30. Екі ванналы болат балқыту пештері
Екі ванналы пеш құрылысына алғашқы патент осыдан 70 жыл бұрын берілген болатын көп түпті пеш құрылысына КСРО-да патенттер мен төлқұжаттар қатары соңғы жылдары беріліп келеді. Алайда, ұсынылған жобалардың бірі де жүзеге асқан емес. Жұмысқа қабілетті заманауи екі ванналаы пештерді жасау үшін мартендік үрдіс оттегімен қарқынды ету әдісін, қазіргі технологияларды өңдеу, балқытуды автоматты бақылау мен басқру әдістерін, ваннаға оттегі беру үшін фурма құрылымын қайта өңдеуді, сонымен қатар отын-оттегілі жандырғыш құрылымын қайта өңдеуді жақсы игеруді талап етеді.
Екі ванналаы пештердің кең таралауын үдеткен қазіргі жағдай болып ваннаны оттегімен үрлеу арқылы жұмыс жасайтын мартендік пештердің регенераторлық төсемелерін жөндеу мен қызмет көрсету күрделілігі табылады. Ваннаны үрлеуді арттыруға байланысты балқыту пештерінің саны да артады, төсеме мен төсеме астындағы кеңістікті жиі-жиі тазалап отыру қажеттілігін туғызады, бұл пешке қызмет көрсетуді күрделендіріп, қымбаттадаы, және жөндеуге жұмсалатын ең бек шығынын арттырады. Төсемелерді тазарту әдістері жетілмеген және тиімсіз болғандықтан әр жөндеген сайын барлық дерлік пештердің регенератор төсемелерінің ұяшықтары кеңейіп кетеді (120 х 120-дан 460 х 220мм-ге дейін). Алайда, ұяшықтардың қиылысы үлкен болған сайын регенераторлардың қолданылу тиімділігі де азаяды, ауаның қызу температурасы да төмендейді. Нәтижесінде, мұндай тиімділігі төмен регенераторлардың құрылуына, жөндеуі мен қызмет көрсетуге кететін шығындардың отын үнемдеу жағынан тиімсіз екендігі белгілі болады.
Мұнымен қоса, үрлеуді оттегімен байыту дәрежесінің артуымен шығатын газдардың температурасы артады, және сәйкесінше регенератор төсемелерінің жоғарғы жағының температурасы артады, бұл да олардың пайдаланылу шарттарын күрделендіреді.
Мартендік пештерде регенераторлардың болуы олардың дайындағу шығындалатын оттөзімділердің көп мөлшерін білдіреді, бірақ олардың қондырылуы мен жөнделуі үлкен мөлшерде физикалық еңбекті талап етеді. Осыған байланысты регенераторлардан бас тарту тек оттөзімділер шығынын төмендетуге ғана емес, агрегат жөнделуіне шығындалатын еңбек күшінің де төмендетуге де бағытталған.
Екі ванналы пештер (2-сурет) екі ваннадан, екі басшадан, екі тік каналдан, екі қож түсірушіден және борова жүйесі мен алынбалы клапандардан тұратын агрегат болып саналады. Екі ванналы пеш жұмысы мынада: бір ваннада металды оттегімен үрлеу жүрып жатқанда, екіншісінде қатты шихта бірінші ваннадан шығып жатқан газдар жылуы әсерінен қызады (2-сурет, стрелкалармен газдардың бағыты көрсетілген). Пеш өнімділігі мұндай жұмыс әдісінде артады. Ваннаны қарқынды үрлеу арқылы жұмыс жасайтын мартендік пештерде оттегімен сұйық шойынды құйып алғаннан кейінгі балқытуды шартты түрде екі бөлікке бөлуге болады: а) «қатты» - түпті қарап шығу, металл сынықтарын, кен, әктас құю және оларды қыздыру, б) «сұйық» - шойын құю, ваннаны үрлеу және олардың қоспаларының тотығуы, қышқылсыздану, легирлеу және шығару.
2-сурет – Екі ванналы пеш сұлбасы: 1-газды оттегілі фурмалар; 2-оттегілі фурмалар; 3-газды оттегілі фурма жалыны; 4-қож құйғыштар; А-енгізу кезіндегі фурма қалпы; Б-скрапты қыздыру кезіндегі фурма қалпы