3.15. Жүктілік мерзімін анықтау

Күнделікті акушерлік тәжірибеде жүктілік мерзімін анамнез мәліметтері бойынша анықтайды /етеккірдің кешігуі, нәрестенің алғашқы қимылдары/ және объективті зерттеу қортындысы бойынша /жатыр көлемі, нәресте өлшемі/.

Жүктілік мерзімін соңғы етеккір бойынша анықтауда бір-екі аптаға қателесу мүмкін. Жүктілік тек қана овуляциядан кейін мүмкін, яғни 28 күннен тұратын етеккір циклында 12-14 тәуліктерде ғана мүмкін. Сондықтан жүктілік мерзімін соңғы етеккірдің бірінші күнінен 2 апта өткесін есептей бастау керек.

Жүктілік мерзімін нәрестенің алғашқы қимылдары арқылы тек қана жүктіліктің екінші жартысында анықтауға болады. Тұңғыш босанушылар нәресте қимылдарын жүктіліктің 20-аптасынан бастап, қайта босанушылар -18-аптасынан бастап сезеді.

Жүктілік мерзімін объективті анықтау – жүктіліктің І триместрінде қынаптық-абдоминальды зерттеуде болады, бұл кезде жатыр кіші жамбас қуысында орналасыды.

Жатыр көлемі бойынша анықтайтын жүктілік мерзімінің ең ерте көрсеткіші 5 аптаға тең, бұл кезде жатыр дөңгеленіп үлкейе бастайды.

8 апталық ж.ктілікте жатыр көлемі орташа көлемді әйел жұдырығына немесе қаз жұмыртқасының көлеміне сәйкес келеді.

12 апталық жүктілікте жатыр ер адам жұдырығына дейін үлкейеді, жатыр түбі қасаға буынының жоғарғы жиегі деңгейінде орналасады немесе одан сәл жоғары.

12 аптадан кейін жатырды құрсақ қуысының алдыңғы қабырғасынан сырттан сипап анықтауға болады. Осы кезден бастап жүктілік мерзімін қасаға үстіндегі жатыр түбінің деңгейі арқылы немесе басқа бағдарлар арқылы анықтайды: кіндік, семсер өсіндісі. Қасаға үстіндегі жатыр түбінің биіктігін см лента көмегімен өлшейді.

16 апталық жүктілікте жатыр түбі қасағадан 6 см жоғары жатады және ол кіндік пен қасаға аралығының ортасына жақын орналасады.

20 апталық жүктілікте жатыр түбі қасағадан 12 см жоғары немесе кіндіктен 2 елі төмен орналасады.

24 апталық жүктілікте жатыр түбі кіндік деңгейінде немесе қасағадан 18-20см жоғары жатады.

28 апталық жүктілікте жатыр түбі қасағадан 24-26см жоғары анықталады немесе кіндіктен 2 елі жоғары.

32 апталық жүтілікте жатыр түбі кіндік пен семсер өсінділедің аралығында орналасады, жатыр түбінің биіктігі 28-30см-ге тең.

36-аптада жатыр түбі семсер өсіндісінің астында, қасағадан 34-36см жоғары орналасады.

40 апталық жүктілікте жатыр түбі кіндік пен семсер өсінділер аралығының ортасына дейін төмендейді, жатыр түбі қасағадан 37-38см жоғары жатады.

Мерзімі жеткен жүктілікті 32 апталық жүктіліктен жатыр түбінің биіктігі, іш айналымы, кіндік пішіні, нәресте басының диаметрі, орналасуы бойынша айырады./3.1-кесте/

3.1-кесте. Кеш кезеңдегі жүктіліктің айырмашылығы

Белгілер	32 апта	40 апта
Іш айналымы	80-85 см	90см және одан жоғары
Кіндік жағдайы	Шамалы тегістелген	Сыртқа шығып тұр
Нәресте басының диаметрі	9-10 см	11см-ге жақын
Нәрестебасының орналасуы	Кіші жамбастың кіре берісінен әжептәуір жоғары	Кіші жамбастың кіре берісіне тіреліп немесе кіші сегментімен бекініп тұрады.

Ультрадыбысты зерттеу жүктілік мерзімін нақты анықтауды жоғарылатады. Жүктілік мерзіміне байланысты әртүрлі әдістер қолданылады. Алғашқы 12 аптада нәрестенің құйымшақ-төбе өлшемі арқылы, кейін нәресте басын, ортан жіліктің ұзындығын, құрсақ диаметрін өлшеу арқылы анықтайды.