86. Сенімділік көрсеткіштерін кездейсоқ шама бойынша бөлу заңдылығы.

Кездейсоқшама, оныңтүрлеріжәнеоған не жатады

КШ дегеніміззерттеужүргізгендегінәтижелердіңқабылдайтынмүмкіндікмәні. Олмәніалдын-ала белгісізжәнекездейсоқжағдайларғатәуелді. Кез-келгенстатикалықзерттеудің КШ-ныңберілісіболып Х бақылаужиынтығысаналады. Нәтижесінде Х келесімәндерді Х₁,Х₂,...,Х_nқабылдайды. Бұлмәндердігенералдықжиынтықіріктеуінемесетаңдауынемесежайіріктеудепаталады. Х_і(і1,2,..,n ) – іріктеудіңэлементід.а. Ал олардыңжалпы саны n-іріктеудіңкөлемідейді. Іріктеудіңкөлеміәруақытташектеулі, өйткенігенералдықжиынтықтағымүшесандарыөтеүлкеншексіз. КШ-нысипаттауүшінкелесілердікөрсетуқажет: а) КШ қандаймәндердіқабылдайды, яғнижиынныңмүмкіндікмәндері; б) бұлмәндердіңықтималдығы. КШ ныңтаралымзаңыдеп КШ ныңмүмкіндікмәндері мен олардыңтиістіықтималдылықтарынбайланыстыратынқатынастыайтады. i. Сондықтанкездейсоқшамаэкспоненциалды, нормальдық (гаусс), логарифмдік, вейбуллтаралымзаңынабағынады.

Кездейсоқшаманыңтаралымзаңыәртүрліформадаболады. Таралымдыққатар, таралымныңинтегралдыфункциясы, таралымныңдифференциалдыфункциясы. Таралымдыққатаркестежәнеграфикалықтүрдеберілуімүмкін. Кестетүріндекездейсоқшамалардыңмүмкіндікмәндеріменсәйкесіншеолардыңықтималдылықтарыберіледі. Ықтималдықтеориясындаоқиғатүсінігікеңқолданыладыжәнеолтәжірибежүзінденемесезерттеунәтижесіндеорыналатыннемесеорындалмайтынкез-келгенфактпентүсіндірілген. КТ сенімділігінеоқиғаретіндебұйымныңістеншығуысаналады. Ал кездейсоқшамаретіндебұйымныңісмерзімінемесеістеншығуғадейінгіісмерзімісаналады. Кездейсоқшаманыңықтималдылығыныңинтегралдықфункциясытаралымзаңыныңбірформасыболып, жәнеол F(x)=P(x≤x) болыпанықталады. Әрбір х аргументініңмәніненкездейсоқшамамәнінекішінемесетеңықтималдылығыныңтүсінігібереді.

Таралымныңдифференциалдыфункциясынемесетаралымныңтығыздығыфункциясытаралымзаңыныңбірден-бірформасыболыпжәнетаралымныңинтегралдықфункциясының 1-ші туындысыменанықталады.

F(x)=F’(x)=

Кездейсоқшаманың [а,в] интервалындаболуыкелесітүрдеанықтайды.

P(a≤x≤в)=F(в)-F(a)=

Кездейсоқшаманыңнормальдықтаралымзаңы (Гаусс заңы)

Үздіксізкездейсоқшаманыңықтималдылығыныңтаратылымыныңкелесітүрдегітығыздығынормальдықтаралымзаңыдепаталады.

f(x)=

а-математикалықкүту, σ-орташаквадраттықауытқу.

кездейсоқшаманыңэкспоненциалдықтаралымзаңы

Егеркездейсоқшаманыңберілгенучаскідекезігуықтималдығы Р(x) =е^-λхболса, онда оны экпоненциялдық (көрсеткіштік) заңыныбағынады. Экпоненциялдықзаңныңкездейсоқшамасыныңмәні х≥0 болғанжағдайда функция тығыздылығы f(x)= λ е^-λх, бұлжерде λ- таралымпараметрі.

