7 Сынып

№

Тақырыптың атауы

Сағ сан

1

Кіріспе Зоология-жануарлар дүниесі туралы ғылым. Жануарлардың көптүрлілігі, олардың таралуы. Жабайы және үй жануарлары. Жануарлардың табиғи бірлестіктердегі орны мен рөлі. Жануарлар дүниесін қорғау

1

І бөлім. Жануарларды жіктеу (2 сағат)

2

Жануарлардың негізгі жүйелік топтары: Дүние, Дүние тармағы, Тип, Класс, Отряд, Тұқымдас, Туыс, түр, популяция. Жануарларды жіктеудің маңызы

1

3

Зоология ғылымының қысқаша даму тарихы. Зоологияның Қазақстан Республикасында ғылым ретінде дамуы

ІІ бөлім. Қарапайымдар немесе Біржасушалы жәндіктер (жануарлар ) дүние тармағы (4 сағат)

4

Кәдімгі амеба организм екендігі. Сыртқы және ішкі құрылысы( цитоплазма, ядро, вакуольдер) Біржасушалы организмдердің тіршілік әрекеттері: қозғалуы, қоректенуі, тыныс алуы, зәр шығаруы, осмореттелуі, көбеюі, циста түзуі.

1

ІІ тарау. Талшықтылар (1 сағат)

5

Жасыл эвглена-жануарлар мен өсімдіктерге тән белгілердің қатарынан екеуін де біріктірген қарапайым жәндік.Колониялы талшықтылар

1

ІІІ тарау. Инфузориялар (2 сағат)

6

Кірпікшелі кебісше-күрделі құрылысты қарапайым жәндік. Жыныстық процесс. Жорғалап қозғалатын және отырықшы инфузориялар. Ірі қара малдармен селбесіп тіршілік ететін инфузориялар. №1 зертханалық жұмыс. Ашық су қоймасынан немесе аквариумнан алынған су тамшысындағы қарапайым организмдерді қарау.

1

7

Ауру қоздырғыш қарапайымдар: дизентериялық амеба, безгек паразиті. Дизентериялық амебаны жұқтырудың алдын алу. Безгек ауруы таралған аймақтар. Безгекпен күресу. Қарапайымдардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

1

ІІІ бөлім. Көпжасушалы жануарлар дүние тармағы (4 сағат) ІV тарау. Ішекқуыстылар типі ( 3 сағат)

8

Ішекқуыстылар типінің жалпы сипаттамасы. Тұщы су гидрасы. Сыртқы көрінісі және мінез-құлқы. Гидраның қоректенуі. Тыныс алуы. Тітіркенгіштігі

1

9

Гидраның ішкі құрылысы. Денесінің қосқабаттылығы. Эктодерма және энтодерма. Жасушаларының әртүрлілігі.

1

10

Гидраның көбеюі, регенерациясы. Табиғаттағы маңызы.

1

V тарау. Теңіз ішекуыстылары (1 сағат)

11

Олардың көптүрлілігі және маңызы.Маржан полиптері және медузалар.Ішекқуыстылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

1

ІV бөлім. Жалпақ, Жұмыр және Буылтық құрттар типтері. (9 сағат). VІ тарау. Жалпақ құрттар (3 сағат)

12

Ақ сұлама-емін-еркін тіршілк ететін жалпақ құрттардың өкілі сыртқы құрылысы. Екі жақты симметриялығы. Дене жамылғысы.Бұлшық еттер. Жүйке жүйесі мен сезім мүшелері. Қозғалуы. Қоректенуі. Тыныс алуы. Көбейуі.

1

13

Сиыр цепені-жалпақ таспа құрттардың өкілі. Оның құрылыс ерекшелігі және паразиттік тіршілкке бейімділігі. Даму циклы мен иелерін алмастыруы.

