1. – Сурет - впп 95 660 - сорғы қондырғысы

ВПП 95 660 - бұл сукөтергіштердің құбыр жүйесіндегі судың қозғалысы тежегенде жұмыс принципі гидравликалық соққының күші арқылы жүзге асады. Ауыл шаруашылығында сумен қамтамасыз ету үшін қолданылады. ВПП 95 660 - қоректендіру құбырының ұзындығы 2 м., диаметрі 75 мм, 10-нан 100 м биіктікке дейін су апара алады, сондағы пайдалы шығын 1-ден 214 м³ күнге дейін.

ВПП 95 660 - типті гидроқондырғылардың үш түрі бар, әр қайсысының напоры 150, 100 және 20 м-ге дейін болғанда берілістері 260, 600 және 1500 м³/күніне.

Қоректендіргіш құбырдағы вентильды ашып, таранға су толтырамыз. Клапандар және жабық (клапанды жүкпен бастырамыз). Егер жүкті бассақ соққы клапаны ашылады да жұмыс камерасына қоректендіргіш құбыр арқылы су көзінен су келіп түседі де қысымы арқылы соққы клапанының саңылауынан сыртқа ағады. Кинетикалық қуат жинаған су ағыны, жүгі бар клапанның кедергісін жояды да оны жоғары көтереді, сол арқылы шығару тесігін жабады. Егер су ағынының лезде тоқтатса гидравликалық соққы пайда болады да, жұмыс камерасындағы қысым ұлғаяды, қалпақша клапаны ашылады да ауалы қалпақшаға су келеді де ондағы ауаны сығады. Сығылған ауа әсерінен су ауалы қалпақшадан айдағыш құбырдан резервуарға сығылып шығады. Гидросоққы аяқталғаннан кейін, жұмыс камерасындағы қысым атмосфералық қысымнан аз болады, сол кезде сыртқы ауа қысымы және жүктің әсерінен соққыш клапан ашылады, ал айдағыш клапан жабылады және таранды қондырғы бастапқы жағдайына келеді. Барлық жұмыс процесі осылай қайталанып отырады.

1. Бөлшектің конструкциясы мен тағайындалуы

Маған берілген «төлке» бөлшегі цилиндрлі болып келеді. Бөлшек материалының маркасы Ст20Х ГОСТ 1050-74 - (Болат20Х). Төлке дегеніміз - өтпелі (сирек жағдайда бітеу) тесіктері бар қарапайым немесе күрделі сыртқы немесе ішк: сырт пішіндегі айналыс денелер түріндегі бөлшектер. Мұндай бөлшектердің жалпы сипаттамасы һ = (0,5...2,5) қатынасы больш табылады, цилиндрдің ең үлкен сыртқы диаметрі, һ - бөлшек биіктігі. Төлке типтес бөлшектерді төрт тапке жіктейді: - қарапайым пішіндегі бөлшектер; - сыртқы жэне ішкі беттері фасонды болатын күрделі бөлшектер; - жұқақабырғалы бөлшектер; - фасонды майда бөлшектер. Қарапайым пішінді төлкелерге - цилиндр, қағыран, стакан, қуыс денелі поршень, гильза; күрделі төлкелерге доңғалақ күпшектері, сателлит табақ- шалары жатады.

Төлке типтес бөлшектерді алуан түрлі материалдардан жасайды: көмір- текті және легірленген болат, әртүрлі маркалы шойын, қола, пластмассалар, металлкерамика. Төлкелердің қондыру беттерінің дәлдігі, әдетте, 9...11-ші квалитетті, сирек жағдайда 6.,.7-ші квалитетті, ап бет кедір-бұдырлыгы 4.,.7-ші класты болып келеді. Түйіспейтін өңделуші беттерді көбінесе дәлдіктің 14-ші квалитеті бойынша, ал бет кедір-бұдырлыгын 3-ші мен 4-ші топты етіп жасайды. Кейбір жағдайларда төлкенің дәлдігі анағұрлым жоғары және бет кедір-бұдырлығы жоғары класты болуы мүмкін. Мысалы,трактор қозғалтқыштары цилиндрлерінің гильзалары тесіктерінің дәлдігі 5.,.7-ші квалитетті, бет кедір-бұдырлыктары 9...10-шы топты болып келеді.

Төлкелердің дайындамалары ретінде қалыптамалар, прокат, құбырлар, құймалар, сығымдалған металл-керамика пайдаланылады.

Төлке бөлшегі көбіне болаттары шойындар сияқты көпкомпонентті теміркөміртекті қорытпалар болып табылады. Көміртегінің мөлшері 2,14% –ға дейін. Алайда, өндірістегі болаттардың басым көпшілігінде көміртегі мөлшері пайыздың ондық немесе жүздік бөлігіндей ғана болады.

