Хаталиқларниң умумий классификацияси

Қопал әмәс хаталиқлар қатари:

1. Соалдики чүшәнчиләрниң асасий бәлгүлириниң толуқ қамтилмаслиғи нәтижисидә қанунийәтләрни ениқ йәткүзәлмәслиги яки бу бәлгүләр ичидә 1-2ни асасий әмәсләр билән алмаштуруп елиши;

2. Еғизчә жавап бериш планиниң толуқ түзүлмәслиги ( логикиниң бузулуши, асасий фактларниң иккинчи орундики фактлар билән алмаштурулиши);

Баһаниң төвәнлишигә тәсир қилидиған фактлар

Хаталиқлар:

• асасий тарихий чүшәнчиләрни, тарихий фактларни, субъектларни, тарихий жәриянларни, вақиәләрни ениқлашни билмәслиги, (һадисиләр, жәриянлар);

• аталғуларни, терминларни, йәр намлирини, регионларни, топонимикилик аталғуларни, тарихий вақиәләрни билмәслиги;

• жаваптики асасийни ениқлап берәлмәслиги;

• мәсилиләрни йешиштә вә һадисиләрни чүшәндүрүштә алған билимини қоллиналмаслиғи (вақиәләр, жәриянлар);

• хуласиләшни вә умумлаштурушни билмәслиги;

• жәдваллар билән ишләшни, уларни түзүшни, графикларни вә схемиларни қурушни билмәслиги;

• дәрислик, түпнусха вә ениқлимидин елинған тарихий материалларни чүшәндүрүш, қоллиниш, тәһлил қилиш, умумлаштуруш, баһалашни билмәслиги;

• тарихий хәритиләр билән ишләшни билмәслиги;

• Қазақстан тарихиниң асасий вә муһим вақиәләр хронологиясини билмәслиги;

• Қазақстан тарихидики улуқ әрбаплар вә уларниң асасий әмгәклирини, Қазақстан тарихидики ролини билмәслиги;

• сәвәп-зәрдаплар арисидики бағлинишни тепишни, асасий өзгиришләрни тәһлил қилишни, сәвәплирини чүшәндүрүш, униңға баһа беришни, жәриянни характерләш вә селиштуруп дәлилләшни билмәслиги;

• асасий вақиәләрниң мәхситини,маһийитини, әһмийитини, ролини билмәслиги (һадисиләрниң, жәриянларниң)

• ой- пикирини логикилиқ, рәтлик, чүшүнүшлик йәткүзәлмәслиги;

• Қазақстан тарихиниң асасий тарихий проблемилирини билмәслиги;

• Қазақстан территориясидә дөләтләрниң пәйда болуши вә риважлиниш тарихини билмәслиги;

• Қазақ хәлқиниң маддий вә мәнивий мәдәний мирасини,униң риважлинишики алаһидиликлирини билмәслиги;

• тарихий чүшәнчиләргә хата ениқлима бериш;

• тарихий вақиәләрни тәсвирләш ретининиң бузулуши, (һадисиләрниң, жәриянларниң) әгәр у муһим болған әһвалда;

• у яки бу вақиәниң (һадисиниң,жәриянниң) сәвәплирини, қанунийәтлирини, нәтижилирини, тарихий әһмийитини хата ечип бериши;

• вақиәләрни (һадисиләрни,жәриянларни) селиштурушта уларниң муһим бәлгүлири бойичә классификацияләштә хаталишиши;

• асасий тарихий материалларни билмәслиги, өз алдиға мустәқил мисалларни кәлтүрәлмәслиги, дәлилләп берәлмәслиги;

• хәритә, жәдвал, кәштиләр билән ишләшни билмәслиги.

Камчилиқлар:

• тарихий вақиәни (һадисә, жәриян) тәсвирләштә муһим әмәс бәлгүлириниң бесим болуши;

• жәдвал,кәштә билән иш жүргүзүштә иш нәтижисигә сәлбий тәсир көрсәтмәйдиған хаталиқлар;

• жавап бериштә хата нәтижигә елип кәлмәйдиған айрим рәтликниң бузулуши;

• хәритидә объектни тепиштики камчилиқлар.

Оқуғучиларниң хәритә бойичә ишләш қаидилири

Өзәңлар таллап алған шәртлик бәлгүләр билән силәргә берилгән тапшурмини орунлаңлар. Шәртлик бәлгүләрни контур хәритигә бәлгүләңлар, графикилиқ вә тарихий объектларниң намлирини дурус йезиңлар, шәһәр вә мәһәлиләрниң намлири, дәрия намлири дәрия еқими бойичә йезилиду (башлинишидин қуюлишиға қарап), йезиқлар башқа объект контурлирини япмас керәк: язғанда ушақ вә ениқ йезишқа тиришиңлар.

Хәритини қалаймиқан қилмас үчүн, ушақ объектлар рәқәмләр билән бәлгүлиниду вә улар хәритиниң шәртлик бәлгүлири дегән кәштигә йезилиду.

Тарихий объектларни хәритидин көрсәткәндә; дәрия тармақлирини,вадилири вә дөләт чегарилирини градуслиқ сетка бойичә сизиш лазим ( бу дурус көрүшкә вә обектларни дурус бәлгүләшкә қолайлиқ).

Силәргә бәргән тапшурмини ениқ орунлаңлар («артуқ әхбарат» бәлгүлимәңлар: хата безәллигән вә артуқ әхбарат бәлгүләнгән тапшурмилар болса балиңлар кемитилиду)

Географиялик вә тарихий объектларни чоң һәрип билән йезиңлар. Иш грамматикилиқ хаталарсиз, рәтлик (акуратно) ясилиши керәк (грамматикилиқ хаталар, қалаймиқан ишлар үчүн бир балл елинип ташлиниду).

Контур хәритә бойичә ишларни баһалаш критерийлири

• хәритә бойичә тапшурмини ениқ вә дурус орунлашни билиш

• хәритигә бәлгүләрни ениқ вә рәтлик қоюшни билиш

• ишта шәртлик бәлгүләр вә уларға чүшәнчиләрниң берилиши

• хәритә билән ишләш қаидилирини орунлаш (бояшқа очуқ рәңләрни пайдилиниш, хәритә билән ишта пәқәт рәңлик қериндашларни пайдлиниш)

• грамматикилиқ вә нутуқ хаталиқлириниң болмаслиғи.

Тарихий хәритә билән ишни баһалаш критерийлири

• хәритини оқуш қаидилиригә риайә қилиш

• географиялик йөнүлүшләрни ениқ атап бериш вә уни хәритидин көрситиш

• хәритидики шәртлик әхбаратни мәтингә айландуруш маһарити

• үч қисимлиқ жавап қаидилиригә риайә қилиш үчүн мавзу, вақит вә шәртлик бәлгүләрни пайдлинишни билиш (киришмә (мавзу, тәсвир вақти) – асасий (хәритә бойичә әхбаратни тәсвирләш,хәритә бойичә берилгән соалға жавап бериш) – нәтижә)

• нутуқ саватлиғи

1-Билет