1

14

Сорғыш құрттар. Даму циклы және иелерін алмастыруы

1

VІІ тарау. Жұмыр құрттар (3 сағат)

15

Жұмыр құрттардың жалпы сипаттамасы. Ішексорғы, үшкір құрт, олардың құрылысы, тіршілік әрекеттері және адам мен жануарлар үшін маңызы. «Паразитизм» түсінгі және оның биологиялық мәні. Празит пен иесінің өзара қарым-қатынасы.

1

16

Адамның және ауыл шаруашылығы жануарларының паразиттік құрттарын жұқтырудан сақтану

1

17

Паразиттік құрттардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

1

VІІІ тарау.Буылттық құрттар (3 сағат)

18

Буылтық құрттардың көптүрлілігі.Шұбалшаң. Тіршілік ортасы. Сыртқы және ішкі құрылысы. Ұлпалар және мүшелер туралы түсінік.Қозғалуы.№2 зертханалық жұмыс. Шұбалшаңның мінез-құлығын:оның қозғалуын, тітіркендіргіштерге жауап қайтару реакциясын бақылау. Шұбалшаңның сыртқы құрылысын зерттеу. Даяр ылғал препараттағы құрттың ішкі құрылысын зерттеу.

1

19

Шұбалшаңның асқрытуы, қан айналымы, зәр шығаруы, тыныс алуы, оның көбейуі және дамуы.

1

20

Шұбалшаңның биогоценоздағы, табиғаттағы және жануарлар дүниесінің даму тарихындағы орны мен маңызы

1

V бөлім. Ұлулар типі. (3 сағат). ІХ тарау. Бауыраяқты ұлулар класы (1 сағат)

21

Типтің жалпы сипаттамасы. Олардың алуантүрлілігі.Бауыраяқтылар класы. Үлкен тоспаұлуы және жалаңаш шырыш, олардың тіршілік орталары. Құрылысы. Қоректенуі. Тыныс алуы. Көбейуі және дамуы. Биогоценоздағы рөлі және практикалық маңызы. №3 зертханалық жұмыс. Ұлулардың сыртқы құрылысын зерттеу және салыстыру.

1

Х тарау. Қосжақтаулылар класы (1 сағат)

22

Айқұлақ және мидиялар. Олардың тіршілік ортаары. Құрылысының ерекшеліктері. Қозғалуы. Қоректенуі.тыныс алуы. Көбейуі. Биоценоздағы рөлі және практикалық маңызы.

1

ХІ тарау. Басаяқты ұлулар класы(1 сағат)

23

Сегізаяқтар, кальмар, каракатица. Олардың құрылысндағы ерекшеліктер. Қозғалуы. Қоректенуі. Мінез-құлығы. Биогоценоздағы рөлі және практикалық маңызы.

1

І бөлім. Буынаяқтылар типі (14 сағат) .

ХІІ тарау. Шаянтәрізділер класы (4 сағат)

24

Типтің жалпы сипаттамасы. Буынаяқтылардың буылтық құрттармен ұқсастығы және айырмашылығы. Кластың жалпы сипаттамасы.

1

25

Өзен шаяны. Тіршілік ортасы және тіршілік ету дағдысы.

1

26

Құрылысының ерекшеліктері.Қоректенуі. тыныс алуы.Көбейуі.

1

27

Басқа шаянтәрізділер. Шаянтәрізділердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы

1

ХІІІ тарау. Өрмекшітәрізділер класы. (4 сағат)

28

Өрмекшітәрізділердің жалпы сипаттамасы және көптүрлілігі. Крест өрмекші. Сыртқы құрлысы. Тіршілік ортасы, тіршілік ету дағдысы және мінез-құлығы

1

29

Өрмектің құрылысы және оның рөлі. Өрмекшітәрізділердің биогоценоздағы маңызы.

1

30

Кенелер. Тіршілік ету дағдысы. Сыртқы құрылысының және мінез –құлығының ерекшеліктері. Кенелердің ауру қоздырғыштарын тасымалдауы. Кенелік энцефалит

1

31

Кенелерден қорғану шаралары. Кенелердің табиғаттағы және адам өміріндегі рөлі.

