- •0Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қ. Жұбанов атындағы ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті
- •Практикалық сабақтарға әдістемелік ұсынымдар мен нұсқаулар
- •Гомогенді үдерістердің кинетикасы бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Күрделі үдерістердің кинетикасы бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Үдерістердің жылдамдығына әртүрлі факторлардың әсер етуіне байланысты есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Әдебиеттер тізімі
- •Кинетиканың теориялары бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Гетерогенді үдерістердің кинетикасы бойынша есептер
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Масса берілу және ұқсастық критериясы бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Адсорбциялық үдерістердің термодинамикасы мен кинетикасы бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Беттік керілістің кинетикасы бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдібиеттер тізімі
- •Катализ термодинамикасы және механизмі бойынша есептер
- •Негізгі заңдылықтар
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өздігінен шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Бір компонентті жүйелердің фазалық тепе-теңдік есептері
- •Қысқаша теория Клаузиус-Клапейрон теңдігінің анализі
- •Есепті шығару үлгісі
- •Өзіндік шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
- •Бір компонентті жүйелердің диаграммаларын тұрғызу және талдау
- •Қысқаша теория
- •Біркомпонентті жүйелердің диаграммасын талдау жоспары
- •Бір компонентті жүйелердің диаграммасын талдау үлгісі Су диаграммасын талдау
- •Өздігінен талдауға арналған диаграмма
- •Әдебиеттер тізімі
- •Екі компонентті жүйелердің типті диаграммаларын тұрғызу және талдау
- •Қысқаша теория
- •Екі компонентті жүйенің типтік диаграммасын тұрғызудың және талдаудың үлгісі ι типті екі компонентті жүйенің диаграммасын тұрғызу
- •Екі компонентті жүйелердің диаграммасын тұрғызу әдістемесі
- •Гиббстің фазалар ережесі бойынша диаграмманы талдау
- •Канода бойынша диаграмманы талдау
- •Кристалдану реттілігі диаграмманы талдау
- •Екі компонентті жүйелердің диаграммаларын талдау жоспары
- •Өзіндік тұрғызуға және талдауға арналған диаграммалар
- •Әдебиеттер тізімі
- •Екі компонентті жүйелердің күрделі диаграммаларын тұрғызу және талдау
- •Екі компонентті жүйелердің күрделі диаграммаларын талдау. Тапсырма шарты
- •Күрделі күй диаграммасын типтік талдау
- •Өздігінен шығаруға арналған диаграммалар
- •Әдебиеттер тізімі
- •Үш компонентті жүйелердің кеңістік диаграммаларын тұрғызу және талдау
- •Қысқаша теория Кеңістік диаграмманы тұрғызу және талдау әдістемесі
- •Әдебиеттер тізімі
- •Үш компонентті жүйелердің жазықтық диаграммаларын тұрғызу және талдау
- •Қысқаша теория Жазықтық диаграмманы тұрғызу және талдау әдістемесі
- •Диаграммалардағы сипаттамалық нүктелердің толық талдау:
- •Өзіндік шығаруға арналған есептер
- •Әдебиеттер тізімі
Есепті шығару үлгісі
Мысал-1. Қалыпты балқу температурасында (327 °С) тығыздығы сәйкесінше тең қатты және сұйық қорғасынның 11,187 және 10,685 г/см . Қорғасын балқу жылуы 1168 кал/моль. Қорғасын 330 °С-де, қандай қысымда балқиды. Қорғасынның молярлі массасы Мрь = 207,21 г/моль.
Шешуі. (6)Теңдеуден білетініміз.
P=
Біздің
мысалда 2;
=330+ 273 = 603 К,
Т°т =327 + 273 = 600 К,
АтЯ = 1168-4,184 = 4887 Дж/моль,
осылайша
Р
= 1,013 • 105
+
.
=
2,808 • 107
Па = 277 атм.
Мысал 2. Кадмийдің орташа балқу температурасы 321 °С. 300 атм қысымда кадмий 322,8 °С. Кадмийдің балқу жылуы 1530 кал/моль. Қатты қадмийдің тығыздығы 8,35 г/см3. Сұйық кадмийдің тығыздығын анықтаңыз. Мса = 112,41 г/моль.
Шешуі . Кадмийдің1- мольінің балқытқандағы көленің өзгеруі.
