- •Раздел I. Фонетика
- •Тема I. Нохчийн йозан (литературин) мотт. Нохчийн алфавитан башхаллаш.
- •Тема 2. Графика (шалха, шала элпаш). Мукъазчу аьзнийн шаладерзаран некъаш.
- •Раздел 2. Лексика
- •Тема 3. Дошкхолладалар. Дешан хIоттам (лард, орам, дешхьалхе, суффикс, чаккхе)
- •Раздел 3. Морфологи
- •Тема 4. Къамелан дакъош
- •Тема 5. ЦIердешан грамматически билгалонаш
- •ЦIердешнийн дукхаллин терахь кхолларан некъаш.
- •ЦIердешнийн нохчийн маттахь 4 легар ду:
- •ЦIердешнийн дожарш
- •Тема 6. Билгалдешан маьIна, цуьнан тайпанаш.
- •Тема 8. Терахьдешан тайпанаш,ма1на,кхолладалар.
- •Тема 8. ЦIерметдешан грамматически билгалонаш
- •ЦIерметдешнийн грамматически билгалонаш:
- •ЦIерметдешнийн шайн маьIне хьаьжжина 9 тайпа хуьлу:
- •Тема 9. Хандешан грамматически билгалонаш.
- •Тема i0. Куцдешан тайпанаш
- •Тема II. ГIуллакхан къамелан дакъош (дакъалг, дештIаьхье, хуттург).
- •Тема i2. Хуттургийн тайпанаш (цхьаьнакхетаран, карара хуттургаш).
- •Тема i3. Предложенин коьрта а, коьртаза а меженаш.
- •Тема i4. Предложенин цхьанатайпанара меженаш.
Тема i4. Предложенин цхьанатайпанара меженаш.
Содержание темы.
Предложенехь коьрта а, коьртаза а меженаш санна хуьлу цхьанатайпанара меженаш а.
Цхьана дашца йозуш а, цхьана хаттаршна жоп луш а йолчу предложенин меженех цхьанатайпанара меженаш олу.
Бацалахь лепара цIен а, можа а, сийна а зезагаш.
Цхьанатайпанара меженаш хила тарло цхьана къамелан декъах лаьтташ а, тайп-тайпанчу къамелан дакъойх лаьтташ а. Масала: вай лакхахь ялийначу предложенера цхьанатайпанара меженаш цхьана къамелан декъах лаьтташ ю.
ткъа: Со а, Йисита а, церан йиша а гIалахь цхьаьнакхийтира. (хIокху предложенехь цхьанатайпанара меженаш цIерметдашах, цIердашах лаьтташ ю).
Предложенехь цхьанатайпанарчу меженашца хила тарло юкъара дешнаш а. Предложенин цхьанатайпанара меженаш ерриге а юкъалоцучу дашах юкъара дош олу.
Тхан махкахь дехаш тайп-тайпана къаьмнаш ду: нохчий, гIалгIай, оьрсий, гIуьмкий.
Юкъара дош хила тарло цхьанатайпанарчу меженашна хьалха а, тIехьа а, юкъахь а лаьтташ.
И мичахь лаьтта хьаьжжина хуьлу предложенехь сацаран хьаьркаш:
Нагахь санна юкъара дош цхьанатайпанарчу меженашна хьалха хилахь, юкъарчу дашана тIехьа ши тIадам буьллу.
Нагахь санна юкъара дош цхьанатайпанарчу меженашна тIехьа нислахь, цунна хьалха тире юьллу.
ГIиллакх, майралла, комаьршалла, оьздангалла – и дерриге а шеца долуш хила веза къонах.
Нагахь санна юкъара дош цхьанатайпанарчу меженашна хьалха а долуш, цхьанатайпанарчу меженел тIаьхьа предложени чекхйолуш ца хилахь, цхьанатайпанарчу меженашна хьалха ши тIадам буьллу, тIехьа тире юьллу.
Дуккха а хиш: Терк, Марта, Басс, Орга – чIогIа шийла а, даккхий а ду.
Предложенехь цхьанатайпанара меженаш хила тарло хуттургаш йолуш а, йоцуш а цхьаьнакхеташ, шина а хьолехь уьш цIоьмалгашца вовшех къастайо.
Основная литература:
1. Эдилов С. Э. Пособие по практикуму чеченского языка. – Грозный, 2009.
2. Джамалханов З.Д., Мачигов М.Ю. Чеченский язык. Учебник для
педучилища. Ч.I, Морфология. – Грозный, 1972.
3. Вагапов А.Д. Изучение склонений имен существительных на уроках
чеченского языка – Грозный, 2008.
4. Тимаев А.Д. Современный чеченский язык. – Грозный, 2007.