1

ХІV тарау. Бунақденелілер класы (6 сағат)

32

Кластың жалпы сипаттамасы. Бунақденелілердің көптүрлілігі. Бунақденеллінің құрылысындағы ерекшеліктері. Қозғалуы. Қоректенуі. Тыныс алуы. Бунақденелілерді қолға үйрету, мысалы тұт және емен жібек көбелектері. №4 зертханалық жұмыс.Бөлме шыбынының сыртқы құрылысы. Жеміс шыбыны дрозофиланың дернәсілін және ересек дарағын қарау.

1

33

Бунақденелілердің көбейуі және дамуы. Даму типтері.

1

34

Шала түрленіп дамитын бунақденелілердің аса маңызды отрядтары: Турақанаттылар, Теңқанаттылар және Қандалалар. Толық түрленіп дамитын бунақденелілердің аса маңызды отрядтары: Қабыршаққанаттылар, Инеліктер, Қатқылқанаттылар, Қосқанаттылар, Жарғаққанаттылар.

1

35

Осы отрядтың өкілдері ішіндегі орман және ауылшаруашылығы өсімдіктерінің зиянкестері. Бунақденелілер –адам ауруларны тасымалдаушылар. Ауру тасымалдаушылармен куресу. №5 зертханалық жұмыс. Бау және бақша зиянкестерінің жинақтамасын зерттеп қарау. Зиянды бунаұденелілерді зерттеп білу.

1

36

Аралар мен құмырсқалар-қоғамдық бунақденелілер. Олардың тіршлігі мен отбасын құру ерекшеліктері. Мінез-құлықтары. Түйсігі (инстинкт) Аралардың және басқа жарғаққанаттылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

1

37

Бунақденелілердің шөпқоректі, жыртқыш, паразиттік және аса паразиттік өкілдері. Олардың биоценоздық және практикалық маңызы. Зиянкес бунақденелілермен күресудің биологиялық әдісі. Бунақденелілерді қорғау.

1

VІІ бөлім. Желілілер типі. (28 сағат).Бассүйексіздер тип тармағы (1 сағат)

38

Желілілер типіне қысқаша сипаттама. Қандауырша-бассүйексіздердің өкілі. Қандауыршаның тіршілік ортасы және құрылысының ерекшеліктері. Табиғаттағы рөлі және практикалық маңызы.

1

ХV тарау. Балықтар класүсті (5 сағат)

39

Балықтарға жалпы сипаттама. Шеміршекті балықтар класы. Сүйекті балықтардың құрылысндағы ерекшеліктер. Сезім мүшелері. Сүйекті балықтың ішкі құрылысы. Торсылдағы және оның маңызы. №6 зертханалық жұмыс. Тірі балықтарды бақылау.

1

40

Балықтардың көбейуі және дамуы. Мінез-құлығының ерекшеліктері. Балықтардың өрістеуі (миграция). Өсміталдығы және ұрпақтарына қамқорлық жасауы. Түйсік және оның балықтарда байқалуы, популияция туралы түсінік.

1

41

Шеміршекті балықтар:акулалар және скаттар.Бекіре балықтар, маңызы және оларды қалпныа келтіру шаралары. Қостынысты балықтар. Саусаққанатты балықтар, олардың құрылықтық омыртқаы жануарлардың шығу тегіндегі маңызы.

1

42

Балықтардың кәсіптік маңызы. Кәсіптік балықтардың негізгі топтары: майшабақтар, сетінектер (трескалар), көзауықтар( камбалалар), тұқыбалықтар (карптар) т.б. Балықтар байлығын үнемді пайдалану, оларды қорғау және көбейту.

1

43

Балық өсіру зауыттары, олардың маңызы. Тоған шаруашылығы. Сазан және оның қолға үйретілген формасы-тұқы балық (карп) жіне басқа түрлері. Балықтарды жерсіндіру, оның биологиялық және шаруашылықтық негіздемесі.

