Өздігінен шығаруға арналған есептер

1-есеп. Этил спиртінің құмырсқа қышқылымен этерификация реакциясы

k₁

C

k_-1

₂H₅OH + HCOOH HCOOC₂H₅ + H₂O

этанол және судың артық мөлшерінде екі бағытта да бірінші рет бойынша жүреді. 298 К температурасы кезінде тіке k₁ және қайтымды k_-1 реакцияларының жылдамдық тұрақтылары, сәйкесінше, 1,85∙10^-3 және 1,76∙10^-3 мин^-1 тең. Құмырсқа қышқылының бастапқы концентрациясы 0,2 моль/дм³. Тепе-теңдік күйге жету уақытын анықтаңыз.

2

k₁

-есеп.

N

k_-1

H₄CNS (NH₂)₂CS

реакциясы кезінде аммоний роданидінің келесі нәтижелері алынды:

τ, мин 0 19 38 48 60

NH₄CNS мән беру мөлшері, % 2,0 6,9 10,5 12,3 13,6

Тепе-теңдікке жеткендегі аммоний роданидінің концентрациясы 23,2% болғанын ескеріп, реакцияның тепе-теңдік тұрақтысын есептеңіз.

3

k₁

-есеп.

А

k_-1

В

Р еакциясында K_C= 10, k₁ = 0,25 с^-1. А затының жартылай ыдырау периодын анықтаңыз.

4-есеп.

2А В

Реакциясы тіке бағытта екінші рет бойынша жүреді, ал қайтқанда – бірінші рет бойынша. Реакцияның басталуынан 30 мин кейін А затының концетрациясы 1 моль/дм³ тең бастапқы мәннен 20%-ға кемиді. Алғашқы уақыт моментінде реакция өнімі қатыспайды. K_C= 3,15 ескеріп, тіке және қайтымды реакцияның жылдамдық тұрақтыларын табыңыз.

5-есеп.

А В

реакциясының кинетикасын зерттеуді, А және В заттарының концентрациялары, сәйкесінше, 3,8 және 0,2 моль/дм³ тең уақытта бастады. Эксперимент температурасында тепе-теңдік тұрақтылары K_C= 5,2 , k₁ = 2,41∙10^-2 мин^-1 тең екені белгілі, А және В концентрациялары тең болғандағы уақытты анықтаңыз.

6

k₁

-есеп.

k₂

X

A

k₃

Y

Z

реакциясы үшін келесі берілгендер негізінде k₁,k₂ және k₃ жылдамдық тұрақтыларын табыңыз: А затының бастапқы 2 моль/дм³ тең; 10 мин кейінгі өнімдердің концентрациялары: С_Х = 0,05 моль/дм³ , С_Y = 0,31 моль/дм³ , С_Z = 0,12 моль/дм³ .

7 -есеп.

А В

реакциясында В затының шығуы 75% , ал k₁ = 5,11∙10^-2 мин^-1 . Қандай уақытта А затының концентрациясы үш есе кемиді?

8-есеп. Жүйеде екі бәсекелес реакциялар жүреді:

A

k₁

k₂

D ,

A + B E .

Қатынас k₁/k₂ = 15. А затының бастапқы концентрациясы 0,005 моль/дм³ тең кезінде, 10 мин уақыт моментінде его 0,003 моль/дм³ қалады. k₁ и k₂ тұрақтыларын анықтаңыз.

9

k₁

-есеп. Бәсекелес реакцияларда

А

k₂

+ 2В D

A + 2C E

қатынас k₁/k₂ = 10. τ уақыт моментінде С затының қандай бөлігі мән береді, егер осы уақытта В және С бастапқы концентрациялары тең болған кезде В затының жартысы шығындалса?

10-есеп.

k₁

B

k₂

A

C

реакциясында В затының шығуы 35% тең. Реакция басталуынан 5 мин кейін А затының концентрациясы 4 есе кемиді. k₁ и k₂ табыңыз.

