Вариант 10

1. Найдите глаголы,укажите наклонения.

Җитешерү һәм икътисад.

Җитештеру – яшәеш өчен кирәкле матди байлыклар булдыру. Ул икътисад белән турыдан – туры бәйләнештә яши. Икътисад үзеннән- үзе генә барлыкка килми, аның оештыручылары, идарә итүчеләре бар. Икътисад белән идарә итү- предприятиеләр, оешмалар, фирмалар белән идарә итү. Ә бу оешмаларда кешеләр эшли. Димәк, икътисад белән идарә итү,- беренче чиратта, кешеләр белән идарә итү. Икътисадта кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләр бик мөһим. Идарә итучеләр эшчеләр белән исәпләшергә тиеш. Шуны куздә тотып, соңгы елларда Татарстанда да предприятиеләрдә килешүләр төзелә башлады. Эшче берничә елга предприятие белән килешү төзи, шул нигездә аның урыны гарантияләнә, һәм эшче дә, үз чиратында, билгеләнгән вазифасын төгәл утәргә тиеш.

2. Переведите текст, укажате разряды числительных.

Сегодня площадь производственных помещений составляет 20287 кв.м на занимаемой территории 7,2 га. К 25 июлю 1943 года роторная скважина 1 пробурена на глубину 648 м. Первые признаки промышленной нефти обнаружена на глубине 617,5 м. С некоторыми перерывами прослежены до 647,8 м.

3.Составьте небольшой рассказ на тему: «Ел фасыллары». Подчеркните прилагательные.

4.Спишите, вставляя подходящие слова по смыслу.

1) ... Татарстан нефтьчеләрен зур вакыйга – республика территориясендә өч миллиард тонна нефть чыгару белән тәбрик итәм!!!2) ... вакыттан соң белгечләр вышкаларны сүтмичә,аларны бер ноктадан икенчесенә,әзер килеш,”чаңгыга утыртып” күчерү ысулын уйлап чыгардылар. 3) ... дә Татарстан нефтьчеләре Россия нефть тармагының тотрыклы үсешен тәэмин итәләр, үзләренең техник һәм технологик мөмкинлекләрен камилләштерәләр, запасларны ишәйтү һәм нефть чыгару күләмен арттыралар,актив рәвештә халыкара ничә буын нефтьчеләренең ... хезмәте нигез булды.4) Структур бүлекчәләр һәм бүлендек предприятияләр компаниянең үзәк лабораториясенә һаваны ... тикшереп карау графигы һәм маршрутының планын бирделәр.5)“Кара алтын”ны тагын-тагын ... чыгарырга!”-дигән лозунг яңгырады.6) 68 скважинаның нинди хәлдә булуларын ... тикшерәсе һәм аның нәтиҗәләре буенча табигатьне саклау чаралары планын төзисе бар.

7) Мастер кузгалырга торган автобустан сикереп төште дә, өч кызны ... кочагына алып каты итеп кысты.8) Сталинның шәхси күрсәтмәсе нигезендә төзелгән “Даль-нефть” идарәсе гаҗәеп ... нефть алуга ирешә.9) Һава басымын күрсәтүче монометрлар юк, балоннарны ... чама белән генә тутырабыз.10)Узган гасырның 50-70 елларында Татарстан территориясендә нефть чыгару темплары үсә, Куйбышев һәм Түбән Кама сусаклагычлары барлыкка килә, үткәргеч торбалар һәм автомагистральләр салына, җирләрне сөрү, аларга ... күләмдә ашламалар кертү актив башлана.

Файдалану өчен сүзләр: Күп, батырларча, күбрәк, берьюлы, чын куңелдән, бүген, якынча, даими, бераз, җентекләп, күп, фидакарь

5. Составьте предложения из данных слов ,подчеркните глаголы:

Тырышлык, гыйлем, килми, килә, белән, акчага.Байлык, белем, зур, дөньяда, иң. Да, дә, була, гыйлем,тышында, эчендә, китапның.Зур, нур, булыр, булыр, гадел, гыйлем, өйрән, яшә, күңелең, рәхәте.Бирешмәс, кырык, бер, наданга, укымышлы.

15

- -