Зертханалық жұмыс №5 (1 сағат)

Диспетчерлік персоналдың құқығы мен міндеттері. (Пойыздарды қабылдау мен жөнелту)

Жұмыстың мақсаты: Студенттерге диспетчердің құқығы мен міндеттерін түсіндіру.

ТПЕ-нің 15.1-тармағына сәйкес станцияныңтехникалық құралдарын пайдалану тәртібі техникалық-жарлық актімен белгіленеді, осы акт арқылы поездардың қауіпсіз және кедергісіз қабылдануы, станция бой-ынша жөнелтілуі және жүріп өтуі, станцияаралық маневрлік жұмыстың қауіпсізідігі мен еңбек қорғау талаптарын орындау ісі реттеледі.

Техникалық-жарлық актісімен белгіленген тәртіп барлық қызметтердің қызметкерлері үшін міндетті болып келеді.

Әрбір поезды қабылдау немесе жөнелтуге арналған маршрутуақытында даярлануы тиіс, және кіру (шығу) бағдаршамы қабылданатын (жөнелтілетін) поездың машинисі сигналдың ашық тұрған қалпын уақытында қабылдап, станцияға кірген кезде поездың белгіленген жылдамдығының төмендеуін немесе поездың станциядан жөнелтілуі кезіндегі аялдап қалуына жол бер-мейтіндей есеппен ашылуы тиіс.

Әрбір поезды қабылдау және жөнелту алдында станция кезекші-сі жолға қабылдау (женелту) маршрутына сонымен қатар жылжымалы құрамның поездың болмайтын жүру маршрутына шығуына жол бермеуі мүмкін. Жолдардағы маневрлерді стрелкаларды күзеттік жағдайға орнату жолымен тоқтатуға міндетті.

Станция кезекшісіне маневрлердің іс-жүзінде тоқтатылғанына көз жеткізіп алмай, поезды қабылдау немесе жөнелту сигналын немесе өзгеше рұқсат беруге тыйым салынады.

Маневрлерді тоқтату, станция кезекшісінің өкімдерді беру және оның олардың орындалуына көзін жеткізу тәртібі станцияның техникалық-жарлық актісінде белгіленеді.

Станцияның сұрыптау-жөнелту парктеріндегі поездарды жөнелту кезіндегі маневрлерді орындау тәртібін «ҚТЖ»¥К»АҚ Тасымалдау дирекциясының басқарушысы белгілейді және ол станцияның техникалық-жарлық актісінде көрсетіледі.

Стрелклар мен сигаалдардың орталықтандырылуымен жабдықталған станцияларда, поездарды қабылдау және жөнелту маршруттарын даярлау жөніндегі барлық әрекеттерді станцияның кезекшісі жеке өзі немесе оның нұсқауы бойынша орталықтандыру қосынының операторы орындайды. Орталықтандырылған стрелкаларды орындау қосындарынан басқарған жағдай-да станция кезекшісі поездарды қабылдау немесе жөнелту маршруттарындаяр-лау жөніндегі барлық өкімдерді орталықтандырудың орындату қосындарының операторларына беріп, өкімді басқару аппаратындағы тиісті іс-әрекеттерімен рас-тайды. Берілген өкімдердің орындалуының дұрыстығы орталық аппаратындағы басқару аспаптарының көрсетулері арқылы бақыланады.

Стрелкалар мен сигналдарды, орталықтандыру құрылғыларын пай-далану тәртібі, сонымен қатар станция кезекшілері мен орталықтандыру қосындары операторларының поездарды қабылдау, жөнелту және өткізу үшін маршруттарды даярлау кезіндегі іс-әрекеттерінің тәртібі СОБ құрылғыларын пайдалану тәртібі жөніндегі нұсқаулықта және станцияның техникалық-жарлық актісінде белгіленеді. Осы құжаттарда орталықтандырылған, сондай-ақ орталықтандырылмаған стрелкалары бар станциялардағы қызметкерлердің іс-әрекеттерінің тәртібі де белгіле-неді.

Орталықтандырылмаған стрелкалары бар станцияларда станция кезекшісі поезды қабылдау немесе жөнелту маршрутын даярлау жөніндегі өкімді маршрутты даярлауға қатысатын стрелкалық қосындардың барлық аға кезекшілеріне бір уақытта келіссөздердің белгіленген регламентін сақтай оты-рып нақты және анық түрде беруі тиіс. Егер де стрелкалық қосындардың аға кезекшілерінің кезекшілігі қойылмаған болса, маршрутты даярлау жөніндегі өкімдер тікелей стрелкалық қосындардың кезекшілеріне беріледі.

