Әдебиеттер тізімі

1. Пономарева К.С., Гугля В.Г., Никольский Г.С. Сборник задач по физической химии: Уч. пособие. - 2-е изд., испр. - М.: Издательский Дом МИСиС, 2008. – 340 с.

2. Еремин В.В., Каргов С.И., Успенская И.А., Кузьменко Н.Е, Лунин В.В.Основы физической химии. Теория и задачи: Учеб.пособие для вузов. – М.:Издательство «Экзамен», 2005.- 480 с.

3. Симбинова К.Ж., Дюсекенова С.Р., Байсанова Ш.З. «Физико-химический анализ диаграмм состояния»: Методическое пособие по курсу «Физическая химия» для студентов химических, металлургических и технологических специональностей ВУЗов – Актобе: АГУ им. К.Жубанова, 2004. -152 с.

4. Белащенко Д.К., Гущина Е.И. Физическая химия: Химическая термодинамика: Метод. указание. – М.: Изд. Дом МИСиС, 2006. – 20 с.

№13 практикалық жұмыс

Екі компонентті жүйелердің күрделі диаграммаларын тұрғызу және талдау

Жұмыс мақсаты: Екі компонентті жүйелердің күрделі диаграммаларын тұрғызу.

Жұмыс жоспары:

1. Екі компонентті жүйелердің күрделі диаграммаларын талдау.

2. Диаграмманың тұрғызу үлгісі.

3. Өздігінен есептеуге арналған диаграммалар.

Кілт сөздер: эвтектикалық айналыс, эвтектиодтық айналыс, периктектикалық айналыс, перитектика, перитектоид, монотектика

Бақылау сұрақтары:

1. Физикалық ұғымдар: эвтектиодтық айналыс, периктектикалық айналыс, монотектилық айналыс, балқудың конгруэнтті нүктесі, балқудың инконгруэнтті нүктесі.

2. Конденсацияланған жүйе үшін Гиббстің фазалар ережесінің формуласы және тұжырымдалуы.

3. Ергіштік бойынша диаграммалар белгілерінің геометриялық ерекшеліктері.

4. II типті екі компонентті жүйе диаграммасын талдау.

5. IIІ типті екі компонентті жүйе диаграммасын талдау.

6. IV типті екі компонентті жүйе диаграммасын талдау.

7. V типті екі компонентті жүйе диаграммасын талдау.

8. VI типті екі компонентті жүйе диаграммасын талдау.

Глоссарий:

1. Эвтектоидтық айналу – бұл қатты ерітіндіден эвтектиканың ұсақ кристалдарының түзілу үдерісі.

2. Эвтектикалық айналулар – бұл сұйық ерітіндіден эвтектикалық ұсақ кристалдарының түзілу үдерісі.

3. Перитектикалық айналу – бұл аралық берік емес қосылыстың сұйық балқыма және артық компоненттің кристалдарына ыдырау үдерісі.

4. Перитектика – бұл аралық берік емес қосылыс кристалдарының сұйық балқымамен және артық компоненттің кристалдарымен тепе-теңдік қоспасы.

5. Перитектоид – бұл 2 қатты ерітіндінің бір жаңа ерітіндінің кристалдық құрылысымен тепе-теңдік қоспасы.

6. Монотектика – бұл артық компоненттің кристалдары бар 2 қаныққан сұйық ерітіндінің және бір қанықпаған сұйық ерітіндінің тепе-теңдік қоспасы.

Екі компонентті жүйелердің күрделі диаграммаларын талдау. Тапсырма шарты

1. Зерттеліп отырған диаграмма құрамына қарапайым диаграмма элементтерінің қандайы және қаншасы кіретінін атау. Содан соң, зерттеліп отырған диаграмманың ерекшеліктеріне анықтама беру.

2. Диаграмманы миллиметрлік қағазға сызу.

3. Берілген диаграммадағы сызықтар мен тамаша нүктелердің қызметін түсіндіру.

4. Зерттеліп отырған диаграммадағы

• компоненттерді

• фазаларды

• нанвариантты өзгерістерді

Тән салқындату қисығын сызу және жүйе салқындаған кезде жүретін процестердің термодинамикасын түсіндіру.

Тән нүктелердегі еркіндіктің термодинамикалық дәрежесі санын анықтау, яғни Гиббстің фазалар ережесі бойынша талдау.

Тән нүктелерді канода бойынша талдау.

2-3 нүктелеріндегі салқындау және қыздыру кезіндегі өзгеру процесін жазу және атау. Берілген балқыманың кристалдануының басталу және аяқталу нүктесін атаңыз. Бірінші және соңғы тамшының құрамын анықтау.

Т температурада Z % бірінші компоненттен құралатын жүйе үшін қатар жүретін фазалардағы әрбір компоненттің концентрациясын анықтау.

Жүйенің жалпы массасы 100 г болғандағы, Т температурада X % екінші компоненттен құралатын жүйе үшін әрбір фазадағы әрбір компоненттің массасын және әрбір фазаның массасын есептеу.

Берілген температурада тепе-теңдікте болатын, X % екінші компонент, Z % бірінші компонент құрамды балқымадағы компоненттердің мольдік үлесін есептеу. Осы балқыма үшін термодинамикалық есептеуді жүргізу (∆H, ∆S, ∆G).

Эвтектика координаталарын және құрамдарын анықтау.

Берілген құрамдағы 1 кг балқымада қанша эвтектика болатынын есептеу.

Берілген құрамдағы балқыма қандай температурада қата бастайтынын анықтау.

берілген температурада диаграммадағы барлық қатты фазалардың құрамын анықтау.