30.Тұтыну тауарлары нарығындағы сатып алушы сипаттамасы және оның мінез-құлығына әсер етуші факторларды анықтаңыз.

Уәж (мотив) тұлғаға қажеттiң интенсивтi қысым көрсетуi арқылы қажеттi қанағаттандыруға талаптандырады. Уәждiң сатып алуға әсер етуiн төменгi сызба арқылы сипаттауға болады:

қажеттiлiк

уәждену (қажеттi орындауға талаптандыру

тұтынушылардың қылықтарын бағыттайды. Тұтынушылардың уәжiн бiлу арқылы олардың нарықтағы қылықтарын

анықтауға болады. Тауарды таңдаған кезде сатып алушы көп нәрсенi есепке алады: баға мен сапаны, тұтыну тиiмдiл iгiн, сәндiлiктi, т.б. көрсеткiштердi ескередi. Сондықтан кәсiпкерлер сатып алушының негiзгi уәжiн бiлумен бiрге нақты тұтынушылар тобының қайсысы маңызды және шешушi рол атқаратынын анықтау қажет.

Уәждерд i зерттеудiң және ұғынудың бiрнеше тәсiлдерi бар. Маңыздылары мыналар.

З.Фрейд теориясына келетiн болсақ, бұл теория адам қылығына психологиялық күштер әсер ететiнiн негiздейдi. Адам тауарды немесе қызметтi сатып алу кезiнде тауардың дизайнын, жарнаманы белгiлеуде психология элементтерiн есепке ала отырып сауда жасайды. Мысалы, әйелдер әтiр сатып алғанда оның жұпар иiсiмен қатар ыдыстың әсемдiгiне, нәзiк, көз тартуына да көңiл бөледi.

Сатып алуға апаратын рационалды себептерге төмендегiлердi жатқызған:

Пайдалылықты немесе үнемдiлiктi табу үшiн сатып алу. Бұл себеп байлыққа жету, меншiгiн көбейту, ақшасын тиiмдi жұмсау тiлектерiнен қалыптасады.

Қауiп-қатердi, ысырапты төмендету үшiн сатып алу. Өзiн сенiмдi

және батыл сезiнуге, қажетiн тұрақты қанағаттандыруды сақтауға кепiлдiк алу ниетiнен қалыптасады.

Сапалы өнiмдi тұтыну үш iн сатып алу. Көбiнесе тауарды таңдау кезiнде анықтаушы фактор ретiнде оның сапасы болады.

Кепiлдемел i қызмет алу үшiн сатып алу. Тауарларды пайдалану процесiнде оның тиiмдi жұмыс қабiлеттiлiгiн ұзарту үшiн сатушы тарапынан әр түрлi шаралар жүргiзудi талап етедi.

Эмоционалды себептерге мыналар жатады:

"Өзiнiң мәндiлiгiн" көрсету үшiн сатып алу. әр адам қадiрленуiн қалап,

өзiнiң мәндiлiгiн дәлелдеу ықыласынан қалыптасады.

Билiкке және беделге ие болу үш iн сатып алу. Жеке билiк алу және өзiне жақын ортаға ықпал жасау ниетiен қалыптасады.

Бiлiмталдығын ұлғайту үшiн сатып алу.жаңалықтарға, бiлiм

жаңалығына ынтазарлығын қалыптастырады.

Сәндiктi қолдау үшiн сатып алу. Әрбiр әлуеттi тұтынушылар топтарының iс-әрекеттерiне осы себеп әсер етедi.

Қоғамды өз орнына ие болу үшiн сатып алу. Адам қоршаған ортасына ұнау қажеттiлiгiнен қалыптасады.

41.Ұйымдық коммуникация мәнін ашып және олардың жолындағы кедергілерді анықтаңыз.

Ұйымдардағы коммуникациялар көп жағдайда жеке адам аралық сипатта болғанымен‚ олардың ұйымдарының проблемалары әрқашанда жеке адам аралық тоқауылдар арқылы шешіле бермейді.

Демек, ұйымдарда коммуникациялық процестер кезінде бірқатар кедергілер кездесетіндігін айқындап отыр. Сол кедергілерге тоқталып өтейік.

Ұйымдастыру коммуникациясында кездесетін кедергiлер:

1. Хабардың бұрмалануы.Мұндай бұрмалануға бiрнеше себеп бар:

а)жекеадамаралық түсiнбеушiлiктен пайда болған бұрмалану;

б) басшы хабармен келiспеген жағдайда саналы түрде бұрмаланады.

2. Шамадан тыс мәлiметтердiң болуы.

Ұйымдастыру коммуникациясын жетiлдiру әдiстерi:

1. Мәлiметтер ағымын реттеу және бақару;

2. Басқарушы iс-әрекеттерiн жасау;

3. Керi байланыс жүйесiн жасау;

4. Ұсыныстар жинақтау жүйесi ;

5. Мәлiмет бюллетендерi;

6. Қазiргi кезеңдегi ақпараттық технологиялар.

Ұйымдастыру шешiмдерiн қабылдайтын және оларды басқа адамдар арқылы жүзеге асыратын адамдарды ғана менеджер дей аламыз.