Поездарды қабылдау және жөнелту маршруттарын даярлау ісіне кіру (шығу( қылтасында, қабылдау жолының қарсы шетінде орналасқан стрелкалық қосындар, сонымен қатар жылжымалы құрамның поезды қабылдау немесе жөнелту маршрутына шығып кетуі мүмкін болатын өзге қосындар да қатысуы тиіс.

Станция кезекшісі орталықтандырудың стрелкалық қосындары не-месе орындаушы қосындарына бағытталған маршрутты даярлау жөніндегі окімді барлық қажетті әрекеттердің тиісті сигналдың уақытында ашылу-ын қамтамасыз ететін уақыт ішінде аяқталуы мүмкіндігінің есебімен беруі тиіс.

Станция кезекшісі маршруттың даярлану дұрыстығын басқару аппараты аспаптарының көрсетулері бойынша тексереді.

Аталмыш аспаптары жоқ станцияларда станция кезекшісі маршруттың даярлану дұрыстығын стрелкалық қосындардың аға кезекшілерінің немесе стрелкалық қосындар кезекшілерінің баяндаулары арқылы тексеруге мін-детті.

Егер станциядағы жекелеген стрелкалар стрелкалық қосыннан біршама қашықтықта орналасып, оларды, әдетте, қалыпты жағдайдан (ба-сгы жолдардың арасындағы ауыспалар, басты және қабылдау-жөнелту жолдарына жанасулар және т.б.) шығармаса, олардың жағдайы мен жарамдылығын әрбір қабылданатын және жөнелтілетін поездың алдында тексере бермей-ақ, кезекшілікке кіріскен кезде ғана және кезекшілік кезінде мерзімді түрде тексеріп отыру тәртібі белгіленуі мүмкін. Сонымен қатар аталмыш стрелкалардың қалпы мен жарамдылығы, егер маршрутты даярлау алдында олар маневрлік жылжулар, тексеру, жөндеу және т.б. арнап Пүрылған болса, міндетті түрде тексерілуі тиіс. Мұндай стрелкалар бақылау қүлыптарымен жабдықталуы тиіс, олардың кілттері басқару аппараттарын-д.і болуы, ал кілттік тәуелділік болмаған жағдайда станция кезекшісінде і.іқталуы тиіс.

Аталмыш тәртіпті қолдануға рұқсат етумен станциялардың тізбесін ҚТЖ»¥К»АҚ басшылығы стрелкалардың нөмірлерін көрсетумен бекітеді.

Осындай стрелкалардың қалпын тексеру тәртібі станцияның техникалық-жарлық актісінде көрсетіледі.

Стрелкалық қосын кезекшілеріне, сигналистер мен станция кезекшілеріне маршруттың поездарды қыблдау немесе жөнелту ұшін дайын болғандығы туралы баяндауынан кейін маршрут өзіне арнап дайындалған поезд станцияға келгенше немесе станциядан кеткенше ке-зекшілігін өзге қызметкерлерге тапсыруға тыйым салындаы. Кезекшілік-ті поезд келгенше немесе жөнілтілгенше өткізу қажеттілігі кезінде кезек-шілікке кіріскен қызметкер кезекшілікті тапсырушы қызметкердің бұл әрекетті орындауын күтпей-ақ маршруттың дұрыс орнатылуына жеке өзі көз жеткізуге міндетті.

Жүк поездарын жолаушы ғимараты мен жолаушы поезы тұрған жолдың арасында орналасқан жолға тоқтатуға, әдетте, болмайды. Айрықша жағдайларда жүк поезы жолаушы ғимараты мен жолаушы поезының ара-сында тұрақтаған жағдайда жүк поезы тарқатылуы тиіс, және жол аушыларға арнап өтпе (егер өтпеде көпір немесе тоннель болмаса) жасалуы тиіс. Бұл ретте, құрастырушы бригадалары жоқ станцияларда «ҚТЖ»¥К»АҚ басшылығы аталмыш әрекеттерді орындау тәртібін, оларды орындау ісіне қатыстырылуы мүмкін қызметкерлердің тізімін көрсете отырып белгілейді.

Бақылау сұрақтары:

1. Дисетчердің құқығы мен міндеттері

2. Жоларалықтағы қозғалыс дегеніміз не?

3. Жол қозғалысының қауіпсіздігін ұйымдастырудағы нормативтік құжаттар және диспетчерлік қозғалысты ұйымдастырудағы құжаттар.

Ұсынылатын әдиебиеттер

1. Горев А.Э. Грузовые автомобильные перевозки 2-е издание. Москва Академия 2004г

2. Клинковштейн Г.И., Афанасьев М.Б. Организация дорожного движения – М.: Транспорт, 2001. –247 стр.

СДЖ бақылау сұрақтары [4, 5]

1. Оқиғалықтың меншікті коэффициентері

2. Жол-көлік оқиғаларына әкеліп соғатын қауіпті жағдайларды