4. Krainy geograficzne:

• Pobrzeże Bałtyku: Nizina Szczecińska, Żuławy Wiślane, Wybrzeże Słowińskie

• Pojezierza: Pomorskie - nizina Wierzyca 329 m; Wielkopolskie - jeź. Gopło; Mazurskie - najw.: j.Śniardwy oraz Mamry; najgł.: jeź. Hańcza i jeź. Wigry

• Niziny Środkowopolskie: Śląska - rz.Odra; Wielkopolska; Mazowiecka - rz. Wisła; Podlaska - rz. Narwa i rz. Biebrza

• Wyżyny: Lubelska - rz.Wieprz, Roztocze, kreda, lessowe wąwozy, 319 m; Małopolska - g.Świętokrzyskie, Łysica 612 m + Kielecko-Sandomierska + Krakowsko-Częstochowska (513 m); Śląska - g.Św.Anny 400 m, węgiel

• Kotliny Podkarpackie: Oświęcimska, Sandomierska

• Sudety: stare, orogeneza hercyńska - Karkonoszy (g.Śnieżka - 1602m), Sowie, Stołowe, Złote

• Karpaty: młode, orogeneza alpejska - wewn: Tatry (Rysy - 2499m, Gierłach - 2665m), Beskidy; zewn: Bieszczady, Beskidy.

5. Ludność:

• Najwięlsza koncentracja ludności : 1. Azja, 2. Afryka, 3. Europa

• Rozmieszczenie kontynentalne:

Anekumena - obszary podbiegunowe, lądolody, wierzchołki gór, pustynie, puszcza równikowa

Ekumena

Subekumena - lasotundra, sachel

• Najludniejsze kraje świata: Chiny, Indie, USA, Indonezja, Brazylia (CIUIB)

• Najgęściej zaludnione obszary: [BKHBJ]

1. Bangladesz (>1000), 2. Korea Płd. (>500), 3. Holandia (~400), 4. Japonia (~330) + Belgia (~365)

Azja: - wschodnie Chiny (Nizina Chińska)

- Japonia, Bangladesz

- półw. Koreański

- półw. Indyjski

Europa: - Europa Zachodnia i Środkowa (kraje Beneluksu, Zagłębie Ruhry i Nizina Padańska)

- Holandia, Belgia

Afryka: delta Nilu i połud. Nigeria

Ameryka Płn.: - rejon Wielkich Jezior

- wyżyna Meksykańska

- Kalifornia

Ameryka Pd.: - rejon Morza Karaibskiego

- wschodnie wybrzeże

- nizina La Platy

- wyspy Jawa

• Najsłabiej zaludnione lub bezludne:

- obszary pustynne (Sahara, Kalahari, śr.Australia)

- wysokie góry (Himalaje, Kordyliery)

- Antarktyda, Grenlandia

- Syberia, półn. Europa

- półn. Kanada, Alaska

• Amazonia, Patagonia

• W-wa w Polsce: + Śląskie (397 czł/km²), Małopolskie (212), Dolnośląskie (145); - Warmińsko-Mazurskie (60), Podlaskie (61), Lubuskie (73) [+ SMD; - W-MPL]

• Przyrost naturalny: - Świat 11‰; - Polska 0,4‰

Dodatni(urodzenia)	Ujemny(zgony)
Niger 30‰	Bulgaria -5‰
Nigeria 23‰	Ukraina -4‰
Bangladesz 22‰	Wégry -4‰

Egipt 19‰	Białoruś -3‰
Meksyk 15‰	Rumunia -3‰
Indie 14‰	Rosja -2‰
Turcja 11‰	Japonia -1‰

Młode społeczeństwa: państwa afrykańskie (bomby demograficznych - czyli gwałtowne przyrosty naturalne):

Demokratyczna Republika Konga, Angola, Mali, Niger, Madagaskar, Uganda, Kenia, Somalia, Etiopia, Liberia.

