сериқ түркәшләр арисида маңди. Уни Шәрқий Түрк хақанлиғиниң хани Капаған пайдилинишқа тиришти. Сулу хақан (715 – 738-ж.) тәхткә кәлгәндин башлап күчийишкә башлиди. Икки қәбилә арисидики талаш тартишларда қара түркәшләр йеңишкә йетип Сулу хақан пәйтәхтин Тараз шәһиригә көчәрди. Сулу хақан шәриқтики әһвалини һәрбий келишим шәрт билән қатар, қудулушиш йоли биләнму рәтләп олтарған. 717-жили Таң империясиға берип қайтишиниң әһмийити зор болди. У өзигә шәриқтин ховуп туғдуруп олтарған Шәрқий Түрк хақани Билгә хақанниң қизини хотунлуққа алди. Бу арқилиқ уруш сәяситини күчәйтиду. Әндики мәсилә, ғәриптики дүшмән әрәпләр еди. Хақан әрәпләргә қарши Оттура Азия хәлиқлириниң күришини пайдилинип, уларни қоллап, ярдәм беришкә тиришти. Мәсилән, Сәмәрқәнт, Бухара турғунлири билән күч бириктүрүп, бу шәһәрләрдин әрәпләрни қоғлап чиққан. Хақан Тохарстандики әрәпләрни талқанлаш үчүн 737-жили униңдики қарлуқлар билән бирикип, әрәпләргә дәккә бәрди. Сулу хақанниң жәңгә өзиниң қатнишиши вә һәр вақиттики ғалибийәткә йетишиға бағлиқ әрәпләр уни «мүңгүзлүк хақан» дәп атиған болса керәк. Шу сәвәптин әрәпләр очуқ жәңдә Сулу хақан билән йәкму-йәккә чиқишқа тартинған. Һә Сулуниң әскәр башчиси Кули шор 720-721-жж. Соғда йеридә әрпләрни йәңгән. Қытай империяси Куш шәһиридики (Шәрқий Түркстан) әскәрлирини Йәттису йеригә атландуриду. 748-ж. Суябни бесип алди. Униңдин кейин Чашни (Ташкәнт) елип, униң әмирини өлтириду. Буни Атлах жеңигә қатнашқан, 756-жили Түркәш хақанлиғини, ғулутуп өз қолиға алди.
1979-Жилқи «Целиноград вақиәси» вә 1986-жилқи «Декабрь вақиәси сәвәплири билән нәтижилирини селиштуруң.
Алаһидиликлири: 1979-жили 16-19 июньдики Целиноград вақиәси –Қазақстанда (Қарағанда, Көкшетау, Павлодар вилайәтлири) немис автономиясини қурушқа қарши һәрикәт.
1986-жилқи 16-18 декабрь көтүрүлүши –Кеңәш Иттипақида тоталитарлиқ системиниң ғулушиға елип кәлгән, шундақла Қазақстан хәлқиниң дөләтлик мусәтқиллиги мәсилисини көтәргән һәрикәт. Целиноградтики вақиәгә 16-июньда бир нәччә йүз адәм қатнашса , 19 -июньда бир нәччә миңдин ошуқ дәп ейтишқа болиду. Декабрь вақиәлиригә 17-декабрь күнлири кәчтә жиғилғанларниң сани 20-30 миңға йәтти. Мәхсити тәрипидин, Целиноградтики һәрикәткә қатнашқучилар-«Қазақстан биртиташ!», «Немис автономиясиға йол йоқ!» деген шиарлар көтириш арқилиқ, қазақ йериниң бирлигини, туташлиғини сақлашқа интилғанлиғини көрситиду. 1986-жилқи декабрь вақиәләргә чиққанларниң- «Миллий сәясәтниң ленинлиқ принциплирини тутунишиңларни тәләп қилимиз!», «Һеч қандақ милләткә артуқчилиқ берилмисун!», «Һәр жумһурийәткә – өзиниң йетәкчиси!» в.б. ундақ мәнадики шиарлар тоталитарлиқ система әһвалида өз пикирини очуқ ейтип, хәлиқ сәясий әркинликкә вә дөләтлик мустәқилликкә интилишини көрсәтти. Целиноград вақиәси Целиноград шәһири билән вилайәтниң башқиму жайлирини өз ичигә алди. Алмута (8,5 миң адәм қолға елинип, 2401-вақитлиқ қамилип, қалғанлири шәһәр сиртиға ташланди, 1,7 миңдин ошуқ адәм жараһәтләнди, сот һөкүми билән 99 адәм һәр хил қәрәлгә, икки адәм өлүм жазасиға кесилди) шәһиридин башқа, Жезқазған, Қарағанда, Павлодар, Көкшетав, Арқалиқ, Жамбул, Чимкәнт, Талдиқорған шәһәрлиридә, Чималған, Сариөзәктә көтирилишләр болди. Уларға 2,5 миңдин ошуқ адәм қатнишип, 281-и қамилип, 20-дин ошуғи һәр хил қәрәлгә сотланди.
Целиноградтики вақиә 1986-жилқи декабрь вақиәсигә вәзийәт шәкилләндүрди.