Төлкелерді өңдеудегі басты технологиялык міндет - сыртқы бетгердіц тесіктермен салыстырғандапы шогырласуына және тесіктер өстері шетжақ- тарының перпендикулярлыгына кол жеткізу. Төлкелерді өңдеудің үш сұл- басы мүмкін болады сыртқы мен ішкі айналыс беттерін және шетжақтарды бір орнатылымда өңде, екі орнатылымда өңдеу. Бірінші орнатылымда ішкі бет пен шетжақты; екінші орнатылымда (екінші опера- цияда) - сыртқы бетті жэне екінші шетжақты өңдейді екі орнатылымда өңдеу. Бірінші орнатылымда сыртқы бет пен шет- жақты, екінші орнатылымда - ішкі бет пен екінші шетжақты өңдейді.

Төлкелерді өңдеу сұлбалары бір орнатылымды, алдымен тесікті өңдеу арқылы екі орнатылымда, алдымен сыртқы бетті өңдеу арқылы екі орнатылымда Өңдеудің бірінші сұлбасы (төлкені бір орнатылымда өңдеу) шыбықтан жасалған майда төлкені жону немесе бөлшекті операцияның соңында құбыр- дан кесіп алу кезінде мүмкін болады.

Төлке 20Х Болат материалынан дайындаймын себебі, ол құрылымдық кернеулерге қойылатын жоғары дәлдік, жақсы өңделушілік, аз сезімталдық талаптарына сай, жоғары тозуғашыдамдылығы болып келеді.

Көміртекті болаттарының құрамында 0,12...0,6 % көміртегі бар және оларды таңбалағанда таңбаның соңында Л әрпін қояды. Болаттан жасалған бөлщектерді жасағанда кейбір ақаулары пайда болуы мүмкін. Өйткені болаттың қасиеттері шойынның және басқа құю қорытпаларының қасиеттерімен салыстырғанда төмен. Шөгу 2,5 % дейін жетеді. Осындай да төмен көміртегілі болаттар жоғары температурасын қолданғанда ыстық жарықтың пайда болуына бейім екендігімен сипатталады. Жоғары көміртегілі болаттарда илемділік және жылуөткізгіштік төмен болғандықтан ішкі кернеулер пайда болады.

Болат 20х маркалы болаттың химиялық құрамы мен механикалық қасиеттері туралы ақпарат 1.1,1.2 - кестелерде ұсынылған.

Болат 20Х химиялық құрамы Кесте 1.1

C	Si	Mn	Ni	S	P	Cr	Cu	As	Fe
0,42-0,5	0,17-0,37	0,5-0,8	0,25 дейін	0,04 дейін	0,035 дейін	0,25 дейін	0,25 дейін	0,08 дейін	97

Болат 20Х Механикалық қасиеттері Кесте 1.2

σ0,2 (МПа)	σв(МПа)	δ5 (%)	ψ %	KCU (кДж/м2)	НВ
245	470	17	34	34	143-179

1.2. Өндіріс типін анықтау

Машина жасау өндірісі деп бұйымды шығару кезінде, негізінен, машина жасау технологиясы әдістері қолданылатын өндірісті айтамыз. Өндіріс түрі – бұйымды жасауда қолданылатын әдіс ерекшелігімен айрықшаланатын өндірістің жіктемелік санаты. Өндіріс типі – номенклатура кеңдігі, тұрақтылығы, жүйелілігі және шығарылатын өнім көлемі ерекшеліктері бойынша айрықшаланатын өндірістің жіктемелік санаты.

Өндіріс типі бұйымды жобалауда басқару және экономикалық тұрғыдан айтарлықтай әсер етеді. Өндіріс типінің техникалық ұйымдастырылуы кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштеріне және іс – әрекеттің нәтижелілігіне әсер етеді. Өндіріс типтерін жіктеу негізіне мынадай факторлар қабылданған: номенклатура кеңдігі, бұйым шығару көлемі, номенклатура тұрақтылығы дәрежесі, жұмыс орнының жүктелу сипаты және одардың мамандандырылуы.

Кесте 1.1.2 Өндіріс типтерінің мінездемесін салыстыру

Сериялы өндіріс – көп тараған өндіріс типі.

Айтарлықтай ірі номенклатуралы бұйымдарды біркелкі шығарумен сипатталады. Бұл жағдайда әр айда шығарылатын бұйымның номенклатурасына қарағанда, жылдық шығарылатын бұйымның номенклатурасы кең болып табылады. Бұл өнімді пайдалы ырғақпен шығаруды ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Сериялық өндіріс үшке бөлінеді:

1. азсерилы

2. ортасериялы

3. ірісериялы

Сериялық өндіріс жеке өндіріс пен жалпылама өндірістің ортасындағы жағдай. Бұл кезде шығарылатын заттардың түрлері азаяды. Сериялы өндірісте операцияны бекіту коэффициенті мынадай шамаларға тең болады: азсериялы өндіріс үшін 20; ортасериялы өндіріс үшін ; ірісериялы өндіріс үшін .

Серилы өндірістің негізгі ерекшеліктері:

1) станоктардың әртүрлі типтері қолданылады: әмбебап, арнайыландандырылға, арнайы, автоматтандандырылған;

2) кадрлардың біліктілігі әртүрлі болып келеді;

3) жұмыс бапталған станоктарда жүргізілуі мүмкін;

4) жұмыс орындарының бекітілген бірнеше операцияны орындауға мамндандырылуы;

5) бұйымды құрастыру қиюластырусыз жүргізіледі және т.б.