- •1.Топырақ зерттеудің қысқаша тарихы. Топырақты зерттеу әдістеріне және ғалымдардың еңбектеріне шолу жасаңыз
- •2.Топырақтың физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттерін сипаттаңыз.
- •3.Топырақ гигиенасы. Топырақтың механикалық және физикалық қасиеттерін сипаттаңыз.
- •4.Жер қыртысының гиохимиялық құрмы және токсикологиялық маңыздылығын тусіндірініз
- •5.Топырақ түрлері,физика-химиялық қасиеттері және биологиялық маңызы.Топырақтың эпидемиологиялық маңызын түсіндіріңіз.
- •6.Топырақтың өзін өзі тазалауы және жер қыртысын санитарлы қорғау мәселелерін сипаттаңыз
- •8. Топырақтың жалпы микрофлорасының қалыптасуы және түрлерін сипаттап беріңіз.
- •9. Топырақ микрофлорасы. Топырақта кездесетін патогенді микрооргнаизмдердің түрлеріне тоқталыңыз.
- •10. Топырақта кездесетін патогенді микрооргнаизмдерді биологиялық бақылау әдістеріне шолу жасаңыз.
- •12.Санитарлы көрсеткіш микроорганизмдер және олардың топырақты ластау сипаттамасын беріңіз.
- •16. Химиялық заттармен ластанған ауылшаруашылығына арналған топырақты бағалаудың әдістерін атаңыз.
- •21.Топырақтың түзілуі процесстерінің және оларға әсер ететін факторларға сипаттама берініз.
- •23. Топырақтың санитарлы бактералогиялық көрсеткіштерін анықтап берініз.
- •24. Топырақтың санитарлы-гигиеналық бағалаудың сапалық көрсеткіштерін анықтаңыз.
- •25.Топырақта кездесетін патогенді микроорганизмдердің негізгі түрлері және эпидемиологиялық рөлін түсіндірініз.
- •26.Топырақтағы табиғи тазарту процестері.Топырақтағы кездесетін қоздырғыштардың биологиясына тоқталыңыз.
- •27.Санитарлы көрсеткішті микроорганиздердің негізгі топтарына сипаттама берініз
- •1.Кесте Патогенді микробтар және топырақта анықталуы
- •29. Топырақтың химиялық құрамының гигиеналық сипаттама берініз
- •30. Топырақтың ластану жолдарының ластағыштарын тусіндіріп берініз
- •31. Топырақтың физикалық химиялық ластағыштарына сипаттама берініз
- •32.Топырақта кездесетін патогенді микро дің негізгі топторы эпидемиологиялық манызы
- •34. Санитарлы зпидемиологиялық бақылауды ұйымдастыруда қолданатын ұғымдарға анықтама берініз
- •35. Қр халқының санитарлы эпидемиологиялық салауаттығын қамтамасыз етудің құқықтық економикалық әлеметтік жағдайға шолу жасаныз
- •37.Санитарлық – эпидемиологиялық қызмет ұйымдарының құзыреті. Республикалық санитарлық эпидемиологиялық станция. Сэс- тің жұмысын жоспарлау әдістер мен формаларын түсіндіріңіз.
- •39.Санитарлық індетке қарсы іс – шараларды ұйымдастыру және жүргізу әдістерін түсіндіріп беріңіз
- •40. Жұқпалы, паразиттік аурулар таралуының және халықтың улануының алдын алу мәселелерін қарастыру
- •46.Топырақ гигиенасы . Топырақтың механикалық және физикалық қасиеттеріне сипаттама беріңіз
- •48. Санитарлы микробиологиялық зерттеулердің негізгі обьектілеріне сипаттама беріңіз
- •49. Санитарлы микробиологиялық зерттеулердің негізгі обьектілерінің микрофлорасын сипаттаңыз
- •50.Санитарлы көрсеткіш микроорганизмдер . Сипаттамасы .Смп ға талаптарын түсіндіріңіз
- •51.Санитарлы – көрсеткіш микроорганизмдердің анықтау әдістері.Скм-индексі скм – титріне түсінік беру.
- •52.Санитарлы – көрсеткіш микроорганизмдердің топтарына сипаттама.
- •53.Санитарлы-көрсеткіш микроорганизмдер – фекальды ластану индикаторларын сипаттау.
- •54.Санитарлы – көрсеркіш микро-дің – оральді ластану индикаторларын сипаттау.
- •55.Санитарлы- көрсеткіш микроорганизмдердің өзін –өзі тазарту процестерін индикаторларын сипаттау.
- •58.Топырақтың сапасын санитарлы эпидемиологиялық бағалауда қолданылатын көрсеткіштерді атаңыз.
- •60.Топырақты санитарлық микробиологиялық зерттеуде қолданылатын көрсеткіштерді сипаттаңыз.
- •1.Кесте Патогенді микробтар және топырақта анықталуы
48. Санитарлы микробиологиялық зерттеулердің негізгі обьектілеріне сипаттама беріңіз
Бактериялардың жалпы мөлшері ЕПА-да 37С температурада 24сағ микроорганизмдер мөлшері калония түзеді.Топырақтың,микрофлоралардың бүлінуі фикольді шығарылғандармен болады.Термофильді микроорганизмдер олар ЕПА-да 60С температурада 24сағ ішінде калония түзеді.Топырақтың ішек таяқшасымен жоғары және төмен бүлінулері фекальді бүліну болып табылады.ІТТБ-грамм теріс,қысқа таяақшалы,спора түзбейді.Лактозаны және глюкозаны қышқыл және газға дейін 7С температурада 24-48 сағат ішінде ыдыратады.Лактозаны қышылға дейін 37Стемпературада 24сағыдыратады.