1

ХVІ тарау. Қосмекенділер класы (3 сағат)

44

Кластың жалпы сипаттамасы. Бақаның сыртқы және ішкі құрылыс. Оның қосмекенді тіршілігі. Жылдық тіршілік циклі. Қоректенуі. Көбейуі және дамуы. Қосмекенділердің түрөзгерістері, дернәсілдерінің балықтарға ұқсастығы. №7 зертханалық жұмыс. Тірі бақаларды бақылау.Даяр ылғал препараттан бақаның ішкі құрылысын зерттеу.

1

45

Қосмекенділердің көптүрлілігі. Құйрықты (тиртон, саламандра) және құйрықсыз қосмекенділер. Қосмекенділердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.Қосмекенділерді қорғау.

1

46

Өліп біткен қосмекенділер және олардың ертедегі саусаққанатты балықтардан пайда болуы.

1

ХVІІ тарау. Жорғалаушылар класы (4 сағат).

47

Кластың жалпы сипаттамасы. Жорғалауышлардың сыртқы және ішкі құрылысының ерекшеліктері. Құрлық-ауа тіршілік ортасына бейімділгі, жылдық тіршілік циклі. Қоректенуі және мінез құлығы.Көбейуі және дамуы. №8 зертханалық жұмыс. Тірі кесірткені бақылау. Олардың сыртқы құрылысын зерттеу. Кесіртке мен бақаның қаңқаларын салыстыру. Топсеруен:1.Өлкетану мұражайына немесе хайуанаттар бағына бару: «туған өлен жанурларының әртүрлілігі»

1

48

Жыландар, сарыбас жылан, сұр жылан. Жыландар мен кесірткелердің ұқсастығы мен айырмашылығы. Жыланның улы аппараты, уының әсері. Жыланның шағуынан қорғану және улы жылан шаққан жағдайда көрсетілетін алғашқы көмек. Жыландардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

1

49

Жорғалаушылардың басқа отрядтары: тасбақалар, қолтырауындар.Жорғалаушыларды қорғау

1

50

Ертедегі жорғалаушылардың алуантүрлілігі. Олардың жойылу себептері.

1

ХVIII тарау. Құстар класы (6 сағат).

51

Кластың жалпы сипаттамасы. Құстардың тіршілік ортасы. Сыртқы және ішкі құрылысының ерекшеліктері. Ұшуға бейімділігі. Зат алмасу қарқындылығы. Жылықандылығы. № 9 зертханалық жұмыс.Құстардың сыртқы құрылысы. Қауырсынды жамылғысы және қауырсындарының әртүрлі типтері. Құстардың қаңқасының құрылысы, құстардың ішкі құрылысы (даяр ылғалды препараттан).

1

52

Көбеюі мен дамуы. Ұрпақтарына қамқорлық жасауы. Жылдық тіршілік циклы мен маусымдық құбылыстары. Құстардың қайтуы.№ 10 зертханалық жұмыс. Тауық жұмыртқасының құрылысын зерттеу.

1

53

Құстардың ертедегі жорғалаушылардан пайда болуы. Археоптерикс.

1

54

Құстардың көптүрлілігі. Түйеқұстар (қыртөссіз құстар). Пингвиндер. Қыртөсті (ұшатын) құстар. Таралуы. Құрылыс ерекшеліктері мен тіршілік орта жағдайларына бейімделуі. Құстардың экологиялық топтары. Топсеруен: Орман құстарымен танысу (саябақтың, шағынбақтың, мектеп бағының). Тірі құстарға бақылау жүргізу

1

55

Бунақденелілермен, жануартектес азықтармен қоректенетін құстардың және жыртқыш құстардың пайдасы. Құстарды қорғау және қолға үйрету. Құстардың биогеоценоздағы және адам өміріндегі маңызы. Кәсіптік құстар оларды тиімді пайдалану және қорғау.

1

56

Үй құстары. Құстардың шығу тегі және аса маңызды қолтұқымдары, оларды адамның пайдалануы.