11-есеп. Сірке қышқылын қыздыруда бірінші ретті екі параллель реакциялар жүреді:

k₁

СН₄ + СО₂

С

k₂

Н₃СООН 5

СН₂СО + Н₂О

970 К-де 0,3 с ішінде сірке қышқылының 90% ыдырайды. Қышқылдың 60 г ыдырау барысында 7 г метан түзілетінін ескеріп, k₁ и k₂ табыңыз.

1

k₁

2-есеп.

X

k₂

А

k₃

+ В Y

Z

А және В заттары бойынша реакция бірінші ретке ие. Реагенттерлің бастапқы концентрациялары тең, сәйкесінше 2 және 1 моль/дм³. Оларды контактілеуден 3 мин соң А затының концентрациясы 1,5 моль/дм³. Белгілі бір τ уақыт моментінде өнімдер концентрациялары: С_Х = 0,04 моль/дм³, С_Y = 0,25 моль/дм³, C_Z = 0,16 моль/дм³ тең екенін ескеріп, k₁, k₂ және k₃ жылдамдық тұрақтыларын анықтаңыз.

13-есеп.

А

k₁

k₂

В С

реакциясында бөлек сатылардың жылдамдық тұрақтылары k₁ и k₂ тең, сәйкесінше 0,25 және 0,01 с^-1. Негізгі заттың бастапқы концентрациясы а = 2 моль/дм³. Аралық өнімнің максималды концентрациясын және жету уақытын есептеңіз.

14-есеп. Бөлек сатылардың жылдамдық тұрақтыларының тең мезетінде: k₁ = k₂ = k тізбектес реакциядағы аралық өнімнің концентрациясын есептеу үшін

А В С

Мәнжазба тақырыптары:

1. Ашық жүйелердегі күрделі реакциялар.

2. Түйіндес реакциялар.

3. Автокаталитикалық реакциялар.

4. Реакциялардың стационарлы және квазистационарлы жүруі.

Блиц - тест:

1. Лимиттеуші саты дегеніміз не? Лимиттеуші саты:

a) Тұтас реакцияның жылдамдығын анықтайды

b) Уақыт моментінде өтетін саты

c) Уақыт бірлігінде өтетін саты

d) Реакция өту кезінде өнімнің 1 молі түзілетін саты

e) Бастапқы заттардың 1молі қатысатын саты

2. Бір ізді жүретін процестер үшін қандай саты лимиттеуші болып табылады?

a) Минимальді жылдамдыққа ие болатын саты

b) Ақырғы саты

c) Максимальді жылдамдыққа ие болатын саты

d) Аралық саты

e) алғашқы саты

3. Кинетиканың негізгі заңы қалай оқылады? Химиялық үрдістердің жылдамдығы:

a) Сәйкесінше стехиометриялық коэффициенттерге дәрежеленген реагенттердің концентрацияларына тең

b) Реагенттердің концентрацияларына

c) Молекулярлыққа дәрежеленген реагенттердің концентрацияларына тең

d) Реацияға түсетін реагенттердің концентрацияларына тең

e) Реагенттердің концентрацияларына немесе қысымдарына тең

4. Параллель үрдістер үшін қандай саты лимиттеуші болып табылады?

a) Жылдамдығы максималды саты

b) Жылдамдығы минималды саты

c) Аралық саты

d) Соңғы саты

e) Жылдамдығы орта саты

5. Қандай тұжырым III – і ретті реакцияға қатысты болады? Жартылай ыдырау уақыты

a) Бастапқы концентрацияның квадратына кері пропорционалды болады

b) Бастапқы концентрацияға кері пропорционалды болады

c) Бастапқы концентрацияға тәуелсіз болады

d) Бастапқы концентрацияға пропорционалды болады

e) Бастапқы концентрацияның квадратына пропорционалды болады