17.Кәсіби этиканың инфрақұрылымын сипаттап беріңіз

Адам іс әрекетінің күрделілігі соншалықты жалпы моральдық нормалар адам мінез құлқын әртүрлі маман саласына толықтай реттей алмайды. Сондықтан кәсіби этика туралы айтқаннын маңызы зор. Кәсіби этика ол адам мәдениеті мен мәдениетсіздігінің күрес даласы немесе адам бойындағы табиғи және жеке даралық қасиеттерін біріктіру саласы.Кәсіби этиканың мәні өндіріс саласы мен қызмет ісіндегі адамдардың еңбек мәдениеті мен карым қатынас мәдениеті. Мысал келтірер болсам, медициналық этика кәсіби этиканың ең көнесі. Гиппрократ анты: білім берген ұстаздарыңды ешқашан ұмытпа, алған білімдеріңді келесі ұрпаққа жеткіз, ауруға зиян келтірме, бүйректегі тасы бар ауруларды шебер дәрігерлерге жібер, ауру туралы құпияны ешкімге айтпа. Кәсіби моральдың пайда болуы еңбек бөлінісімен тығыз байланысты. Қандайда болмасын мамандық әлеуметтік қызмет атқарады. Сол мамандыққа сай сөйлеу мәнері, мінез құлқы, дүниетанымы, құндылықтарды қалауы, ойлау жүйесі қалыптасады. Пайда болған кәсіби мораль рухани шындыққа жатады.

Кәсіби этиканың принциптері:

\басқалардың амандығы үшін уайымдау;

\заңға өз еркімен бағыну;

\әділеттілік;

\қайырымдылық, пайда әкелу мүмкіндігі;

\ымырасыздық, шыншылдық;

\турашылдық;

\құпиялық;

\кәсіби міндетіңді дәл орындау;

\шиеленістерге жол бермеу;

Кәсіби этиканың әлеуметтік қызметі. Мемлекеттік қызметшілердің кәсіби этикасына деген сұраныстың артуы көптеген әлеуметтік, саяси, экономикалық факторлармен тығыз байланысты. Мемлекетке, билікке деген сенімнің ұлғаюы мемлекеттік қызметшілердің кәсіби этикасына тікелей байланысты болып отыр. Кәсіби этиканың негізі кәсіби борыш елге, халыққа қызмет ету. Отан алдындағы борышын сезіну кәсіби этиканың фундаменті. Кәсіби этика ар, әділеттілікке негізделген.Кәсіби этика патриотизмге негізделген.

18.Басшының іс әрекетіне тән жалпы этикалық нормаларға сипаттама беріңіз

Басшы іс – әрекетіне тән мынандай этикалық нормаларды бөліп көрсетуге болады:

• өзін меңгере білу;

• жеке басының бағалы қасиеттері;

• жеке өзінің айқын жоспарлары;

• жеке басын үнемі жетілдіріп отыру;

• проблемаларды шешуге дағдылану;

• өнертапқыштық және инновацияға қабілеттілік;

• маңайындағы адамдарға ерекше ықпал ете білетін қабілет;

• қазіргі басқару әдіс-тәсілдерін білу;

• басшылық ету қабілеті;

• қол астындағы адамдарды баулып, жетілдіре білу;

• тиімді жұмысшы топтарын қалыптастыру және дамыту қабілеті;

• адал болу.

Мысал келтіре кетсек:

3. Американ менеджмент мектебі жақсы басшының ,бірнеше ережелерін ұсынады:

1. Басшы қуғындаушы болмауы тиіс. Өйткені, қуғындаушы қарамағындағы адамның ізіне түседі, ал нағыз басшы соңынан ертеді. Қуғындаушы өзінің билігіне, ал басшы – соңына ерушілердің ықпалы мен көмегіне сүйенеді.

2. Басшы өз ісіне сенімді, батыл мақсат қойғыш, табанды, әрі осы қасиеттерін қол астындағыларға көрсете білуі тиіс.

3. Басшы ұйымдастыру және басқару туралы ғылымды жетік білуі тиіс.

4. Ол қол астындағылардың уақытын бағалай білуі тиіс.

5. Басшы қатал әрі талап қойғыш болуы тиіс. Алайда қаталдық пен талап қойғыштың ешқашанда кінәмшілдікке, мейірімсіздікке апармауы тиіс.

6. Сынды қабылдай білуі, әрі өзі де әділ сынай білу тиіс.

7. Басшы жылы шырайлы, әрі әдепті болуы тиіс.

8. Әзіл оспақты түсіне білуі тиіс. Әдетте әзілдеу жақсы көңіл-күйге байланысты, ал көңілділік еңбек өнімділігіне ықпал етеді.

9. Айта да, тыңдай да білуі керек.

10. Үнемдеуге тырысу керек. Біреуі Эйнштейннен былай деп сұрапты: «Сіз барлығын, тіпті ең күрделі проблемаларды формуламен бейнелей аласыз ба; Сіз өміріңіздегі жетістікті формуламен жаза аласыз ба?» Сонда Эйнштейн былай деп жазыпты: «Х+У= жетістік, Х-жұмыс істей білу, У-үнемдеуге тырысу».

11. Басшы қарамағындағыларды жақсы білуі тиіс.