1

ХIХ тарау. Сүтқоректілер класы, немесе Аңдар ( 9 сағат).

57

Кластың жалпы сипаттамасы. Сүтқоректілердің тіршілік ортасы. Сыртқы және ішкі құрылысының ерекшеліктері. Жорғалаушылармен салыстырғанда дене жамылғысының, асқорыту, тыныс алу, қан айналым, зәр шығару, жүйке жүйелерінің, сезім мүшелерінің, мінез-құлығының күрделенуі. № 11 зертханалық жұмыс.Тірі аңдарды бақылау. Сыртқы құрылысы. Сұтқоректілердің қаңқасының құрылысын зерттеу білу. Даяр ылғал препараттардан ішкі құрылысын зерттеп білу. Ескерту: зертханалық жұмыстарды орындауға қажетті құрал-жабдықтар болмаған жағдайда оларды көрсетілімдермен немесе электрондық нұсқалармен алмастыруға болады.

1

58

Көбею және дамуы. Ұрпақтарына қамқорлық жасауы. Жылдық тіршілік циклы және маусымдық құбылыстары.

1

59

Сүтқоректілердің ертедегі жорғалаушылардан пайда болуы. Сүтқоректілердің көптүрлілігі.

1

60

Жұмыртқа салушы ілкіаңдар. Қалталы және ұрықжолдасты сүтқоректілер. Биологиялық ерекшеліктері. Таралу аймақтары және алуантүрлілігі.

1

61

Ұрықжолдастылардың аса маңызды отрядтары. Олардың биологиялық ерекшеліктері. Бунақденеқоректілер, Қолқанаттылар, Кемірушілер, Қоянтәрізділер.

1

62

Жыртқыштар (ит, мысық, аю, сусар тұқымдастары). Ескекаяқтылар. Китәрізділер. Жұптұяқтылар. Тақтұяқтылар. Тұмсықтылар. Приматтар.

1

63

Сүтқоректілердің негізгі экологиялық топтары: ормандардың, ашық кеңістіктердің (даланың), су қоймалары мен олардың жағалауларының сүтқоректілері. Топырақ астында мекендейтін сүтқоректілер.

1

64

Қолға үйретілген аңдар. Қолтұқымдарының әртүрлілігі және оларды адамның пайдалануы. Жабайы ата-тектерден шығуы.

1

65

Сүтқоректілердің маңызы. Олардың табиғаттағы және антропогендік ландшафттардағы сан мөлшерінің реттелуі. Кәсіпшілік және кәсіптік аңдар. Аңдарды жерсіндіру және қайта көшіру. Сүтқоректілерді тиімді пайдалану және қорғау. Топсеруен: 3. Өлкетану мұражайына немесе хайуанаттар бағына: «Үй және жабайы жануарлар».

1

VIII бөлім. Жерде жануарлар дүниесiнiң дамуы (1 сағат).

66

Жануарлар дүниесінің тарихи дамуы. Жерде жануарлар дүниесі тарихи дамуының дәлелдемелері. Эволюция туралы түсінік. Жануарлар дүниесінің алуантүрлілігі тірі табиғат эволюциясының нәтижесі екендігі.

1

IX бөлім. Табиғи бiрлестiктер (1 сағат).

67

Табиғи және мәдени организмдер. Жануарлардың табиғи бірлестіктердегі орны және рөлі.. Биогеоценоздар және экожүйелер туралы түсінік. Табиғи бірлестіктердегі трофикалық байланыстар. Қоректік тізбектер. Топсеруен:4. «Табиғи бірлестіктердегі көктемгі тіршілік». 5. «Сулы ортаның табиғи бірлестіктеріндегі көктемгі құбылыстар».

1

Қорытынды (1 сағат)

68

Жануарлар дүниесі организмдердің, популяциялар мен түрлердің және бірлестіктердің көптүрлілігінің көрінісі. Тірі табиғаттың құрылым деңгейлері. Жануарларды қорғау және олардың көптүрлілігін сақтауда адам және қоғамның рөлі.

1