Экспоненциялдықзаңныңинтегралдықфункциясы:

F[x]= =

Үздіксізкездейсоқшаманың Х(а,в) интервалынатүсуықтималдығыэкспоненциялдықзаңбойыншакелесіформуламенанықталады:

Р(a<X<b)= -

экспоненциялдықзаңбойыншатаратылғанматематикалықкүтім, дисперсия, орташаквадраттықауытқусәйкесіншекелесідейанықталады:

M[x]=1/ λ; D(x) =1/ λ; σ(x) =1/ λ

87. Бұрғылау жабдықтарының тісті және тізбекті берілістерге жүктеу режимінің ерекшеліктері мен сенімділікті есептеу көрсеткіштері.

Мұнай мен газ ұңғымаларын әр түрлі геологиялық және климаттық жағдайларда бірнеше жүзден бірнеше мың метрге дейінгі тереңдікте бұрғыланады. Бұрғылауқондырғысыныңбірнешетиптері бар.

Бұрғылауқондырғысыныңнегізгіпараметрлерібұрғылаутереңдігі, олұңғыманыңқұрылымын, бұрғылаужәнеэнергетикалықжабдықтардыанықтайды.

Барлықбұрғылауқондырғыларыбіртипті, бірақөздерініңсипаттамаларыбойыншаәртүрлібұрғылаужәнеэнергетикалық  құрал-жабдықтарболыптабылады.

Бұрғылауқондырғысымынадай: ротор, белдікжүйесі бар шығыр, сорғыштаржәнемұнарасияқтынегізгітүіндердентұрады. Шығырдыжәнесорғыштардыіскеқосатыніштенжанатынқозғалтқыштарпайдаланылады.

Бұрғылаубағананы – түсіружәнекөтерушегенбағананытүсіру, қашаудықосуүшінжәнебұрғылау мен шегенбағаналардыбұраужәнебұрандаларынбосатуүшіншығыр, кронблок, белдік блок, ілгекжәнебелдікарқаннантұратынполиспастықжүйеқызмететеді. Көтерумеханизмінорналастырудыжәнебұрғылаубағанасыныңшамдарынқондыруды. А – тәріздіқұрылымы бар мұнарадажүргізіледі. Бұрғылаубағанасынайналдыру (роторлықбұрғылау) бұрғылаубағанасын  периодтытүрдебұрынтұру, түсіру-көтеружұмыстарыкезіңдебұрғылаубағанасыніліпқоюжәнеұңғымаға оны түсіргендешегенбағананыіліпқоюқызметтерін ротор атқарады. Ұңғыманыжууекібұрғылаусорғыштарыменжүзегеасады. Шығыр, ротор жәнесорғыштардыңжетектерінқосуекіжұпталғандизельменжүзегеасады.

Бұрғылаумұнарасы – бұрғылаутізбектерінжәнешегендеуқұбырынұңғығакөтеріп-түсіру, бұрғылаукезіңдебұрғылаутізбегінұстаптүруүшін, соныменқатарбұрғылаутізбегінетәлжүйесі, бұрғылауқұбырларынжәнебұрғылаупроцесінеқажеттіжабдықтардыорнатуүшінқолданылады.

Бұрғышығырыны – бұрғылауқұбырларытізбегінкөтеріп-түсіру, ұстаптұру, бұрғылаукезіңдежайлапжіберіпотыружәнешегендеуқұбырларынтүсіруүшінқолданылады. Кейбіржағдайлардашығырдықозғалтқыштарқуатынроторғажеткізу, құбырдыбекіту, ашу, ауыржүктердісүйрептартужәне де басқақосалқыжұмыстардақолданылады.

Тәлжүйесікронблоктан, тәлблоктан, ілмектен, тәларқанынанжәнебағыттаушыроликтентұрады.

Ротор – бұрғылаутізбегінебұрғылаукезіндеайналым беру, ал көтеріп-түсірукезінде оны ұстаптұруүшінқолданылады.

Ұршық – тәлжүйесініңбұрғылаутізбегі мен жалғауүшінқолданылады. Олбіріншіденбұрғылаутізбегінайналдырады, екіншіденжуусұйығынөткізудіқамтамасызетеді.