6. Тілдің дамуы

1) Белсенді гимнастика өткізу:

• Күлуге ерінді созу, ерінді түтікше қылу, қысаң ауызды ашып тісті көрсету;

• Беске дейін тілді ауызда қозғалтпай тұру, сағат тіліндей тілді қозғалту, ерінді сағат тілімен және керісінше жалау.

• Дыбыстар жинағын өз туған тілінде дыбыстап айту.

• Үрлеу қабілетін арттыру: шар үрлеу, көбелекті үрлеу.

2) Үлкендермен араласу кезіндегі көңіл-күй жағдайындағы реакцияны қалыптастыру.

• Жымию мен күлуді білу.

• Дифференциялық көңіл күйді дауыс арқылы «таныс» және «бөтен» үлкен адамдарды форматтау.

• Ойын өткізу - күлкі тудыратын, үлкендердің жымиюымен баланың көңіл-күй жағдайын ұстау.

• Балада бар ойыншықтарды атымен таныстыру.

• Бұйрықты түсінуге және орындауға үйрету: «Машинаны алып кел, бері кел, далаға ойнап кел», «Машинаны алып кел, ол үстел астында».

• Баланы қимыл мен сөздің мағынасына сәйкестендіруге оқыту.

• Грамматикалық қолданысты дамыту, сөздің құрылыстығының сәйкестігін түсіну, атау септігінен басқа сұрақтарға жауап беру: «Көрсетші, анам машинаны қайда қойды?» «Сен қолыңды немен сүртесің?»

• Бір нәрсенің бірнеше қимыл жасайтынын түсіну (ит ұйықтап жатыр, отыр, жүгірді).

• Бір істе басқа істі де жалғастыруға үйрету (жүр, тоқта).

• Болымды, болымсыз етістіктердегі бұйрықтарды ажыратуға үйрету (секір – секірме, ал - алма).

• Сөз қорын жаңа сөздермен, зат есіммен, етістікпен, сын есіммен толықтыру.

• Зат есімді етістік пен сын есімге байланыстыруды үйрету.

• Баланың белсенді сөздік қорын сын есіммен толтыру, түс мағынасына байланысты (қызыл, көк, сары, жасыл), құрамы (тәтті, ащы), өлшемі (ұзын, қысқа, үлкен, кіші).

• Баланың белсенді қозғалысында есімдік, үстеу, сан есім, шылау қосу арқылы (онда, үстінде, астында) үйрету.

• Жалғыз және көп сандық мағынаны етістік пен зат есімге дифференциялай білу.

• Жақын мағынадағы етістіктерді дифференциялауға үйрету (жуу, қол жуу, кір жуу).

• Етістікті дифференцирлау, қарама-қарсы мағынада (ки – шеш, аш - жап). Өткен шақтағы етістікті қолдану арқылы (жинаған, жуған).

• Қолданыста есімдікті (мен, ол, сен, біз) қолдану.

• Баланы сұрақ қоюға үйрету: «Кім? Не? Қайда? Неге? Қашан?»

• Өзінің балаға деген тілек өтінішіңмен сұрағыңды форматтау: «Машина бер», «Сенімен қыдырып келейін».

• Тақпақ жаттау (Аяғына дейін жеткізу).

• 4 тармақты өлең шумақтарын, ән жаттатқызу.

• Үлкендердің көмегімен суреттегі таныс ертегілерді дұрыс жеткізе білуге дамыту.

• Егер баланың тұтықпасы болса, ересек адам өзінің сөзіне мұқият болуы тиіс. Олармен мәнерлі сөйлеу, оның тілмен дұрыс интонация қойып, сөз немесе сөйлем балаға үлкендермен жетеді. Бірінші суретті үлкендер атап көрсетеді, одан кейін бала артынан қайталайды.

• Суретте бейнеленген мағына, одан кейін тақпақ баланың кішкентай сөйлемі бар әңгімесі егер суретте үстел немесе т.б. бейнеленсе онда бала «Бұл үй, бұл үстел» дейді.

• Таныс суреттерге қарап сұрақтарға жауап беруге үйрету.

• Ересек адам сұрайды «Кім доппен ойнайды?» Бала мынадай жауап беруі тиіс: «Қыз доппен ойнап жатыр».

• Баланы өз бетімен суретті бейнелеуге, сауатты сөйлеуге, сөз байланысын дұрыс айтуға, есімдік пен үстеуді дұрыс қолдануға үйрету.

• Баланы өз бетімен өзінің өмірі туралы әңгімелеуге үйрету.

• Ән айтуға үйрету.