Перфрингенс титр әдісі.Бұл грамм оң облегатты анаэробты,спора түзуші таяақшаларды анықтауда және сульфиттердің қалпына келуін анықтауда қолданылады.
Аммонийфикаторлар- азотты аммоний катионына дейін айналдыратын микроорганизмдер қалу мүмкін.
Нитрифкаторлар - Нитраттағы нитриттегі азотты және аммони тұздарын қышқылданлыратын микроорганизмдер . Бұл топқа Nitrosococcus, Nitrosolobus, Nitrosobacter туыстығының өкілдері жатады .Олардың болуы органикалық ластанудың және өзіндік активті тазару процесі бар екенін көрсетеді.
Аэробты целлюлозажұктырушы микроорганизмдер - целлюлозаны көмірсудың көзі ретінде қолданатын топырақ микробиототы. Бұл топта спорасыз бактериялардың , базидиалинді, ашытқы саңырауқұлақтардың рөлі зор.
Сапрофиттердің жалпы саны - микроорганизмдердің мөлшері 72 сағатта 20-300с –да МПА –да колония түзетін. Микробиотттың жоғарғы санағы топырақтың органикалық ластануын көрсетеді.
Патогенді микроорганизмдер – сальмонелалар, поттогенді клостридиялар(C.tetani, C.botulinum), сібір түймесін қоздырушылар ,вирустар
49. Санитарлы микробиологиялық зерттеулердің негізгі обьектілерінің микрофлорасын сипаттаңыз
Санитарлы микробиологиялық зерттеулердің негізгі обьектілерінің микрофлорасы
Энтерококктар.
1910ж СКМ роліне энтерококктер ұсынылды. (Enterococcus faecalis Enterocococcus faecium).Ашық су қоймаларда ФАТ\ФЕ –ге қатынасын анықтайды.Мұнда ФІТ - фекалді ішек таяқшасы , ФЕ –фекалді энтерококктар . ФЕ хлорға ішек таяқшасынан 4 есе тұрақтырақ болғандықтан көрсеткіш 0,1-1 аралығында болса ағын суларының хлорлануы жеткілікті.Осы уақытта Proteus текті бактериялар адам мен жануар асқазаны бөлінділерінің 98% жағдайында кездесетіні көрсетілген , соның ішінде 82% жағдайында – P.mirabilis.
Клостридиялар.
Clostridium perfringens Клостридиялар спораларын өсіріп тастауы үшін температуралық шок 15-20 мин бойы +78 0С кеңес беріледі. қыздыру қажет.Осы СКМ титрін анықтау территория жағдаиын ағып жатқан сани-тарлы бақылауында
термофилдер, ішек бактериофагтары, сальмонеллалар;
Термофилдер Негізінен споралы , 55-65 0С өсуші СКМ толық тобы сыртқы ортада тіршілік етеді. Компоспен және қимен ластану көрсеткіші қызметін атқарады. Қи мен компост шіріген кезде температура 600 С-қа дейін көтеріледі ,термофилдер күшті көбейеді. Бактериофагтар СКМ ретінде ішек таяқшалары бактериофагтар ,колифагтар ,салмонелла ,шигелла фагтары қолданады.Фагтар қоршаған ортада 9 айдай тірі қалады. Олар фекалді ластану көрсеткіші ретінде құнды фагтар ағын сулардан энтеровирустардікіндей жиілікпен бөлінген.Фагтарды Грация әдісімен табу қиын емес осылайша ақтаңдақ тәрізді бірліктерді есептейді. Сальмонеллалар СКМ сияқты сальмонеллалардың артықшылығы: 1.Сальмонеллалар көп таралған микроорганизмдер, жедел ішек ауруларын тудырады. 2.Сыртқы ортаға тек адам және жануар фекальдарымен түсіп отырады. 3.Топырақта ,әсіресе олардың үлкен көлемдегі органикалық заттарында көбейеді,бірақ, таза судада көбеюі мүмкін
Сальмонеллалар
ХХғ. 30-шы жылдары У.Вильсон және Э.Блер сальмонеллаларды СКМ ретінде ұсынды. СКМ сияқты сальмонеллалардың артықшылығы: 1.Сальмонеллалар көп таралған микроорганизмдер, жедел ішек ауруларын тудырады, (U I A),басқада жедел ішек ауруларының аналогты патогенезімен эпидемиологиясының индикаторына қызмет етуі мүмкін. Сальмонеллаларды тасымалдаушылардың саны адамдар және жануарлардың арасында айтарлықтай. Оларды тұрып қалған суларда да жиі тауып жатады. 2.Сыртқы ортаға тек адам және жануар фекальдарымен түсіп отырады. 3.Топырақта ,әсіресе олардың үлкен көлемдегі органикалық заттарында көбейеді,бірақ, таза судада көбеюі мүмкін. Суда сальмонеллаларды анықтауда тек оң нәтижелерін ғана анықтау емес, сонымен қатар ЕНС анықтауға болады. Сондықтан көрсеткіштерін эпидемиологиялық жағдайлар бойынша бағалауға болады.
Candida туыстастығының саңырауқұлақтары.
Соңғы кездері осы саңырауқұлақтық микроорганизімдерді санитарлы-көрсеткіштер ретінде қолдануға мүмкіндіктер шығып жатыр, сондай-ақ олар ағзада үнемі кездеседі: нәжісте 10-90% жағдайларда,жоғарғы тыныс алу жолдарының шырышты қабаттарында 15-50% ,теріде 1-100% жағдайларда кездеседі. Қант құрамды заттары бар барлық жерлерде кездесіп отырады. Табиғатта 1-ші көзі болып адам және жануарлар табылады. Candidia туыстастығының саңырауқұлақтары қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына өте тұрақты болып келеді. Оларды дезинфекцияның эффективті индикаторы ретінде қолдануға болады.
