4. Спишите, вставляя пропущенные местоимения

Скважинадан яңа гына чыккан нефть эшкәртелмәгән, чи (сырая) нефть дип атала. ... – майсыман сыеклык рәвешендәге hәм углеводородлар катнашмасыннан торган катлаулы матдә. ... нефть эшкәртелергә тиеш. ... судан җиңелрәк hәм ... эреми. Нефть - 150 гә якын төр углеводородның башка матдәләр катнашындагы кушылмасы. ... да ... билгеле бер кайнау температурасы юк, чагыштырма молекуляр массасы да нык үзгәрүчән.

Чистартылмаган нефтьне товарлыклыга әверелдергәндә, ... кенә тырышсаң да, калдык су кала. Һәм, нәтиҗәдә, нефтькә әрегән минераль тозлар эләгә. Нефть составындагы тоз аппаратураның hәм торбаүткәргечләрнең күгәрүенә китерә. ... исә реакторның нәтиҗәле эшләвенә тискәре йогынты ясый. Сулы нефть тотрыклы эмульсия хасил итә, ... актив өслекле матдәләр – деэмульгаторлар ярдәмендә югары температурада җимерергә мөмкин.

Нефть куу - нефтьне билгеле бер температура чикләрендә кайнап чыга торган өлешләргә (фракцияләргә) аеру. ... бензин, лигроин, керосин, мазут, майлар h.б. табу максатында үткәрелә.

Бензин фракциясе, лигроин фракциясе, керосин фракциясе, газойль. ... ... да – үтә күренмәле нефть продуктлары. Әлеге фракцияләрне куганнан соң коңгырт төстәге ябышкак сыеклык – мазут кала. ... казан ягулыгы сыйфатында кулланалар, әмма ... күп өлеше түбән басымда вакуум астында кудырыла (ректификатлаштырыла).

... шартларда мазуттан соляр мае, вазелин, парафин алына.

Мазутны куудан калган өлеше – гидроннан асфальт ясала.

5.Напишите пословицы с числительными, укажите разряды.(10-15)

Вариант 3

1. Определите падеж имен существительных.

Файдалы казылмаларны саклау.

Елдан-ел метал, бензин, ташкумер, газ кубрәк кирәк була бара. Кеше файдалы казылмаларны җирдән ала. Һаваны, суны чистарту мөмкин. Ә файдалы казылмаларны алган урыннар яңадан торгызыла алмый. Җирдәге байлык бетә бара. Бу турыда онытырга ярамый.

Файдалы казылмалар табылган урыннарны чиратлап эшкәртәләр. Шахтерлар шахтада, рудникларда кумер калмасын өчен тырышалар. Нефтьчеләр, нефть hәм газ җир өстенә китмәсен өчен махсус чаралар күрәләр.

Файдалы казылмаларны саклау тыюлыклары бар. Уралда Ильмен тыюлыгы шундыйлардан. Бу тыюлык дәүләт тарафыннан саклана.

2. Переведите. Найдите прилагательные и укажите степени прилагательных.

Сегодня молодежи в “Татнефти” работает более 20 тысяч человек. Даже на нынешний день-это внушительная армия современных специалистов. Молодежь понимает, что добыча нефти с каждым годом будет даваться все тяжелее и тяжелее. Уже сегодня почти половина всей добычи осуществляется за счет третичных методов, а доля легкой нефти уменьшается изо дня в день. Поэтому во главу угла уже сейчас ставятся высокие технологии в добыче. Те методы, которые считаются самыми действенными и современными сегодня, на самом деле еще далеки от того, чтобы их возможности были использованы на все 100%. Доводить до совершенства нынешние методы добычи и подготовки нефти, создавать новые технологии, методы и применять их предстоит нынешней молодежи.

Для того чтобы на этом пути не растерять наработанное годами, в компании заложен прочный фундамент воспитания высококвалифицированного персонала, который занимался бы поиском новых методов и не боялся применять их.

3.Найдите наречия с предшествующими словами и укажите разряды.

1)“Лениногорскнефть” идарәсе коллективы күп еллардан бирле килә торган традициягә тугры калып, ел саен республикабызның нефть промышленностендә фидакарьләрчә хезмәт иткән ветераннарын барлый.2) “Татнефть” җәмгыятенең баш инженеры Наил Ибраһимов компанаия тарихына Һәм табигатьне саклау юнәлешендә башкарыла торган эшләргә кыскача экскурсия ясады. 3) “ЛУКойл” җәмгыятенең баш экологы Игорь Жданов белдергәнчә, ул былтыр гына нефтьче һәм газчыларның фәнни-техник оешмасы конференциясендә “Татнефть”нең уңышлары һәм ирешелгән эшләре турында ишеткән.4) Нефтьче һәм газчыларның фәнни-техник оешмасы быел үзенең 75 еллыгын билгеләп үтә.5) Бүген нефть турында бала-чага гына сөйләми.6) Бу хәл тиз генә үзгәрмәс кебек. Ләкин шунысы бар, Россия һәм Урта Каспий төбәге Азиянең өлеше үсә бара.7) Скважиналарның 25 проценты аз рентабльле.8) Нефть чыгару ул елларда күп факторларга бәйле иде.9) Форум эшчәнлеге барышында борчыган сорауларны карап тикшерү белән беррәттән, “Татнефть” җәмгыяте эше белән җентекләп таныштылар.10) Суы китерелгән, киптергечләр урнаштырылган, микропродуктлар миче булган будкада киемнәр алмаштырып чыгуга, ремонтчылар дәррәү эшкә тотындылар.11) Кичә колхозчы булып эшләгән иптәш, бүген исә, нефтьче буларак, тармакта кадрлар мәсьәләсен хәл итә.12)Элек факелда яндырыла торган иярчен нефть газларын кулланып эмульция җылытыла башлады.

4. Представьте себе, вы на экскурсии по своему городу. Как вы об этом расскажете? Определите времена глагола.

5.Составьте предложения из данных слов, употребляя нужные формы , подчеркните имена существительные:

1.Теш, йөри, арыслан, койма, тел, дигән, артында.

2.Да, бал, агу, тамган, тамар, телдән.

3.Каты, татлы, куңеле, теле.

4.Кереп, куршегә, телгә, йөрми.

5.Белерсең, читтә,илнең, йөрсәң, кадерен, туган.