14. Жауын шашынның агрегаттық күйі бойынша жіктелуі.

Физикалық сипаты бойынша бұлттардан түсетін жауын – шашындар мынадай түрлерге бҿлінеді: 1. Қатты жауын-шашын: - қар, мұзды немесе қарлы кристалдар (қаршалар), көбінесе жұлдызша түрінде; - қарлы түйіршіктер - диаметрлері 2-5мм, ақшыл түсті, сфера пішінді түйіршіктер; - қар ұнтақтары - диаметрлері 1 мм-ден кем, ақ түсті ұсақ таяқшалары немесе ұнтақтары; - мұз түйіршіктері - диаметрлері 3 мм-ден кем, мөлдір мұз түйіршіктері, ортасында ақшыл түсті өзектері болады. - мұзды жаңбыр - диаметрлері 1-3 мм, шар тҽрізді мөлдір мұз түйіршіктері, кейде олардың ортасында қатпаған су буы болуы мүмкін. - бұршақ - пішіні мен кҿлемдері әр-түрлі, кҿбінесе диаметрлері 1-3 см болатын мұз бөлшектері, өте сирек жағдайларда 10 см-ден асады. 2. Сұйық жауын-шашын: - жаңбыр - диаметрлері 0,5-7,0 мм су тамшылары; - ақ жауын - диаметрлері 0,05 - 0,5 мм, яғни ұсақтығынан жерге түскені білінбейтін су тамшылары. 3. Аралас жауын-шашын: - сулы қар - жауғанда еріп жатқан қар немесе қар аралас жаңбыр. Жауу ерекшеліктеріне байланысты жауын-шашын 3 топқа бөлінеді: 1. тұтасқан, 2. нөсерлі, 3. сіркіреме,

15. Жауын шашынның пішіні,түрі б/ша жіктелуі

Атмосферадан жер бетіне түсетін су тамшылары мен мұзкристалдары ж/ш д.а.Ж/ш мөлшерін олардың горизонтальді өткізбейтін беткейге түскеннен кейін п.б.Мүмкін сұйық су қалыңдығы өлшейді.Түрлері б/ша жіктеу кезінде ж/ш келесі түрлері ажыратылады:1)сіркіреме бағытталған қозғалысы жоқтың қасы және ауада қалқып тұратын сияқты өте ұсақ тамшыларынан r=0,25мм аз тұратын біртекті жел сіркіреме қатпарлы St,Sc бұлттарынан сондай ақ тұманның сейілуі кезінде түседі.Сіркіреме кезінде ж/ш қарқынд. Сағ 0,25мм аспайды.Қозғалмайтын ауада төмен құлау жылд 0,3 м/с аз болады. 2)жаңбыр r=0,25мм үлкен тамш тұратын сұйық су шөгінділері бақылаулап r=2,5-3,2мм үлкен тамш жалпайып тағы ұсақ тамш бөлінетінін көрсетті.Тамш бөлшектелуі былай жүзеге асады.Тамш атмосфераға түскеннен кейін олар жалпаяды да кейін олардың орталық бөлігі үрленіп үзіледі.Сақталған дөңгелектер жеке тамш ыдырайды.Камерадағы тәждер әр түрлі сұйықтықты тамш бөлшектену критерилерін анықтауға мүмкін береді.Егер r=тамшы жылдамд тығыздығы қозғалыс жылдам және беттік керілу коэф аз ағынына түсетін болса,онда тамшы Ƿ (u-ʋ ) (r/δ) шамасы 1,75+_0,2мәніне жеткенде бөлшекте бастайды.Турбуленттік ағында төмен бөлшектері бұл шаманы 1,1 мәнінде басталады.Тынық ауада түсетін r=4,25-6,25мм тамш үшін біркүнделеп саны 3-97 дейін ауытқиды.Кейін көбінесе 30-40біркүндегілер б/ды. r=0,75-1мм құрайды.Жаңбыр тамш құлау жылд 810м/с көбінесе Ns будақ Cb жоғары қатпарлы As бұлтынан жауады.3)қар кристалдар түріндегі қатты ж/ш.Қар ұшқынның ерекше көп алуан түрлері б/ды.Қатты бұлт бөлшектерінің негізгі түрі болып алты қырлы призма табылады.Мұндай бөлшектерді толық кристалдар д.а.Олар су буынығ сублим жай және тыныш күйде жүргенде б/ды.Табанынң ауданын салыстырса кіші биіктігі алты бұрышты призмалар мұзды жалпақ телектер д.а.Биіктігі жақсы дамығ бірақ табанының көлемі аз кристалдар мұзды бағаналар д.а.Дұрыс емес кешенді бөлшектер түрінде де күрделі кристалдар бар.Олар құрылымы:инелі жұлдызмалы сәуленің құрылымына сәйкес келетін мұ инелері түрінде де болуы мүмкін.Одан басқа қар ұщқынының сансыз күрделінген түрлері кездеседі.Инелі жұлдызмалы жалпақ телекті жұлдызмалар бірнеше бағандардан жалпақ телекті н/се жұлдызмалы бағанадан тұратын.Кейбір бағаналар кіші бос н/се бокал тәрізді не болмаса жұлдыз түрінде кездеседі.Қарқынды субл кезінде мұзды жалпақ телектің бұрышында олардың тез өсуі б/ды.Бұл кезде қаққа н/се қар ұшқыны д.а алты сәулелі жұлдыздың әр түрлі пішіндері қалыптасады.Қар ұшқыны көп жағдайда бір бірімен бірігіп үлкен үлпек түрінде түсуі мүмкін қар үлпегінің r=0,5мм мен 5см арасындағы кей жағдайда r=15-20см жеткен үлпектер байқалған.Қар үлпегі өте жиі болатын құбылыс.4)жабысқақ қар еріп жатқан ұшқыны түріндегі жер бетіне жақын темп 0 жақын біршама жоғары болғанда п.б.5)қиыршық қар мұзды және қатты түйіршіктелген қар ұшқынынан тұратын жел.Олар r=7,5мм дейін жетеді.Олар салқындаған су тамш қату н/се қар ұшқынның түйіршіктелуі нәтижесінде п.б.Қиыршықтың қарлы және мұзды бөлшеткің арасындағы қатынастарға б/ты жел бұл түрін қар түйіршіктер қарлы және мұзды қиыршықтар д.ажыр/ды.6)бұршақ әртүрлі тығыздықты мұз қабатшаны шар тәрізді пішінді бөлшектер.Бөлшектер r=1.25мм радиусы 15см үлпек бұршақтар жаууы тіркелген.Ірі мұз бұршақтың қатпарлы құрылымды б.к.Орт қар түйіршіктері ұқсас бұлыңғыр ақ өзектер орналасқан өзегі мөлдір мұз қабатымен оралған.Алма кезек мұздың мөлдір және мөлдір емес қабаты орн.Мұз бұршақтар будақ жаңбырлы бұлтынан тамшы қату байқ.салқындаған су тамш қиыршық түйіршіктермен бірігу нәтижесімен п.б.Егер ірі мұз бұршақтар ұсақталу бұршақтың бір біріне жабысу әсерінен п.б.