2. Будова і функцыі кампанентаў клеткі.

Клетачная структура	Функцыі
Клетачная абалонка	Абарона клеткі ад механічнага пашкоджання; падтрыманне формы і размераў клеткі; служыць апорай для расліны. З’яўляецца катыёнаабменнікам і ўдзельнічае ў працэсах абмену і паглынання рэчываў клеткай.
Ядро	Захаванне і перадача спадчыннай інфармацыі. Кіраванне жыццядзейнасцю клеткі
Пласціды бясколерныя: -амілапласты, -лейкапласты, -олеапласты. афарбаваныя: -хларапласты, -хромапласты.	сінтэз крухмалу, бялку, алею; фотосінтэз; утрымліваюць пігменты.
Мітахондрыі	Дыханне
Вакуоль	Расцягванне клеткі, падтрыманне тургару. Назапашванне рэчываў, змяшчэнне прадуктаў абмену.
Рыбасомы	Сінтэз малекул бялку
Эндаплазматычны рэтыкулюм (сетка)	Транспартная; дзяленне клеткі на адсекі (кампартменты); месца сінтэзу бялкоў.
Апарат Гольджы (дыктыясомы + пузыркі Гольджы)	Сінтэз рэчываў у дыктыясомах і транспартаванне у пузырках за межы пратапласту.
Цытаплазматычны матрыкс	Сувязь паміж арганеламі; месца сінтэзу шэрагу рэчываў.

Клеткавая абалонка фарміруецца пры дзяленні клетак. Спачатку з’яўляецца сярэдняя пласцінка потым на яе наслайваецца першасная клеткавая абалонка. У клетак драўніны на першаснай утвараецца другасная абалонка.

У абалонцы можна выдзеліць дзве фазы: першая – структурны кампанент (цэлюлоза), другая – матрыкс (геміцэлюлоза, пекцін). У невялікай колькасці прысутнічаюць бялкі і ліпіды.

Склад першаснай клетачнай абалонкі: цэлюлоза – 30 %, геміцэлюлоза 40, пекцін каля 20, ліпіды – 10 %.

Другасная клетачная абалонка фарміруецца шляхам наслаення слаёў цэлюлозы (складае каля 90%). Яна не адкладываецца на поравых палях. Другасная абалонка клетак драўніны (сасудаў і трахеідаў) падвяргаецца адраўненню – ў ёй накопліваецца лігнін. У клетках кары адбываецца акаркавенне – накопліваецца суберын. Пры акаркавенні клетачная абалонка не прапускае паветра і ваду.

Мінералы клетачнай абалонкі – Si, CaCО₃.

Праз поры з адной клеткі ў другую праходзяць цяжы пратапласту, і дзякуючы гэтаму пратапласт адной клеткі злучаецца з пратапластам другой клеткі. Цяжы пратапласту называюцца плазмадэсмамі, іх колькасць да 30 штук на 100 мкм².

Адзіная сістэма злучаных плазмадэсмамі пратапластаў клеткі называецца сімпласт. Адзіная сістэма клетачных абалонак і міжклетнікаў – апапласт.

Міжмалекулярныя прамежкі (паміж фібрылаў) у фазе клетачнай абалонкі называюцца свабоднай прасторай.

Функцы клетачнай абалонкі:

1. Ахова клеткі ад механічнага пашкоджання.

2. Падтрыманне формы і размераў клеткі.

3. Служыць апорай для расліны.

4. З’яўляецца катыёнаабменнікам і ўдзельнічае ў працэсах абмену і паглынання рэчываў клеткай.

Ядро пакрыта дзвюма мембранамі. Знешняя мембрана паступова пераходзіць у эндаплазматычную сетку. У мембране маюцца поры.

Функцыі: захаванне ў храмасомах на малекулах ДНК спадчыннай інфармацыі, перадача яе даччыным клеткам; кантроль жыццядзейнасці клеткі шляхам вызначэння таго, якія бялкі ў дадзены момант неабходна сінтэзаваць.

Пласціды. Ёсць два віды пласцід: бясколерныя – амілапласты, лейкапласты, олеапласты – сінтэз крухмалу, бялку, алею; афарбаваныя – хларапласты – фотосінтэз; хромапласты – утрымліваюць пігменты.

Мітахондрыі. Структуры якія выконваюць функцыю дыхання клеткі.

Вакуолі. Вакуоля – гэта частка клеткі, якая абмежавана мембранай (тонапласт) і запоўнена клетачным сокам. Рост клеткі ажыцяўляецца за кошт павелічэння вакуоляў. Склад : вада, солі (іёны), цукры, бялкі, арганічныя кісліны, рэчывы другаснага абмену, антыцыяны.

Функцыя вакуоляў: рост клеткі шляхам расцягвання; падтрыманне тургару (ціску); назапашванне рэчываў; змяшчэнне прадуктаў абмену і растварэнне складаных рэчываў.

Рыбасомы. Рыбасомы – гэта безмембранная структура. Рыбасомы складаюцца з бялоку і РНК у суадносінах прыкладна 1:1.