Stare społeczeństwa: państwa dawnego bloku wschodniego, jak i państwa europejskie wysokorozwinięte. Są to między innymi:

Rosja, Ukraina, Białoruś, Litwa, Łotwa, Estonia, Rumunia, Węgry, Portugalia, Niemcy, Włochy

• Migracja: stała, czasowa, wewnętrzna, zewnętrzna (emigracja, imigracja, reemigracja)

Skutki migracji:

Kraje emigracyjne (Europa Wsch, Polska)	Kraje imigracyjne (Niemcy, Francja, UK, Włochy, USA, Kanada, Australia)
- zmniejsza się PKB - spadek bezrobocia - ubytek kadry wykształconej - zmniejsza się liczba ludności - spada przyrost naturalny - rozpad rodzin - wolniej rozwija się przemysł wysokiej technologii.	- bezdomność (tekturowe miasteczka, np. w Nowym Jorku) - różnorodność kulturalna - rasizm - przeludnienie - brak miejsc pracy dla ludności miejscowej - konflikty, wzrost przestępstw, przemoc.

• Największe skupiska Polaków: USA - 10 mln (Chicago - 1 200 tys., Nowy Jork, Denver), Niemcy (Berlin, Monachium, Hamburg), UK (Londyn, Walia, Szkocja), Irlandia, Francja (Paryż), Brazylia - 3 mln (Kurytyba), Argentyna - >600 tys (Buenos Aires), Urugwaj, Kanada (Toronto, Kalgary), Kuba, Meksyk, Litwa (Wilno), Łotwa (Ryga), Białoruś, Rosja, Kazachstan, Szwajcaria, Włochy - 500 tys, Hiszpania - 500 tys, Australia i Nowa Zelandia - 180 tys (Melbourne, Sydney), RPA (Durban), Mańczżuria [AABBFHIKKKLŁMMNRRSSUUUW]

• Religia:

• islam - Pakistan, Iran, Turcja, Kazachstan, Uzbekistan, Bangladesz, Indonezja

• prawosławni - Rosja, Białoruś, Ukraina, Grecja

• katolicy - środkowa, południowa, południowo-zachodnia Europa

• buddyzm - Indie, Chiny, Korea, Japonia

• Więcej niż jeden język urzędowy:

Szwajcaria - niemiecki,włoski,francuski i retoromański

Belgia – francuski, angielski

Irlandia - angielski, irlandzki Indie - hindi, angielski Białoruś - rosyjski, białoruski

• Kraje wielonarodowe:

UK, Belgia, Szwajcaria, Hiszpania, USA, Kanada

• Kraje jednolite narodowościowo:

Polska, Francja, Korea Płd., Japonia

• Do najbardziej licznych rodzin językowych należą: Indoeuropejska: romańskie (francuski, włoski, hiszpański), germańskie (niemiecki, Austria, Szwajcaria, Luksemburg), słowiańskie (ukraiński, polski, białoruski), bałtyckie, grecki, ałbański, ormiański, indo-irański (India, Pakistan, Iran), cełtyckie.

Chińsko-Tybetańska grupa : Chiński, Tybetańsko-birmański (Birma, Laos, Tailand);

Semito-Chamicka (kraje arabskie,Izrael) Uralska (grupa ugrofińska)

Afrykańska

• Mniejszości narodowe w Polsce:

Niemcy	400k	Opole,Pomorze
Białorusini	300k	Podlaska
Ukraińcy	300k	Warmińso-pomorskie, Żuławy Wiślane,Pomorze Zachodnie,Bieszczady
Łemkowie	65k	Beskid Niski, Bieszczady,Pomorze Zachodni
Romowie	25k	Duże miasta
Litwini	20k	Suwalszczyzna
Słowacy	20k	Spisz na Podhalu
Rosjanie	15k	Duże miasta
Żydzi	15k	Duże miasta
Ormianie	8k	Duże miasta
Grecy	5k	Bieszczady,Dolny Śląsk,Pomorze Zachodnie
Czesi	3k	Śląsk Cieszyński
Tatarzy	5k	Podlaska
inni	15k