(IV. 6) осы теңдеуден
Осыдан
=112,41
Мысал 3. 20 °С – де метил спиртінің буының СН3ОН қысымы 94 мм сн. бағ. ал 40 °С –де- 259,4 мм сн. бағ.Спирттің булану жылуы мен қалыпты температурасын анықтаңыз.
Шешімі . (1У.4) теңдеуінен:
ln
Екінші теңдеуден бірінші теңдеуді алу нәтижесінде
ln
(
)
Ал булану жылуы
Дж/моль
Әрі қарай теңдеу const табамз (1У.4)
const=
ln
+
=
ln94+
20,43
Осылайша метил спирті үшін, температурадан будың серпімділік тәуелділігі
(мм сн. бағ.) келесі теңдікпен анықталады.
ln
p=
+20,43
Спирт буының қысымы мына температурада (760 мм сн. бағ.)
Мысалы 4. Қатты хромның буының температурасы келесі теңдікпен беріледі.
lg
p
= -
+
17,265
2130 К температурада хромның балқу жылуын анықта.
Шешімі . Клаузиус- Клапейрон возгонка үрдісі үшін
Кейін жүреді:
Туынды будың серпімділігінің температураға тәуелділігінен табамыз.
=
сондықтан,
Балқу температурасында
=8.314(2.303*20680–0.62*2130-0.58*
*2.303*
=334600
Дж/моль.
Мысал 5. Қатты және сұйық молибден окси- фторидінің бу қысымының тәуелділігі клесі теңдеумен көрсетіледі :
lg
+11.335.
lg
Молибденнің қалыпты балқу температурасын, қайнау температурасын, балқу жылуын, булануын немесе айналуын табу керек.
Шешімі. Қалыпты қанау температурасы, үшфазалы балқу температурасына жақын. р' = р и 1§^' = 1§_р. сондықтан,
Қалыпты қайнау температурасы, үш фазалы балқу температурасына жақын 1,013•105Па. Сондықтан
lg
1.013*
Клаузиус- Клапейронның дифференцияды теңдеуіне сәйкес
Туындыны сұйық оксифторидне тәуелді бу серпімділігінің температурасынан табамыз.
Сондықтан, АиН = 2,303-8,314-2671 = 51 142 Дж/моль.
Возгонка жылуы сол сияқты табылады:
=
2,303
=2,303 • 8,314 • 2854 = 54 646 Дж/моль,
Булану жылуы балқу жылуына қатынасынан көбірек, Сондықтан
= 54 646 - 51142 = 3504 Дж/моль.
Мысал 6. Бу қысымының қатты, сұйық және иттрийге тәуелділігі келесі теңдеумен көрсетіледі.
Lg
p`= -
-
Иттрийдің балқу температурасын, қалыпты қайнау температурасын, булану температурасын, балқу температурасында балқытып , возгонкасын тап.
Шешімі. Балқу температурасы үш фазалы тепе- теңдік температурасына жақын. Сондықтан р' = р и 1§ р' = 1§ р. Сондықтан,
-
-
+18.255.
lg
T=
.
lg T=
+3.28
Соңғы теңдеуді итерация әдісімен шешеміз. Бірінші жуықтауда ақылға қонымды оң жақтағы Т- ің мәнін аламыз, мысалы =1000 К, және теңдіктің сол жағындағы температураның мәнін табамыз.
Lg
+3,28;
К
Алынған мәнді екінші жуықтау ретіндеаламыз, яғни
=1745К,
тогда
1812К.
Гл ;Гп -дан айырмашылығы 1 К өзгермейінше қайталаймыз береміз. Үшінші және төртінші жуықтауда бар.
Lg
+3.28;
Lg
K
Осылайша, иттрийдің қалыпты балқу температурасы Г° = 1815 К.
Қалыпты қайнау температурасында сұйық иттрийдегі будың қысымы 1,013ТО5 Па. сондықтан,
Lg1.013*
Осы теңдеуді итерация әдісімен шешеміз. Оң жақ бөлігіндегі Т[ = 1000 К, сонда
Осы циклды 5-6 рет қайталаймыз және Т° - 3563 К анықтаймыз. Енді 1815 К – де буланудың жылуын анықтаймыз:
=2.303R
3R
(-
– 1.97 lgT+18.255)= 2.303*8.314*
Дәл осылай возгонка жылуын анықтаймыз:
V 22 230 0,66 = 415 680 Дж/моль •2 2,303-1815
Балұу температурасы
АтН = АД - АиН = 415 680 - 396 870 = 18 810 Дж/моль.
